ശിവപുരാണമ്

മാതര്മാതര്മഹാഭാഗേ മമ ദേഹി തപസ്വിനി ഗവ്യം ക്ഷീരമതിസ്വാദു നാല്പമുഷ്ണം പിബാമ്യഹമ്

"അമ്മേ, മഹാഭാഗ്യവതിയായ വ്രതസ്ഥയേ, ദയവായി എനിക്ക് പശുവിന്റെ പാല്‍ തരിക. കുറച്ച് ഉണങ്ങിയ പാല്‍ എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല, എനിക്ക് അതിവിശിഷ്ടമായ മധുരമുള്ള പാല്‍ വേണം."

തച്ഛ്രുത്വാ പുത്രവചനം തന്മാതാ ച തപസ്വിനീ വ്യാഘ്രപാദസ്യ മഹിഷീ ദുഃഖമാപത്തദാ ച സാ

മകന്റെ വാക്കുകള്‍ കേട്ടപ്പോള്‍, വ്യാഘ്രപാദന്റെ ഭാര്യയായ വ്രതസ്ഥയായ അമ്മയ്ക്ക് വലിയ ദുഃഖം തോന്നി.

ഉപലാല്യാഥ സുപ്രീത്യാ പുത്രമാലിംഗ്യ സാദരമ് ദുഃഖിതാ വിലലാപാഥ സ്മൃത്വാ നൈര്ധന്യമാത്മനഃ

ശ്രദ്ധയോടെ മകനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് സ്നേഹത്തോടെ തഴുകി, അവള്‍ ദാരിദ്ര്യം ഓര്‍ത്തു ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.

സ്മൃത്വാസ്മൃത്വാ പുനഃ ക്ഷീരമുപമന്യുസ്സ ബാലകഃ ദേഹി ദേഹീതി താമാഹ രുദ്രന്ഭൂയോ മഹാദ്യുതിഃ

പാല്‍ ഓര്‍ത്തും മറന്നും വീണ്ടും വീണ്ടും, ഉപമന്യു എന്ന ബാലന്‍ അമ്മയോടു വീണ്ടും വീണ്ടും "തരൂ, തരൂ" എന്നു പറഞ്ഞു, രുദ്രനെപ്പോലെ മഹാതേജസ്സോടെ.

തദ്ധഠം സാ പരിജ്ഞായ ദ്വിജപത്നീ തപസ്വിനീ ശാന്തയേ തദ്ധഠസ്യാഥ ശുഭോപായമരീരചത്

അവന്റെ ആവശ്യം മനസ്സിലാക്കി, ആ വ്രതസ്ഥയായ ദ്വിജപത്നി, അവന്റെ ആവശ്യം ശമിപ്പിക്കാനായി നല്ലൊരു വഴി കണ്ടെത്തി.

ഉഞ്ഛവൃത്ത്യാര്ജിതാന്ബീജാന്സ്വയം ദൃഷ്ട്വാ ച സാ തദാ ബീജപിഷ്ടമഥാലോഡ്യ തോയേന കലഭാഷിണീ

അവള്‍ അന്നത്തെ ഉഞ്ചവൃത്തി വഴി സമ്പാദിച്ച വിത്തുകള്‍ കണ്ടു, അവയെ അരച്ചു വെള്ളത്തില്‍ കലക്കി, മൃദുവായി സംസാരിച്ചു.

ഏഹ്യേഹി മമ പുത്രേതി സാമപൂര്വം തതസ്സുതമ് ആലിംഗ്യാദായ ദുഃഖാര്താ പ്രദദൌ കൃത്രിമം പയഃ

"വാ, വാ, മകനേ" എന്നു സ്നേഹപൂര്‍വം വിളിച്ച്, മകനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, ദുഃഖഭാരത്തോടെ കൃത്രിമപാല്‍ അവന് നല്‍കി.

പീത്വാ ച കൃത്രിമം ക്ഷീരം മാത്രാം ദത്തം സ ബാലകഃ നൈതത്ക്ഷീരമിതി പ്രാഹ മാതരം ചാതിവിഹ്വലഃ

അമ്മ നല്‍കിയ കൃത്രിമപാല്‍ കുടിച്ച ശേഷം, ആ ബാലന്‍ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ, "ഇത് പാല്‍ അല്ല" എന്നു അമ്മയോട് പറഞ്ഞു.

ദുഃഖിതാ സാ തദാ പ്രാഹ സംപ്രേക്ഷ്യാഘ്രായ മൂര്ധനി സമാര്ജ്യ നേത്ര പുത്രസ്യ കരാഭ്യാം കമലായതേ

അവളെ ദുഃഖം നിറഞ്ഞവളായി, മകനെ നോക്കി തലയില്‍ മണമേറ്റു, കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകള്‍ കൈകൊണ്ട് തേച്ചു, സംസാരിച്ചു.

തടിനീ രത്നപൂര്ണാസ്താസ്സ്വര്ഗപാതാലഗോചരാഃ ഭാഗ്യഹീനാ ന പശ്യന്തി ഭക്തിഹീനാശ്ച യേ ശിവേ

സ്വര്‍ഗ്ഗത്തിലും പാതാളത്തിലും എത്താവുന്ന, രത്നങ്ങളാല്‍ നിറഞ്ഞ നദികള്‍ ഉണ്ട്; പക്ഷേ, ഭാഗ്യം ഇല്ലാത്തവര്‍ക്കും ശിവനില്‍ ഭക്തിയില്ലാത്തവര്‍ക്കും അവ കാണാനാവില്ല.

രാജ്യം സ്വര്ഗം ച മോക്ഷം ച ഭോജനം ക്ഷീരസംഭവമ് ന ലഭന്തേ പ്രിയാണ്യേഷാം ന തുഷ്യതി യദാ ശിവഃ

രാജ്യം, സ്വര്‍ഗ്ഗം, മോക്ഷം, പാല്‍ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഭക്ഷണം — ശിവന്‍ സന്തോഷിക്കുന്നില്ലെങ്കില്‍ ഇവയൊന്നും പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ലഭിക്കില്ല.

ഭവപ്രസാദജം സര്വം നാന്യദ്ദേവപ്രസാദജമ് അന്യദേവേഷു നിരതാ ദുഃഖാര്താ വിഭ്രമന്തി ച

എല്ലാം ഭവന്റെ കൃപയാല്‍ മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്; മറ്റുദേവന്മാരുടെ അനുഗ്രഹത്തില്‍ നിന്നല്ല. മറ്റുദേവന്മാരില്‍ ലീനരായവര്‍ ദുഃഖത്തില്‍ ആകുലരായി ഭ്രമിച്ചു നടക്കുന്നു.

ക്ഷീരം തത്ര കുതോ ഽസ്മാകം വനേ നിവസതാം സദാ ക്വ ദുഗ്ധസാധനം വത്സ ക്വ വയം വനവാസിനഃ

നാം എല്ലായ്പ്പോഴും കാട്ടില്‍ താമസിക്കുന്നവരല്ലേ, ഇവിടെ എങ്ങനെ പാല്‍ കിട്ടും? മകനേ, പാല്‍ കിട്ടാനുള്ള മാര്‍ഗ്ഗം എവിടെ? കാട്ടില്‍ കഴിയുന്ന നാം എവിടെ?

കൃത്സ്നാഭാവേന ദാരിദ്ര്യാന്മയാ തേ ഭാഗ്യഹീനയാ മിഥ്യാദുഗ്ധമിദം ദത്തമ്പിഷ്ടമാലോഡ്യ വാരിണാ

എന്റെ പൂർണ്ണ ദാരിദ്ര്യത്താൽ, ഭാഗ്യം ഇല്ലാത്തവളായ ഞാൻ, വെള്ളം കലർത്തി ചതിച്ചുപോലും ഈ പാൽ നിന്നെക്കായി കൊടുത്തിരിക്കുന്നു.

ത്വം മാതുലഗൃഹേ സ്വല്പം പീത്വാ സ്വാദു പയഃ ശൃതമ് ജ്ഞാത്വാ സ്വാദു ത്വയാ പീതം തജ്ജാതീയമനുസ്മരന്

നിന്റെ അമ്മാവന്റെ വീട്ടിൽ നീ കുറച്ച് തിളപ്പിച്ച ശുദ്ധവും മധുരവുമായ പാൽ കുടിച്ചു. അതിന്റെ രുചി അറിഞ്ഞ് നീ അതു കുടിച്ചു, ഇപ്പോൾ അതേപോലെയുള്ളതിനെ ഓർക്കുന്നു.

ദത്തം ന പയ ഇത്യുക്ത്വാ രുദന് ദുഃഖീകരോഷി മാമ് പ്രസാദേന വിനാ ശംഭോ പയസ്തവ ന വിദ്യതേ

‘ഇത് പാൽ അല്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞ് നീ കരയുകയും എന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശംഭുവിന്റെ കൃപ ഇല്ലാതെ, നിനക്ക് പാൽ ലഭിക്കില്ല.

പാദപംകജയോസ്തസ്യ സാമ്ബസ്യ സഗണസ്യ ച ഭക്ത്യാ സമര്പിതം യത്തത്കാരണം സര്വസമ്പദാമ്

സാംബനും അവന്റെ അനുചിതരും ഉള്ള കമലപാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിക്കുന്നതൊക്കെയും എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും കാരണം ആകുന്നു.

അധുനാ വസുദോസ്മാഭിര്മഹാദേവോ ന പൂജിതഃ സകാമാനാം യഥാകാമം യഥോക്തഫലദായകഃ

ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ധനസഹിതം മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചിട്ടില്ല. ആഗ്രഹമുള്ളവർക്കു അവരുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഫലം നൽകുന്നവനാണ് അദ്ദേഹം.

ധനാന്യുദ്ദിശ്യ നാസ്മാഭിരിതഃ പ്രാഗര്ചിതഃ ശിവഃ അതോ ദരിദ്രാസ്സംജാതാ വയം തസ്മാന്ന തേ പയഃ

ധനം ലഭിക്കാനായി ഞങ്ങൾ ഇവിടെ മുമ്പ് ശിവനെ ആരാധിച്ചിട്ടില്ല. അതിനാലാണ് ഞങ്ങൾ ദരിദ്രരായത്, അതുകൊണ്ടാണ് നിനക്ക് പാൽ ഇല്ലാത്തത്.

പൂര്വജന്മനി യദ്ദത്തം ശിവമുദ്ദിശ്യ വൈ സുതഃ തദേവ ലഭ്യതേ നാന്യദ്വിഷ്ണുമുദ്ദിശ്യ വാ പ്രഭുമ്

മുൻജന്മത്തിൽ ശിവനുവേണ്ടി നൽകിയതെന്താണോ, അതേ മകനേ, അതാണ് ലഭിക്കുന്നത്; വിഷ്ണുവിനോ മറ്റേതെങ്കിലും ദൈവത്തിനോ നൽകിയാലും മറ്റൊന്നും ലഭിക്കില്ല.

ഇതി മാതൃവചഃ ശ്രുത്വാ തഥ്യം ശോകാദിസൂചകമ് ബാലോ ഽപ്യനുതപന്നംതഃ പ്രഗല്ഭമിദമബ്രവീത്

അമ്മയുടെ ഈ സത്യമുള്ള, ദുഃഖം സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ബാലനാണെങ്കിലും, അകത്തൊന്നും വിഷമമില്ലാതെ ധൈര്യത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശോകേനാലമിതോ മതഃ സാംബോ യദ്യസ്തി ശംകരഃ ത്യജ ശോകം മഹാഭാഗേ സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി

ശോകത്തിൽ നിന്നാണ് സാംബൻ മരിച്ചുവെന്നു സത്യമായാൽ, ശംകരൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മഹാഭാഗ്യവതിയേ, നീ ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ; എല്ലാം നല്ലതായിരിക്കും.

ശൃണു മാതര്വചോ മേദ്യ മഹാദേവോ ഽസ്തി ചേത്ക്വചിത് ചിരാദ്വാ ഹ്യചിരാദ്വാപി ക്ഷീരോദം സാധയാമ്യഹമ്

അമ്മേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ: മഹാദേവൻ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, വൈകിയാലോ ഉടനെയോ, ഞാൻ ക്ഷീരസമുദ്രം നേടും.

ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ ബാലകസ്യ മഹാമതേഃ പ്രയ്തുവാച തദാ മാതാ സുപ്രസന്നാ മനസ്വിനീ

ആ ബുദ്ധിമാൻ ബാലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അമ്മയുടെ മനസ്സ് അതിയായി സന്തോഷിച്ചു, പിന്നെ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശുഭം വിചാരിതം താത ത്വയാ മത്പ്രീതിവര്ധനമ് വിലംബം മാ കഥാസ്ത്വം ഹി ഭജ സാംബം സദാശിവമ്

കുഞ്ഞേ, നീ നല്ലതായാണ് ആലോചിച്ചത്, എന്റെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. നീ വൈകരുത്, സാംബ സദാശിവനെ എപ്പോഴും ഭജിക്കൂ.

സര്വസ്മാദധികോ ഽസ്ത്യേവ ശിവഃ പരമകാരണമ് തത്കൃതം ഹി ജഗത്സര്വം ബ്രഹ്മാദ്യാസ്തസ്യ കിംകരാഃ

ശിവൻ മാത്രമാണ് എല്ലാത്തിലും പരമോന്നതനും പരമകാരണമുമാണ്. അവന്റെ കൃപയാൽ തന്നെയാണ് ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്; ബ്രഹ്മാദിമാർ പോലും അവന്റെ ദാസന്മാരാണ്.

തത്പ്രസാദകൃതൈശ്വര്യാ ദാസാസ്തസ്യ വയം പ്രഭോഃ തം വിനാന്യം ന ജാനീമശ്ശംകരം ലോകശംകരമ്

അവന്റെ കൃപയാൽ ലഭിച്ച ഐശ്വര്യത്താൽ ഞങ്ങൾ അവന്റെ ദാസന്മാരാണ്. ശംകരനെ ഒഴികെ മറ്റാരെയും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല, ലോകത്തിന് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാണ് ശംകരൻ.

അന്യാന്ദേവാന്പരിത്യജ്യ കര്മണാ മനസാ ഗിരാ തമേവ സാംബം സഗണം ഭജ ഭാവപുരസ്സരമ്

മറ്റു ദേവന്മാരെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രവർത്തിയിലും മനസിലും വാക്കിലും, ഭാവപൂർവ്വം സാംബനും അവന്റെ അനുചിതരും മാത്രം ഭജിക്കൂ.

തസ്യ ദേവാധിദേവസ്യ ശിവസ്യ വരദായിനഃ സാക്ഷാന്നമശ്ശിവായേതി മംത്രോ ഽയം വാചകഃ സ്മൃതഃ

ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ, അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ശിവന്റെ ‘നമഃ ശിവായ’ എന്ന മന്ത്രം നേരിട്ട് അവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.