ശിവപുരാണമ്

ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമോ വ്രതം പാശുപതം പരമ് ബ്രഹ്മാദയോ ഽപി യത്കൃത്വാ സര്വേ പാശുപതാഃ സ്മൃതാഃ

പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ പാശുപത വ്രതം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാദിമാർ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും പാശുപതന്മാർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

രഹസ്യം വഃ പ്രവക്ഷ്യാമി സര്വപാപനികൃന്തനമ് വ്രതം പാശുപതം ശ്രൌതമഥര്വശിരസി ശ്രുതമ്

എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുന്ന രഹസ്യമായ പാശുപത വ്രതം, അതർവശിരസ്സിൽ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.

കാലശ്ചൈത്രീ പൌര്ണമാസീ ദേശഃ ശിവപരിഗ്രഹഃ ക്ഷേത്രാരാമാദ്യരണ്യം വാ പ്രശസ്തശ്ശുഭലക്ഷണഃ

ചൈത്ര മാസത്തിലെ പൗർണമി സമയവും, ശിവഭക്തിക്ക് ഉചിതമായ സ്ഥലവും—ക്ഷേത്രം, തോട്ടം, അല്ലെങ്കിൽ നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള കാട്—ഇവയാണ് ഉത്തമം.

തത്ര പൂര്വം ത്രയോദശ്യാം സുസ്നാതഃ സുകൃതാഹ്നികഃ അനുജ്ഞാപ്യ സ്വമാചാര്യം സംപൂജ്യ പ്രണിപത്യ ച

അവിടെ, തിരയൊമ്പതാം ദിവസം നല്ലപോലെ കുളിച്ച്, നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, ഗുരുവിനോട് അനുമതി വാങ്ങി, അവനെ പൂജിച്ച് നമസ്കരിക്കണം.

പൂജാം വൈശേഷികീം കൃത്വാ ശുക്ലാംബരധരഃ സ്വയമ് ശുക്ലയജ്ഞോപവീതീ ച ശുക്ലമാല്യാനുലേപനഃ

പ്രത്യേകമായ പൂജ നടത്തി, സ്വയം വെള്ളയുടുപ്പും വെള്ളയജ്ഞോപവീതവും ധരിച്ച്, വെള്ളപൂക്കളും ചന്ദനവും അണിയണം.

ദര്ഭാസനേ സമാസീനോ ദര്ഭമുഷ്ടിം പ്രഗൃഹ്യ ച പ്രാണായാമത്രയം കൃത്വാ പ്രാങ്മുഖോ വാപ്യുദങ്മുഖഃ ധ്യാത്വാ ദേവം ച ദേവീം ച തദ്വിജ്ഞാപനവര്ത്മനാ

ദർഭയിലിരുന്ന്, ഒരു കയ്യിൽ ദർഭ പിടിച്ച്, കിഴക്കോ വടക്കോ നോക്കി, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള പ്രാണായാമം ചെയ്ത്, ദേവനും ദേവിയെയും ധ്യാനിച്ച് അവരെ ആഹ്വാനിക്കേണ്ട വിധം അനുസരിക്കണം.

വ്രതമേതത്കരോമീതി ഭവേത്സംകല്പ്യ ദീക്ഷിതഃ യാവച്ഛരീരപാതം വാ ദ്വാദശാബ്ദമഥാപി വാ

‘ഈ വ്രതം ഞാൻ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു’ എന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, ദീക്ഷിതനാകണം; ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും, അല്ലെങ്കിൽ പന്ത്രണ്ട് വർഷം വരെ ഈ വ്രതം തുടരാം.

തദര്ധം വാ തദര്ധം വാ മാസദ്വാദശകം തു വാ തദര്ധം വാ തദര്ധം വാ മാസമേകമഥാപി വാ

അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പകുതി, അതിന്റെ പകുതിയും, പന്ത്രണ്ട് മാസം, അതിന്റെ പകുതി, അതിന്റെ പകുതിയും, ഒരു മാസം—ഇങ്ങനെ കാലാവധി നിശ്ചയിക്കാം.

ദിനദ്വാദശകം വാ ഽഥ ദിനഷട്കമഥാപി വാ തദര്ധം ദിനമേകം വാ വ്രതസംകല്പനാവധി

അല്ലെങ്കിൽ പന്ത്രണ്ട് ദിവസം, ആറു ദിവസം, അതിന്റെ പകുതി, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദിവസം—വ്രതം എത്രനാൾ എന്നത് ഇങ്ങനെ തീരുമാനിക്കാം.

അഗ്നിമാധായ വിധിവദ്വിരജാഹോമകാരണാത് ഹുത്വാജ്യേന സമിദ്ഭിശ്ച ചരുണാ ച യഥാക്രമമ്

വിധിപ്രകാരം അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച്, നിർമലമായ ഹോമത്തിനായി, നെയ്യും സമിതും പാചകമാക്കിയ അന്നവും ക്രമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം.

പൂര്ണാമാപൂര്യ താം ഭൂയസ്തത്ത്വാനാം ശുദ്ധിമുദ്ദിശന് ജുഹുയാന്മൂലമന്ത്രേണ തൈരേവ സമിദാദിഭിഃ

പാത്രം വീണ്ടും നിറച്ച്, തത്വങ്ങളുടെ ശുദ്ധിക്കായി, അതേ സമിതുകളും മറ്റു ദ്രവ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് മൂലമന്ത്രം ചൊല്ലി ഹോമം നടത്തണം.

പഞ്ചഭൂതാനി തന്മാത്രാഃ പഞ്ചകര്മേന്ദ്രിയാണി ച

അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ, അവയുടെ സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങൾ, അഞ്ചു കര്‍മ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ.

ജ്ഞാനകര്മവിഭേദേന പഞ്ചകര്മവിഭാഗശഃ ത്വഗാദിധാതവസ്സപ്ത പഞ്ച പ്രാണാദിവായവഃ

ജ്ഞാനവും കര്‍മ്മവും വേർതിരിച്ച്, കര്‍മ്മത്തിന്റെ അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങൾ, ത്വക്ക് മുതലായ ഏഴ് ധാതുക്കൾ, അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ.

മനോബുദ്ധിരഹം ഖ്യാതിര്ഗുണാഃ പ്രകൃതിപൂരുഷൌ രാഗോ വിദ്യാകലേ ചൈവ നിയതിഃ കാല ഏവ ച

മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, വിവേകം, ഗുണങ്ങൾ, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും, രാഗം, ജ്ഞാനം, കലകൾ, നിയമം, കാലം.

മായാ ച ശുദ്ധിവിദ്യാ ച മഹേശ്വരസദാശിവൌ ശക്തിശ്ച ശിവതത്ത്വം ച തത്ത്വാനി ക്രമശോ വിദുഃ

മായയും ശുദ്ധജ്ഞാനവും, മഹേശ്വരനും സദാശിവനും, ശക്തിയും ശിവതത്വവും—ഇവയെല്ലാം ക്രമമായി അറിയപ്പെടുന്നു.

മന്ത്രൈസ്തു വിരജൈര്ഹുത്വാ ഹോതാസൌ വിരജാ ഭവേത് ശിവാനുഗ്രഹമാസാദ്യ ജ്ഞാനവാന്സ ഹി ജായതേ

ശുദ്ധമായ മന്ത്രങ്ങളാൽ ഹോമം കഴിച്ചാൽ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു; ശിവന്റെ കൃപ ലഭിച്ചാൽ, അവൻ ജ്ഞാനി ആകുന്നു.

അഥ ഗോമയമാദായ പിണ്ഡീകൃത്യാഭിമംത്ര്യ ച വിന്യസ്യാഗ്നൌ ച സമ്പ്രോക്ഷ്യ ദിനേ തസ്മിന്ഹവിഷ്യഭുക്

അതിനുശേഷം പശുവിന്റെ ചാണകം എടുത്ത്, അതിനെ ഒരു കട്ടയാക്കി, മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ശുദ്ധീകരിച്ച്, അഗ്നിയിൽ വെച്ച് തളിച്ച്, അന്ന് ഹവിഷ് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.

പ്രഭാതേ തു ചതുര്ദശ്യാം കൃത്വാ സര്വം പുരോദിതമ് ദിനേ തസ്മിന്നിരാഹാരഃ കാലം ശേഷം സമാപയേത്

ചതുര്ദശി ദിവസത്തിന്റെ രാവിലെ, മുമ്പ് പറഞ്ഞ എല്ലാ കര്‍മങ്ങളും ചെയ്തശേഷം, ആ ദിവസം ശേഷിക്കുന്ന സമയമൊക്കെയും ഉപവാസം പാലിക്കണം.

പ്രാതഃ പര്വണി ചാപ്യേവം കൃത്വാ ഹോമാ വസാനതഃ ഉപസംഹൃത്യ രുദ്രാഗ്നിം ഗൃഹ്ണീയാദ്ഭസ്മ യത്നതഃ

പർവ്വകാലത്തിന്റെ രാവിലെ, ഈ വിധത്തിൽ ഹോമം നടത്തി, രുദ്രാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ബസ്മം ശ്രദ്ധയോടെ ശേഖരിക്കണം.

തതശ്ച ജടിലോ മുണ്ഡീ ശിഖൈകജട ഏവ വാ ഭൂത്വാ സ്നാത്വാ തതോ വീതലജ്ജശ്ചേത്സ്യാദ്ദിഗമ്ബരഃ

ശേഷം ജടയുള്ളവനോ, മുണ്ടനായവനോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒറ്റ ചൂണ്ടയുള്ളവനോ ആയി, കുളിച്ച്, ലജ്ജയില്ലാതെ ദിക്കുകൾ മാത്രമണിഞ്ഞ് നില്ക്കണം.

അപി കാഷായവസനശ്ചര്മചീരാമ്ബരോ ഽഥ വാ ഏകാമ്ബരോ വല്കലീ വാ ഭവേദ്ദണ്ഡീ ച മേഖലീ

അല്ലെങ്കിൽ കാശായ വസ്ത്രം ധരിച്ചാലും, ചർമ്മം അണിഞ്ഞാലും, ഒറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ചാലും, വൃക്ഷച്ചൊരിയും അണിഞ്ഞാലും, ദണ്ഡവും മേഖലയുമുമായി നില്ക്കാം.

പ്രക്ഷാല്യ ചരണൌ പശ്ചാദ്ദ്വിരാചമ്യാത്മനസ്തനുമ് സംകുലീകൃത്യ തദ്ഭസ്മ വിരജാനലസംഭവമ്

പിറകെ കാലുകൾ കഴുകി, ഇരുന്നു, ശരീരം ഒരുമിപ്പിച്ച്, ശുദ്ധമായ അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ബസ്മം ശ്രദ്ധയോടെ പുരട്ടണം.

അഗ്നിരിത്യാദിഭിര്മംത്രൈഃ ഷഡ്ഭിരാഥര്വണൈഃ ക്രമാത് വിഭൃജ്യാംഗാനി മൂര്ധാദിചരണാംതാനി തൈസ്സ്പൃശേത്

'അഗ്നി' മുതലായ ആറു അതർവണമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, തലയിൽ നിന്ന് കാലുകൾ വരെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ സ്പർശിച്ച് പുരട്ടണം.

തതസ്തേന ക്രമേണൈവ സമുദ്ധൃത്യ ച ഭസ്മനാ സര്വാംഗോദ്ധൂലനം കുര്യാത്പ്രണവേന ശിവേന വാ

അതിനുശേഷം അതേ ക്രമത്തിൽ ബസ്മം എടുത്ത്, 'ഓം' എന്ന പ്രണവം ചൊല്ലി അല്ലെങ്കിൽ 'ശിവ' എന്ന നാമം ഉച്ചരിച്ച്, മുഴുവൻ ശരീരത്തിലും തളിക്കണം.

തതസ്ത്രിപുണ്ഡ്രം രചയേത്ത്രിയായുഷസമാഹ്വയമ് ശിവഭാവം സമാഗമ്യ ശിവയോഗമഥാചരേത്

ശേഷം 'ത്രിയായുഷ' എന്ന പേരിലുള്ള മൂന്നു രേഖകളും വരച്ച്, ശിവഭാവം പ്രാപിച്ച്, ശിവയോഗം ആചരിക്കണം.

കുര്യാത്സ്ത്രിസന്ധ്യമപ്യേവമേതത്പാശുപതം വ്രതമ് ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം ചൈതത്പശുത്വം വിനിവര്തയേത്

ഇങ്ങനെ തന്നെ മൂന്ന് സന്ധ്യകളും നിർവഹിക്കണം; ഇതാണ് പാശുപത വ്രതം, ഇത് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, പാശുത്വം അകറ്റുന്നു.

തത്പശുത്വം പരിത്യജ്യ കൃത്വാ പാശുപതം വ്രതമ് പൂജനീയോ മഹാദേവോ ലിംഗമൂര്തിസ്സനാതനഃ

ആ പാശുത്വം ഉപേക്ഷിച്ച്, പാശുപത വ്രതം ആചരിച്ച്, ശാശ്വതനായ മഹാദേവനെ ലിംഗരൂപത്തിൽ ആരാധിക്കണം.

പദ്മമഷ്ടദലം ഹൈമം നവരത്നൈരലംകൃതമ് കര്ണികാകേശരോപേതമാസനം പരികല്പയേത്

എട്ടു ദളങ്ങളുള്ള പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കമലം, ഒമ്പതു രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചും, നടുവിൽ കർണികയും കേശരവും ഉള്ളതും ആയ ആസനം ഒരുക്കണം.

വിഭവേ തദഭാവേ തു രക്തം സിതമഥാപി വാ പദ്മം തസ്യാപ്യഭാവേ തു കേവലം ഭാവനാമയമ്

സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യണം; ഇല്ലെങ്കിൽ ചുവന്നതോ വെളുത്തതോ ആയ കമലം ഉപയോഗിക്കാം; അതും ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ഭാവനയിൽ മാത്രം ആസനം സൃഷ്ടിക്കണം.