ശിവപുരാണമ്

അപശ്വാത്മാധികാരത്വാദ്യോ ധരമഃ പരമോ മതഃ സാധാരണസ്തതോ ഽന്യസ്തു സര്വേഷാമധികാരതഃ

ആത്മാവിന് യോഗ്യതയുള്ളതുകൊണ്ടാണ് പരമധർമ്മം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്; മറ്റുള്ളത് പൊതുവായതാണ്, എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാണ്.

സ ചായം പരമോ ധര്മഃ പരധര്മസ്യ സാധനമ് ധര്മശാസ്ത്രാദിഭിസ്സമ്യക് സാംഗ ഏവോപബൃംഹിതഃ

ഈ പരമധർമ്മം, മറ്റുള്ള ധർമ്മത്തിന് മാർഗവുമാണ്; ധർമ്മശാസ്ത്രം മുതലായവയാൽ അതിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളോടും കൂടി പൂർണ്ണമായി പിന്തുണയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

ശൈവോ യഃ പരമോ ധര്മഃ ശ്രേഷ്ഠാനുഷ്ഠാനശബ്ദിതഃ ഇതിഹാസപുരാണാഭ്യാം കഥംചിദുപബൃംഹിതഃ

ശൈവപരമധർമ്മം, ഉത്തമമായ ആചരണം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും ചില അളവിൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

ശൈവാഗമൈസ്തു സംപന്നഃ സഹാംഗോപാംവിസ്തരഃ തത്സംസ്കാരാധികാരൈശ്ച സമ്യഗേവോപബൃംഹിതഃ

ശൈവാഗമങ്ങൾക്കും അവയുടെ ഉപവിഭാഗങ്ങൾക്കും വഴി ഈ ധർമ്മം പൂർണ്ണമാകും; അവ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന സംസ്‌കാരങ്ങളും യോഗ്യതകളും കൊണ്ടും ഇത് ശരിയായി പിന്തുണയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

ശൈവാഗമോ ഹി ദ്വിവിധഃ ശ്രൌതോ ഽശ്രൌതശ്ച സംസ്കൃതഃ ശ്രുതിസാരമയഃ ശ്രൌതസ്സ്വതംത്ര ഇതരോ മതഃ

ശൈവാഗമം രണ്ട് വിധമാണ്: ശ്രൗതവും അശ്രൗതവും, രണ്ടും ശുദ്ധമായവയാണ്; ശ്രൗതം ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരമായിരിക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് സ്വതന്ത്രമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

സ്വതംത്രോ ദശധാ പൂര്വം തഥാഷ്ടാദശധാ പുനഃ കാമികാദിസമാഖ്യാഭിസ്സിദ്ധഃ സിദ്ധാന്തസംജ്ഞിതഃ

സ്വതന്ത്രമായ ആഗമം ആദ്യം പത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി, പിന്നെ പതിനെട്ട് വിഭാഗങ്ങളായി, കാമികാദി എന്ന പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതാണ് സിദ്ധാന്തം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ശ്രുതിസാരമയോ യസ്തു ശതകോടിപ്രവിസ്തരഃ പരം പാശുപതം യത്ര വ്രതം ജ്ഞാനം ച കഥ്യതേ

ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരമായത് അനേകം കോടികളോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെ പരമമായ പാശുപതവ്രതവും ജ്ഞാനവും പഠിപ്പിക്കുന്നു.

യുഗാവര്തേഷു ശിഷ്യേത യോഗാചാര്യസ്വരൂപിണാ തത്രതത്രാവതീര്ണേന ശിവേനൈവ പ്രവര്ത്യതേ

യുഗങ്ങളുടെ ചക്രത്തിൽ, യോഗാചാര്യരുടെ രൂപത്തിൽ അവിടവിടെ അവതരിച്ച ശിവൻ തന്നെ അതിനെ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു.

സംക്ഷിപ്യാസ്യ പ്രവക്താരശ്ചത്വാരഃ പരമര്ഷയ രുരുര്ദധീചോ ഽഗസ്ത്യശ്ച ഉപമന്യുര്മഹായശാഃ

ചുരുക്കത്തിൽ, അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസ്താവകർ നാലു മഹർഷിമാർ: രുരു, ദധീചി, അഗസ്ത്യൻ, മഹാശ്രീയുള്ള ഉപമന്യു.

തേ ച പാശുപതാ ജ്ഞേയാസ്സംഹിതാനാം പ്രവര്തകാഃ തത്സംതതീയാ ഗുരവഃ ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ

ഇവരാണ് പാശുപതഗുരുക്കൾ, സംഹിതകളുടെ പ്രചാരകർ; അവരുടെ ശിഷ്യപരമ്പരകൾ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും വളർന്നു.

തത്രോക്തഃ പരമോ ധര്മശ്ചര്യാദ്യാത്മാ ചതുര്വിധഃ തേഷു പാശുപതോ യോഗഃ ശിവം പ്രത്യക്ഷയേദ്ദൃഢമ്

അവിടെ പറയുന്ന പരമധർമ്മം, ആചാരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ നാലു വിധങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവയിൽ പാശുപതയോഗം ശിവനെ ഉറപ്പോടെ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നു.

തസ്മാച്ഛ്രേഷ്ഠമനുഷ്ഠാനം യോഗഃ പാശുപതോ മതഃ തത്രാപ്യുപായകോ യുക്തോ ബ്രഹ്മണാ സ തു കഥ്യതേ

അതിനാല്‍ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ആചരണം പാശുപതയോഗം ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനകത്തും, ബ്രഹ്മാവുമായി ഐക്യമായ മാര്‍ഗം ഇപ്പോള്‍ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

നാമാഷ്ടകമയോ യോഗശ്ശിവേന പരികല്പിതഃ തേന യോഗേന സഹസാ ശൈവീ പ്രജ്ഞാ പ്രജായതേ

എട്ട് നാമങ്ങളാല്‍ ഉള്ള യോഗം ശിവന്‍ സ്ഥാപിച്ചു. ആ യോഗം വഴി ശൈവജ്ഞാനം വേഗത്തില്‍ ഉദിക്കുന്നു.

പ്രജ്ഞയാ പരമം ജ്ഞാനമചിരാല്ലഭതേ സ്ഥിരമ് പ്രസീദതി ശിവസ്തസ്യ യസ്യ ജ്ഞാനം പ്രതിഷ്ഠിതമ്

ജ്ഞാനത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, ഒരാള്‍ക്ക് ഉന്നതവും സ്ഥിരവുമായ ജ്ഞാനം ഉടന്‍ ലഭിക്കും. ആരുടെ ജ്ഞാനം ഉറപ്പുള്ളതായിരിക്കുമ്പോള്‍ ശിവന്‍ അവനില്‍ പ്രസന്നനാകുന്നു.

പ്രസാദാത്പരമോ യോഗോ യഃ ശിവം ചാപരോക്ഷയേത് ശിവാപരോക്ഷാത്സംസാരകാരണേന വിയുജ്യതേ

ശിവന്റെ കൃപയാല്‍, ശിവനെ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നതാണു പരമയോഗം. ശിവനെ നേരിട്ട് അറിഞ്ഞാല്‍ ജനനമരണചക്രത്തിന്റെ കാരണത്തില്‍ നിന്ന് വിട്ടുമാറാം.

തതഃ സ്യാന്മുക്തസംസാരോ മുക്തഃ ശിവസമോ ഭവേത് ബ്രഹ്മപ്രോക്ത ഇത്യുപായഃ സ ഏവ പൃഥഗുച്യതേ

അതിനുശേഷം, ഒരാള്‍ ലോകബന്ധനത്തില്‍ നിന്ന് മോചിതനാവുന്നു; മോചിതനായാല്‍ ശിവനോടു തുല്യനാകുന്നു. ഈ മാര്‍ഗം ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതാണെന്നും, അതു വേറിട്ടു വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ശിവോ മഹേശ്വരശ്ചൈവ രുദ്രോ വിഷ്ണുഃ പിതാമഹഃ സംസാരവൈദ്യഃ സര്വജ്ഞഃ പരമാത്മേതി മുഖ്യതഃ

ശിവന്‍, മഹേശ്വരന്‍, രുദ്രന്‍, വിഷ്ണു, പിതാമഹന്‍ — ലോകബന്ധനത്തിന് മരുന്നാകുന്നവന്‍, എല്ലാം അറിയുന്നവന്‍, പരമാത്മാവ് — ഇവയാണ് പ്രധാന നാമങ്ങള്‍.

നാമാഷ്ടകമിദം മുഖ്യം ശിവസ്യ പ്രതിപാദകമ് ആദ്യന്തു പഞ്ചകം ജ്ഞേയം ശാന്ത്യതീതാദ്യനുക്രമാത്

ഈ എട്ടു പ്രധാന നാമങ്ങളാണ് ശിവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ആദ്യം ശാന്ത്യതീതം തുടങ്ങി അഞ്ചു നാമങ്ങള്‍ ക്രമത്തില്‍ അറിയേണ്ടതാണ്.

സംജ്ഞാ സദാശിവാദീനാം പഞ്ചോപാധിപരിഗ്രഹാത് ഉപാധിവിനിവൃത്തൌ തു യഥാസ്വം വിനിവര്തതേ

സദാശിവനും മറ്റുള്ളവരും എന്നിങ്ങനെ ഉള്ള പേരുകള്‍ അഞ്ചു ഉപാധികളുടെ ബന്ധം മൂലമാണ്. ആ ഉപാധികള്‍ ഇല്ലാതാകുമ്പോള്‍ ഓരോ പേര്‍ക്കും അതാതായി അവസാനമാകും.

പദമേവ ഹി തന്നിത്യമനിത്യാഃ പദിനഃ സ്മൃതാഃ പദാനാം പ്രതികൃത്തൌ തു മുച്യന്തേ പദിനോ യതഃ

അവസ്ഥ മാത്രം ശാശ്വതമാണ്; അവസ്ഥയുള്ളവര്‍ ശാശ്വതരല്ലെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അവസ്ഥകള്‍ അവസാനിക്കുമ്പോള്‍ അവസ്ഥയുള്ളവര്‍ മോചിതരാവുന്നു.

പരിവൃത്ത്യന്തരേ ഭൂയസ്തത്പദപ്രാപ്തിരുച്യതേ ആത്മാന്തരാഭിധാനം സ്യാദ്യദാദ്യം നാമ പഞ്ചകമ്

മറ്റൊരു മാറ്റം സംഭവിക്കുമ്പോള്‍ ആ അവസ്ഥയിലേക്കുള്ള പ്രാപ്തി പറയുന്നു. ആദ്യം പറയുന്ന അഞ്ചു നാമങ്ങള്‍ ആത്മാവിന്റെ മറ്റൊരു പേരുകളാണ്.

അന്യത്തു ത്രിതയം നാമ്നാമുപാദാനാദിയോഗതഃ ത്രിവിധോപാധിവചനാച്ഛിവ ഏവാനുവര്തതേ

മറ്റുള്ള മൂന്നു നാമങ്ങള്‍ കാരണങ്ങളുടെയും മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ഉപാധികളുടെയും ബന്ധം മൂലം ശിവനേ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അനാദിമലസംശ്ലേഷഃ പ്രാഗഭാവാത്സ്വഭാവതഃ അത്യംതം പരിശുദ്ധാത്മേത്യതോ ഽയം ശിവ ഉച്യതേ

ആദ്യത്തെ മലിനതയില്ലായ്മയും സ്വഭാവത്താലുമാണ് ശിവന്‍ എപ്പോഴും ശുദ്ധനാകുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ശിവന്‍ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

അഥവാശേഷകല്യാണഗുണൈകധന ഈശ്വരഃ ശിവ ഇത്യുച്യതേ സദ്ഭിശ്ശിവതത്ത്വാര്ഥവാദിഭിഃ

അല്ലെങ്കില്‍ എല്ലാ ശുഭഗുണങ്ങളും പൂര്‍ണമായി ഉള്ളവനായി, ഈശ്വരന്‍ ശിവന്‍ എന്ന് സത്പുരുഷന്മാര്‍ വിളിക്കുന്നു; ശിവതത്ത്വം സംസാരിക്കുന്നവരും അങ്ങനെ പറയുന്നു.

ത്രയോവിംശതിതത്ത്വേഭ്യഃ പ്രകൃതിര്ഹി പരാ മതാ പ്രകൃതേസ്തു പരം പ്രാഹുഃ പുരുഷം പഞ്ചവിംശകമ്

ഇരുപത്തിമൂന്നു തത്ത്വങ്ങളില്‍ പ്രകൃതിയാണ് ഉന്നതം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിയെക്കാള്‍ മേലായി ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ പുരുഷനാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

യം വേദാദൌ സ്വരം പ്രാഹുര്വാച്യവാചകഭാവതഃ വേദൈകവേദ്യയാഥാത്മ്യാദ്വേദാന്തേ ച പ്രതിഷ്ഠിതഃ

വേദത്തിന്റെ ആരംഭത്തില്‍ വാച്യവും വാചകവുമായ ബന്ധം കൊണ്ടുള്ള സ്വരം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതും, വേദാന്തത്തില്‍ ഒരേ അറിവിന് അര്‍ഹമായ യാഥാര്‍ഥ്യമായി സ്ഥാപിതമായതുമാണ് അത്.

തസ്യ പ്രകൃതിലീനസ്യ യഃ പരസ്സ മഹേശ്വരഃ തദധീനപ്രവൃത്തിത്വാത്പ്രകൃതേഃ പുരുഷസ്യ ച

പ്രകൃതിയില്‍ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതിനെക്കാള്‍ ഉന്നതനാണ് മഹേശ്വരന്‍; കാരണം പ്രകൃതിയുടെയും പുരുഷന്റെയും പ്രവൃത്തികള്‍ അവനില്‍ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

അഥവാ ത്രിഗുണം തത്ത്വമുപേയമിദമവ്യയമ് മായാന്തു പ്രകൃതിം വിദ്യാന്മായിനം തു മഹേശ്വരമ്

അല്ലെങ്കില്‍, മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാല്‍ ഘടിതമായ ഈ അക്ഷരമായ തത്ത്വം അറിയേണ്ടതാണ്. പ്രകൃതിയെ മായയെന്നു മനസ്സിലാക്കണം; മായാവാനായ മഹേശ്വരനാണ് അതിന്റെ ഉടമ.

മായാവിക്ഷോഭകോ ഽനംതോ മഹേശ്വരസമന്വയാത് കാലാത്മാ പരമാത്മാദിഃ സ്ഥൂലഃ സൂക്ഷ്മഃ പ്രകീര്തിതഃ

മായയെ ഉണര്‍ത്തുന്ന അനന്തന്‍, മഹേശ്വരനുമായി ഐക്യമായവന്‍, കാലാത്മാവും പരമാത്മാവും തുടങ്ങി, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.