ശിവപുരാണമ്

മൂര്താത്മന്യേവമൈശ്വര്യമീശ്വരസ്യൈവ നാത്മനാമ് ന ഹി കാഷ്ഠം ജ്വലത്യൂര്ധ്വമഗ്നിരേവ ജ്വലത്യസൌ

ശരീരധാരിയായ ആത്മാവിൽ ഐശ്വര്യം ശിവനോടു മാത്രമാണ്; ആത്മാക്കൾക്കല്ല. മരത്തിൽ തീ കത്തുന്നില്ല, തീയാണല്ലോ കത്തുന്നത്.

കാഷ്ഠസ്യാംഗാരതാ നാഗ്നേരേവമത്രാപി യോജ്യതാമ് അത ഏവ ജഗത്യസ്മിന്കാഷ്ഠപാഷാണമൃത്സ്വപി

കറികൊണ്ടത് മരത്തിനാണ്, തീയ്ക്കല്ല. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ലോകത്ത് മരത്തിലും കല്ലിലും മണ്ണിലും—

ശിവാവേശവശാദേവ ശിവത്വമുപചര്യതേ മൈത്ര്യാദയോ ഗുണാ ഗൌണാസ്തസ്മാത്തേ ഭിന്നവൃത്തയഃ

ശിവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മാത്രമാണ് ശിവത്വം ലഭിക്കുന്നത്. സൗഹൃദം പോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ രണ്ടാമതാണ്; അതിനാൽ അവയുടെ പ്രവർത്തിയും വേറെയാണ്.

തൈര്ഗുണൈരുപരക്താനാം ദോഷായ ച ഗുണായ ച യത്തു ഗൌണമഗൌണം ച തത്സര്വമനുഗൃഹ്ണതഃ ന ഗുണായ ന ദോഷായ ശിവസ്യ ഗുണവൃത്തയഃ

ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് അതു ഗുണമായോ ദോഷമായോ വരാം; എന്നാൽ രണ്ടാമതോ അല്ലയോ എന്നതൊക്കെയും ശിവൻ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ശിവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഗുണത്തിനോ ദോഷത്തിനോ വേണ്ടിയല്ല.

ന ചാനുഗ്രഹശബ്ദാര്ഥം ഗൌണമാഹുര്വിപശ്ചിതഃ സംസാരമോചനം കിം തു ശൈവമാജ്ഞാമയം ഹിതമ്

‘കൃപ’ എന്നതിനെ രണ്ടാമത്തെ അർത്ഥം എന്ന് പണ്ഡിതർ പറയുന്നില്ല. ലോകമുക്തിയാണ് യഥാർത്ഥ ലാഭം; അതാണ് ശിവന്റെ കല്പനയും ഉത്തമവും.

ഹിതം തദാജ്ഞാകരണം യദ്ധിതം തദനുഗ്രഹഃ സര്വം ഹിതേ നിയുഞ്ജാവഃ സര്വാനുഗ്രഹകാരകഃ

ശിവന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് ചെയ്യുന്നതെല്ലാം ഹിതമാണ്; ആ ഹിതം തന്നെയാണ് കൃപ. എല്ലാവരെയും നന്മയിൽ ഏർപ്പെടുത്തണം, കാരണം ശിവൻ സർവ്വകൃപാനിധിയാണ്.

യസ്തൂപകാരശബ്ദാര്ഥസ്തമപ്യാഹുരനുഗ്രഹമ് തസ്യാപി ഹിതരൂപത്വാച്ഛിവഃ സര്വോപകാരകഃ

‘ഉപകാര’ എന്നതിന്റെ അർത്ഥവും കൃപയാണെന്ന് പറയുന്നു, കാരണം അതും ഹിതസ്വഭാവമുള്ളതാണ്. അതുകൊണ്ടു ശിവൻ സർവ്വോപകാരിയാണ്.

ഹിതേ സദാ നിയുക്തം തു സര്വം ചിദചിദാത്മകമ് സ്വഭാവപ്രതിബന്ധം തത്സമം ന ലഭതേ ഹിതമ്

ചേതനവും അചേതനവുമായ എല്ലാം എന്നും നന്മയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ അവയുടെ സ്വഭാവം തടസ്സം വരുത്തുന്നതിനാൽ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ നന്മ ലഭിക്കില്ല.

യഥാ വികാസയത്യേവ രവിഃ പദ്മാനി ഭാനുഭിഃ സമം ന വികസന്ത്യേവ സ്വസ്വഭാവാനുരോധതഃ

സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് താമരകൾ വിരിയിക്കുന്നു; എന്നാൽ എല്ലാം ഒരുപോലെ വിരിയുന്നില്ല, ഓരോന്നിന്റെയും സ്വഭാവം അനുസരിച്ച്.

സ്വഭാവോ ഽപി ഹി ഭാവാനാം ഭാവിനോ ഽര്ഥസ്യ കാരണമ് ന ഹി സ്വഭാവോ നശ്യന്തമര്ഥം കര്തൃഷു സാധയേത്

സകലഭാവങ്ങളുടെയും സ്വഭാവം ഭാവിയുടെ കാരണമാകുന്നു; എന്നാൽ ആ സ്വഭാവം നശിച്ച ഫലം സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല.

സുവര്ണമേവ നാംഗാരം ദ്രാവയത്യഗ്നിസംഗമഃ ഏവം പക്വമലാനേവ മോചയേന്ന ശിവപരാന്

തീയിൽ ചേർന്നാൽ പൊന്നാണ് ഉരുകുന്നത്, കറികല്ല. അതുപോലെ, പാകമായ അശുദ്ധികൾ ഉള്ളവരെയാണ് മോചിപ്പിക്കുന്നത്, ശിവഭക്തരെ അല്ല.

യദ്യഥാ ഭവിതും യോഗ്യം തത്തഥാ ന ഭവേത്സ്വയമ് വിനാ ഭാവനയാ കര്താ സ്വതന്ത്രസ്സന്തതോ ഭവേത്

ഏത് വസ്തുവും യോജ്യമായതാകാൻ തക്കതല്ലെങ്കിൽ അതു സ്വയം അങ്ങനെ ആകില്ല; അതിന് സ്വതന്ത്രനായ കര്‍ത്താവിന്റെ ഇടപെടൽ വേണം.

സ്വഭാവവിമലോ യദ്വത്സര്വാനുഗ്രാഹകശ്ശിവഃ സ്വഭാവമലിനാസ്തദ്വദാത്മനോ ജീവസംജ്ഞിതാഃ

സ്വഭാവത്തിൽ ശുദ്ധനായ ശിവൻ സർവ്വകൃപാനിധിയാണ്; അതുപോലെ സ്വഭാവത്തിൽ അശുദ്ധരായവരെ ആത്മാവ് എന്നും ജീവൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

അന്യഥാ സംസരന്ത്യേതേ നിയമാന്ന ശിവഃ കഥമ് കര്മമായാനുബന്ധോസ്യ സംസാരഃ കഥ്യതേ ബുധൈഃ

അല്ലാതെ ഇവർ നിയമപ്രകാരം സഞ്ചരിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ശിവൻ കര്‍മത്തിലും മായയിലും ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നവനാണെന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുമോ?

അനുബന്ധോ ഽയമസ്യൈവ ന ശിവസ്യേതി ഹേതുമാന് സ ഹേതുരാത്മനാമേവ നിജോ നാഗന്തുകോ മലഃ

ഈ ബന്ധം ആത്മാവിനാണ്, ശിവനല്ല. കാരണം അശുദ്ധി ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവമാണ്, പുറത്തുനിന്ന് വന്നതല്ല.

ആഗന്തുകത്വേ കസ്യാപി ഭാവ്യം കേനാപി ഹേതുനാ യോ ഽയം ഹേതുരസാവേകസ്ത്വവിചിത്രസ്വഭാവതഃ

പുറത്തുനിന്ന് വന്നതാണെങ്കിൽ അതിന് മറ്റേതെങ്കിലും കാരണം ഉണ്ടായേയ്ക്കും. പക്ഷേ ഈ കാരണം അതിന്റെ പ്രത്യേക സ്വഭാവം കൊണ്ടു താനേയാണ്.

ആത്മതായാഃ സമത്വേ ഽപി ബദ്ധാ മുക്താഃ പരേ യതഃ ബദ്ധേഷ്വേവ പുനഃ കേചില്ലയഭോഗാധികാരതഃ

ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം ഒരുപോലെയായിട്ടും ചിലർ ബന്ധിച്ചവരും ചിലർ മോചിതരുമാണ്. ബന്ധിച്ചവരിൽ ചിലർക്ക് ലയവും അനുഭവവും അധികാരമായി ലഭിക്കുന്നു.

ജ്ഞാനൈശ്വര്യാദിവൈഷമ്യം ഭജന്തേ സോത്തരാധരാഃ കേചിന്മൂര്ത്യാത്മതാം യാന്തി കേചിദാസന്നഗോചരാഃ

ചിലർക്ക് ജ്ഞാനത്തിലും ശക്തിയിലും വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു, അതിനാൽ അവർക്ക് ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ നിലകൾ ലഭിക്കുന്നു. ചിലർ ശരീരമണിഞ്ഞ നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു, മറ്റുചിലർ അടുത്തുള്ളതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

മൂര്ത്യാത്മസു ശിവാഃ കേചിദധ്വനാം മൂര്ധസു സ്ഥിതാഃ മധ്യേ മഹേശ്വരാ രുദ്രാസ്ത്വര്വാചീനപദേ സ്ഥിതാഃ

ശരീരമണിഞ്ഞവരിൽ ചിലർ പാതകളുടെ മുകളിൽ ശിവന്മാരായി നിലകൊള്ളുന്നു; നടുവിൽ മഹേശ്വരന്മാരും രുദ്രന്മാരുമാണ്; താഴ്ന്ന നിലയിൽ ഇരിക്കുന്നവർ അതിൽ താഴെയാണ്.

ആസന്നേ ഽപി ച മായായാഃ പരസ്മാത്കാരണാത്ത്രയമ് തത്രാപ്യാത്മാ സ്ഥിതോ ഽധസ്താദന്തരാത്മാ ച മധ്യതഃ

മായക്ക് അടുത്തായിരുന്നാലും, മൂന്നു കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു തന്നെ അവിടെയും ആത്മാവ് താഴെ നിലകൊള്ളുന്നു, അകത്തുള്ള ആത്മാവ് നടുവിലാണ്.

പരസ്താത്പരമാത്മേതി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ വര്തന്തേ വസവഃ കേചിത്പരമാത്മപദാശ്രയാഃ

അതിന്റെ അതിരിന് അപ്പുറം പരമാത്മാവാണ്; അവിടെ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ഉണ്ട്, ചില വസുക്കൾ പരമാത്മാവിന്റെ നിലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

അന്തരാത്മപദേ കേചിത്കേചിദാത്മപദേ തഥാ ശാന്ത്യതീതപദേ ശൈവാഃ ശാന്തേ മാഹേശ്വരേ തതഃ

ചിലർ അകത്തുള്ള ആത്മാവിന്റെ നിലയിൽ, ചിലർ ആത്മാവിന്റെ നിലയിൽ; ശൈവന്മാർ ശാന്തിയെ കടന്ന നിലയിൽ, അതിന് ശേഷം മഹേശ്വരന്മാർ ശാന്തി നിലയിലാണ്.

വിദ്യായാന്തു യഥാ രൌദ്രാഃ പ്രതിഷ്ഠായാം തു വൈഷ്ണവാഃ നിവൃത്തൌ ച തഥാത്മാനോ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മാംഗയോനയഃ

വിദ്യയുടെ മേഖലയിലാണ് രൗദ്രന്മാർ; സ്ഥിരതയുടെ മേഖലയിലാണ് വൈഷ്ണവന്മാർ; പിന്മാറ്റത്തിന്റെ മേഖലയിലാണ് ആത്മാക്കൾ, ബ്രഹ്മാവും ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടാക്കളും.

ദേവയോന്യഷ്ടകം മുഖ്യം മാനുഷ്യമഥ മധ്യമമ് പക്ഷ്യാദയോ ഽധമാഃ പഞ്ചയോനയസ്താശ്ചതുര്ദശ

എട്ട് പ്രധാന ദൈവജന്മങ്ങൾ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്, മനുഷ്യജന്മം നടുവിലാണ്, പക്ഷികൾ മുതലായവ താഴ്ന്നവയാണ്; ഈ അഞ്ചു ജന്മങ്ങൾ ചേർത്ത് പതിനാലാണ്.

ഉത്തരാധരഭാവോ ഽപി ജ്ഞേയസ്സംസാരിണോ മലഃ യഥാമഭാവോ മുക്തസ്യ പൂര്വം പശ്ചാത്തു പക്വതാ

ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ നിലകൾ സഞ്ചാരിയാകുന്ന ആത്മാവിന്റെ മലമായാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്; മോചിതനിൽ മല ഇല്ലാതാകുന്നു. ആദ്യം അകപ്പാകുന്നു, പിന്നെ പാകമാകുന്നു.

മലോ ഽപ്യാമശ്ച പക്വശ്ച ഭവേത്സംസാരകാരണമ് ആമേ ത്വധരതാ പുംസാം പക്വേ തൂത്തരതാ ക്രമാത്

മലവും അകപ്പും പാകവുമാണ്, അതാണ് സഞ്ചാരത്തിന്റെ കാരണമാകുന്നത്; അകപ്പുള്ളവരിൽ താഴ്ന്ന നിലയും, പാകമായവരിൽ ക്രമമായി ഉയർന്ന നിലയും ഉണ്ടാകും.

പശ്വാത്മാനസ്ത്രിധാഭിന്നാ ഏകദ്വിത്രിമലാഃ ക്രമാത് അത്രോത്തരാ ഏകമലാ ദ്വിമലാ മധ്യമാ മതാഃ ത്രിമലാസ്ത്വധമാ ജ്ഞേയാ യഥോത്തരമധിഷ്ഠിതാഃ

പശുവായ ആത്മാക്കൾക്ക് ഒന്ന്, രണ്ട്, മൂന്ന് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള മലകൾ ഉണ്ട്; ഒറ്റ മല ഉള്ളവർക്ക് ഏറ്റവും ഉയർന്ന നില, രണ്ട് മല ഉള്ളവർക്ക് നടുവിലത്തെ നില, മൂന്ന് മല ഉള്ളവർക്ക് താഴ്ന്ന നില, ഓരോരുത്തരും അതത് സ്ഥാനത്താണ്.

ത്രിമലാനധിതിഷ്ഠംതി ദ്വിമലൈകമലാഃ ക്രമാത് ഇത്ഥമൌപാധികോ ഭേദോ വിശ്വസ്യ പരികല്പിതഃ

മൂന്ന് മല ഉള്ളവരെ രണ്ട് മലയും ഒറ്റ മലയും ഉള്ളവർ ക്രമത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ഉപാധികൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഈ വ്യത്യാസം ലോകത്തിൽ സങ്കല്പിതമാണ്.

ഏകദ്വിത്രിമലാന്സര്വാഞ്ഛിവ ഏകോ ഽധിതിഷ്ഠതി അശിവാത്മകമപ്യേതച്ഛിവേനാധിഷ്ഠിതം യഥാ

ഒറ്റ, രണ്ട്, മൂന്ന് മല ഉള്ള എല്ലാവരെയും ശിവൻ ഒരേപോലെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ശിവസ്വഭാവമല്ലാത്തതും ശിവൻ തന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു, അതുപോലെ.