ശിവപുരാണമ്

അനുഗ്രാഹ്യനപേക്ഷോ ഽസ്തി ന ഹി കശ്ചിദനുഗ്രഹഃ അതഃ സ്വാതന്ത്ര്യശബ്ദാര്ഥാനനപേക്ഷത്വലക്ഷണഃ

അനുഗ്രഹം സ്വീകരിക്കുന്നവനിൽ ആശ്രയിച്ചുള്ള അനുഗ്രഹം ഇല്ല; അതിനാൽ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നതിന്റെ അർത്ഥം ആശ്രയമില്ലായ്മയാണ്.

ഏതത്പുനരനുഗ്രാഹ്യം പരതംത്രം തദിഷ്യതേ അനുഗ്രഹാദൃതേ തസ്യ ഭുക്തിമുക്ത്യോരനന്വയാത്

അനുഗ്രഹം ലഭിക്കേണ്ടവൻ മറ്റൊരാളിൽ ആശ്രയിച്ചാൽ, അതിനെ അങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും; അനുഗ്രഹമില്ലാതെ അതിന് അനുഭവത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ബന്ധം ഇല്ല.

മൂര്താത്മനോ ഽപ്യനുഗ്രാഹ്യാ ശിവാജ്ഞാനനിവര്തനാത് അജ്ഞാനാധിഷ്ഠിതം ശമ്ഭോര്ന കിംചിദിഹ വിദ്യതേ

രൂപമുള്ളവർക്കും ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ അനുഗ്രഹം പിൻവലിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ ലോകത്ത് ശംഭുവിന്റെ ജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടാത്തത് ഒന്നുമില്ല.

യേനോപലഭ്യതേ ഽസ്മാഭിസ്സകലേനാപി നിഷ്കലഃ സ മൂര്ത്യാത്മാ ശിവഃ ശൈവമൂര്തിരിത്യുപചര്യതേ

നാം രൂപത്തിലൂടെ രൂപരഹിതനായ ശിവനെ അനുഭവിക്കുന്നത് അതിനാലാണ്. ആ ശിവൻ, രൂപം തന്നെയാണ് എന്നാണു സാധാരണ പറയുന്നത്.

ന ഹ്യസൌ നിഷ്കലഃ സാക്ഷാച്ഛിവഃ പരമകാരണമ് സാകാരേണാനുഭാവേന കേനാപ്യനുപലക്ഷിതഃ

രൂപരഹിതനായ പരമകാരണമായ ശിവൻ, യാതൊരു വ്യക്തിക്കും നേരിട്ട് രൂപത്തിലൂടെ അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.

പ്രമാണഗമ്യതാമാത്രം തത്സ്വഭാവോപപാദകമ് ന താവതാത്രോപേക്ഷാധീരുപലക്ഷണമംതരാ

അവനെ അറിയാൻ സാധിക്കുന്നതും അവന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാനും വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഇങ്ങനെയൊരു പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നത്; ഇതിൽ അവഗണനയോ ഇടനിലയോ ഇല്ല.

ആത്മോപമോല്വണം സാക്ഷാന്മൂര്തിരേവ ഹി കാചന ശിവസ്യ മൂര്തിര്മൂര്ത്യാത്മാ പരസ്തസ്യോപലക്ഷണമ്

സ്വന്തം സ്വഭാവത്തോട് നേരിട്ട് താരതമ്യം ചെയ്യാവുന്ന രൂപം മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ രൂപം. രൂപം തന്നെയാണ് ശിവന്റെ സ്വഭാവം; അതാണ് അവന്റെ പരമത്വത്തിന്റെ അടയാളം.

യഥാ കാഷ്ഠേഷ്വനാരൂഢോ ന വഹ്നിരുപലഭ്യതേ ഏവം ശിവോ ഽപി മൂര്ത്യാത്മന്യനാരൂഢ ഇതി സ്ഥിതിഃ

മരത്തിൽ തീ തെളിയിക്കാതെ തീ കാണാനാവാത്തതുപോലെ, ശിവനും രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാതെ അവിടെ കാണാനാവില്ല — ഇതാണ് അവസ്ഥ.

യഥാഗ്നിമാനയേത്യുക്തേ ജ്വലത്കാഷ്ഠാദൃതേ സ്വയമ് നാഗ്നിരാനീയതേ തദ്വത്പൂജ്യോ മൂര്ത്യാത്മനാ ശിവഃ

'തീ കൊണ്ടുവരിക' എന്നു പറഞ്ഞാൽ, കത്തുന്ന മരത്തിൽ നിന്നല്ലാതെ തീ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല. അതുപോലെ, ശിവനെ രൂപത്തിലൂടെ ആരാധിക്കണം.

അത ഏവ ഹി പൂജാദൌ മൂര്ത്യാത്മപരികല്പനമ് മൂര്ത്യാത്മനി കൃതം സാക്ഷാച്ഛിവ ഏവ കൃതം യതഃ

അതുകൊണ്ടു തന്നെ, പൂജയുടെ ആരംഭത്തിൽ രൂപത്തെ മനസ്സിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; രൂപത്തിൽ ചെയ്യുന്നതെല്ലാം നേരിട്ട് ശിവനിൽ തന്നെ ചെയ്യുന്നതാണ്.

ലിംഗാദാവപി തത്കൃത്യമര്ചായാം ച വിശേഷതഃ തത്തന്മൂര്ത്യാത്മഭാവേന ശിവോ ഽസ്മാഭിരുപാസ്യതേ

ലിംഗം മുതലായ പ്രതിമകളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് പൂജയിലും, അതത് രൂപത്തിലൂടെ തന്നെ നാം ശിവനെ ആരാധിക്കണം.

യഥാനുഗൃഹ്യതേ സോ ഽപി മൂര്ത്യാത്മാ പാരമേഷ്ഠിനാ തഥാ മൂര്ത്യാത്മനിഷ്ഠേന ശിവേന പശവോ വയമ്

പാരമേശ്വരൻ ആ രൂപത്തെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, ആ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ശിവൻ നമ്മെയും അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.

ലോകാനുഗ്രഹണായൈവ ശിവേന പരമേഷ്ഠിനാ സദാശിവാദയസ്സര്വേ മൂര്ത്യാത്മനോ ഽപ്യധിഷ്ഠിതാഃ

ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി മാത്രം, സദാശിവൻ മുതലായവരെ ശിവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ആ രൂപത്തിലും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആത്മനാമേവ ഭോഗായ മോക്ഷായ ച വിശേഷതഃ തത്ത്വാതത്ത്വസ്വരൂപേഷു മൂര്ത്യാത്മസു ശിവാന്വയഃ

ആത്മാക്കളുടെ അനുഭവത്തിനും പ്രത്യേകിച്ച് മോക്ഷത്തിനും, സത്യം അല്ലാത്തതിലും ആ രൂപത്തിൽ ശിവന്റെ ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നു.

ഭോഗഃ കര്മവിപാകാത്മാ സുഖദുഃഖാത്മകോ മതഃ ന ച കര്മ ശിവോ ഽസ്തീതി തസ്യ ഭോഗഃ കിമാത്മകഃ

അനുഭവം എന്നത് കര്‍മഫലമായ സുഖദുഃഖങ്ങളാണ്. ശിവന് കര്‍മമില്ലെങ്കിൽ, അവനു അനുഭവം എങ്ങനെയുണ്ടാകും?

സര്വം ശിവോ ഽനുഗൃഹ്ണാതി ന നിഗൃഹ്ണാതി കിംചന നിഗൃഹ്ണതാം തു യേ ദോഷാശ്ശിവേ തേഷാമസംഭവാത്

ശിവൻ എല്ലാം അനുഗ്രഹിക്കുന്നു, ഒന്നും തടയുന്നില്ല; തടയുന്നവർക്കു ദോഷം ഉണ്ടാകും, എന്നാൽ ശിവനിൽ അത്തരം ദോഷം ഉണ്ടാകില്ല.

യേ പുനര്നിഗ്രഹാഃ കേചിദ്ബ്രഹ്മാദിഷു നിദര്ശിതാഃ തേ ഽപി ലോകഹിതായൈവ കൃതാഃ ശ്രീകണ്ഠമൂര്തിനാ

ബ്രഹ്മാദിമാരിൽ കാണുന്ന ഏതെങ്കിലും നിയന്ത്രണങ്ങളും ലോകക്ഷേമത്തിനായി ശ്രീകണ്ഠൻ രൂപത്തിലുള്ള ശിവൻ ചെയ്യുന്നതാണ്.

ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യാധിപത്യം ഹി ശ്രീകണ്ഠസ്യ ന സംശയഃ ശ്രീകണ്ഠാഖ്യാം ശിവോ മൂര്തിം ക്രീഡതീമധിതിഷ്ഠതി

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അധിപത്യം ശ്രീകണ്ഠനാണ്; ഈ കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല. ശ്രീകണ്ഠൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ശിവൻ കളിച്ചു നില്ക്കുന്നു.

സദോഷാ ഏവ ദേവാദ്യാ നിഗൃഹീതാ യഥോദിതമ് തതസ്തേപി വിപാപ്മാനഃ പ്രജാശ്ചാപി ഗതജ്വരാഃ

ദോഷമുള്ള ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണു പറഞ്ഞത്. അങ്ങനെ അവർ പാപരഹിതരാകുന്നു, ജനങ്ങളും കഷ്ടതകളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു.

നിഗ്രഹോ ഽപി സ്വരൂപേണ വിദുഷാം ന ജുഗുപ്സിതഃ അത ഏവ ഹി ദണ്ഡ്യേഷു ദണ്ഡോ രാജ്ഞാം പ്രശസ്യതേ

നിയന്ത്രണം സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ ജ്ഞാനികൾക്ക് അപമാനകരമല്ല; അതുകൊണ്ടു തന്നെ ശിക്ഷയർഹിക്കുന്നവരെ രാജാക്കന്മാർ ശിക്ഷിക്കുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.

യത്സിദ്ധിരീശ്വരത്വേന കാര്യവര്ഗസ്യ കൃത്സ്നശഃ ന സ ചേദീശതാം കുര്യാജ്ജഗതഃ കഥമീശ്വരഃ

ഈശ്വരനായി എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പൂര്‍ത്തിയാക്കുന്നതാണു യഥാർത്ഥ സിദ്ധി. ലോകത്തിൽ ആധിപത്യം ഇല്ലെങ്കിൽ, എങ്ങിനെ അവൻ ഈശ്വരനാകും?

ഈശേച്ഛാ ച വിധാതൃത്വം വിധേരാജ്ഞാപനം പരമ് ആജ്ഞാവശ്യമിദം കുര്യാന്ന കുര്യാദിതി ശാസനമ്

ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛയാണ് സൃഷ്ടിക്ക് ശക്തി; സ്രഷ്ടാവിന്റെ കല്പനയാണ് പരമാധികാരം. അവന്റെ ഉത്തരവാണ്: 'ഇത് നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം, ഇത് ചെയ്യരുത്' — ഇതാണ് നിയമം.

തച്ഛാസനാനുവര്തിത്വം സാധുഭാവസ്യ ലക്ഷണമ് വിപരീതസമാധോഃ സ്യാന്ന സര്വം തത്തു ദൃശ്യതേ

ആ നിയമം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് സദ്ഗുണത്തിന്റെ അടയാളമാണ്; അതിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ അതല്ല. എങ്കിലും, എല്ലാം അങ്ങനെ നടക്കുന്നതല്ല.

സാധു സംരക്ഷണീയം ചേദ്വിനിവര്ത്യമസാധു യത് നിവര്തതേ ച സാമാദേരംതേ ദണ്ഡോ ഹി സാധനമ്

നല്ലത് സംരക്ഷിക്കണം; ദുഷ്ടം അകറ്റണം. ഉപദേശിച്ചിട്ടും മാറ്റം വരുത്താനാകില്ലെങ്കിൽ ശിക്ഷയാണ് മാർഗം.

ഹിതാര്ഥലക്ഷണം ചേദം ദണ്ഡാന്തമനുശാസനമ് അതോ യദ്വിപരീതം തദഹിതം സംപ്രചക്ഷതേ

ഉപദേശവും ശിക്ഷയും എല്ലാം ഉപകാരത്തിനായി തന്നെയാണ്. അതിനോട് വിരുദ്ധമായത് ഹാനികരമാണെന്ന് പറയുന്നു.

ഹിതേ സദാ നിഷണ്ണാനാമീശ്വരസ്യ നിദര്ശനമ് സ കഥം ദുഷ്യതേ സദ്ഭിരസതാമേവ നിഗ്രഹാത്

എപ്പോഴും ഉപകാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ ഭഗവാന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. അവർ ദുഷ്ടരെ മാത്രം നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ സന്മാർഗ്ഗികളെ കുറ്റപ്പെടുത്താൻ എങ്ങനെ കഴിയും?

അയുക്തകാരിണോ ലോകേ ഗര്ഹണീയാവിവേകിതാ യദുദ്വേജയതേ ലോകന്തദയുക്തം പ്രചക്ഷതേ

ലോകത്ത് യുക്തിയില്ലാതെ തെറ്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതാണ്; ജനങ്ങളെ അലട്ടുന്നതെല്ലാം തെറ്റായതാണെന്ന് പറയുന്നു.

സര്വോ ഽപി നിഗ്രഹോ ലോകേ ന ച വിദ്വേഷപൂര്വകഃ ന ഹി ദ്വേഷ്ടി പിതാ പുത്രം യോ നിഗൃഹ്യാതി ശിക്ഷയേത്

ലോകത്ത് എല്ലാ നിയന്ത്രണവും വൈരാഗ്യത്തിൽ നിന്നല്ല; അച്ഛൻ മകനെ നിയന്ത്രിച്ച് പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ അവനെ വെറുക്കുന്നില്ല.

മാധ്യസ്ഥേനാപി നിഗ്രാഹ്യാന്യോ നിഗൃഹ്ണാതി മാര്ഗതഃ തസ്യാപ്യവശ്യം യത്കിംചിന്നൈര്ഘൃണ്യമനുവര്തതേ

നിഷ്പക്ഷനായവനും ആവശ്യമെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കണം; എന്നാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ കുറച്ച് കഠിനത്വം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല.