ശിവപുരാണമ്

അഗ്നേരമൃതനിഷ്പത്തിരമൃതേനാഗ്നിരേധതേ അത ഏവ ഹി വിക്രാന്തമഗ്നീഷോമം ജഗദ്ധിതമ്

അഗ്നിയില്‍ നിന്നാണ് അമൃതം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അമൃതം കൊണ്ടാണ് അഗ്നി ശക്തിയുള്ളത്. അതുകൊണ്ടു അഗ്നി-സോമ തത്വം ലോകത്തിനു ഉപകാരപ്രദമാണ്.

ഹവിഷേ സസ്യസമ്പത്തിര്വൃഷ്ടിഃ സസ്യാഭിവൃദ്ധയേ വൃഷ്ടേരേവ ഹവിസ്തസ്മാദഗ്നീഷോമധൃതം ജഗത്

ഹവിസിന്‍റെയാല്‍ വിളവിന്റെ സമൃദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; മഴ വിളവിന്റെ വളര്‍ച്ചയ്ക്കാണ്. മഴയ്ക്ക് ഹവിസാണ് കാരണം; അങ്ങനെ അഗ്നിയും സോമവും ലോകത്തെ നിലനിര്‍ത്തുന്നു.

അഗ്നിരൂര്ധ്വം ജ്വലത്യേഷ യാവത്സൌമ്യം പരാമൃതമ് യാവദഗ്ന്യാസ്പദം സൌമ്യമമൃതം ച സ്രവത്യധഃ

അഗ്നി മേലോട്ട് ജ്വലിക്കുന്നു, ചന്ദ്രാമൃതം വരെ; അഗ്നിയുടെ സ്ഥാനം വരെയുള്ള ചന്ദ്രാമൃതം താഴേക്ക് ഒഴുകുന്നു.

അത ഏവ ഹി കാലാഗ്നിരധസ്താച്ഛക്തിരൂര്ധ്വതഃ യാവദാദഹനം ചോര്ധ്വമധശ്ചാപ്ലാവനം ഭവേത്

അതുകൊണ്ട് കാലാഗ്നി താഴെ, ശക്തി മേലാണ്; മേലോട്ട് ദഹനം നടക്കുമ്പോഴും താഴേക്ക് ആക്രമണം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെ.

ആധാരശക്ത്യൈവ ധൃതഃ കാലാഗ്നിരയമൂര്ധ്വഗഃ തഥൈവ നിമ്നഗഃ സോമശ്ശിവശക്തിപദാസ്പദഃ

ഈ മേലോട്ടുള്ള കാലാഗ്നി ആധാരശക്തിയാല്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നു; അതുപോലെ താഴോട്ടുള്ള സോമം ശിവശക്തിയുടെ ആസനമാണ്.

ശിവശ്ചോര്ധ്വമധശ്ശക്തിരൂര്ധ്വം ശക്തിരധഃ ശിവഃ തദിത്ഥം ശിവശക്തിഭ്യാന്നാവ്യാപ്തമിഹ കിഞ്ചന

ശിവൻ മേലും ശക്തി താഴെയും, ശക്തി മേലും ശിവൻ താഴെയും. ഇങ്ങനെ, ഈ ലോകത്ത് ശിവനും ശക്തിയും നിറഞ്ഞിട്ടില്ലാത്തത് ഒന്നുമില്ല.

അസകൃച്ചാഗ്നിനാ ദഗ്ധം ജഗദ്യദ്ഭസ്മസാത്കൃതമ് അഗ്നേര്വീര്യമിദം ചാഹുസ്തദ്വീര്യം ഭസ്മ യത്തതഃ

അഗ്നി പലതവണ ഈ ലോകം ദഹിപ്പിച്ച് ചാരമാക്കി മാറ്റിയതുകൊണ്ടാണ് അഗ്നിയുടെ ശക്തി അത്രയും വലുത് എന്ന് പറയുന്നു. അങ്ങനെ, അഗ്നിയുടെ ശക്തി ആ ചാരത്തിലാണ്.

യശ്ചേത്ഥം ഭസ്മസദ്ഭാവം ജ്ഞാത്വാ സ്നാതി ച ഭസ്മനാ അഗ്നിരിത്യാദിഭിര്മന്ത്രൈര്ബദ്ധഃ പാശാത്പ്രമുച്യതേ

ആ ചാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി, 'അഗ്നി' തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് ആ ചാരത്തിൽ കുളിക്കുന്നവൻ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

അഗ്നേര്വീര്യം തു യദ്ഭസ്മ സോമേനാപ്ലാവിതമ്പുനഃ അയോഗയുക്ത്യാ പ്രകൃതേരധികാരായ കല്പതേ

അഗ്നിയുടെ ശക്തിയായ ചാരം വീണ്ടും സോമയാൽ കുളിപ്പിച്ചാൽ, യോജനമില്ലാത്ത രീതിയിൽ, പ്രകൃതിയുടെ അധികാരത്തിന് യോജ്യമായിത്തീരുന്നു.

യോഗയുക്ത്യാ തു തദ്ഭസ്മ പ്ലാവ്യമാനം സമന്തതഃ ശാക്തേനാമൃതവര്ഷേണ ചാധികാരാന്നിവര്തയേത്

പക്ഷേ, ആ ചാരം യോഗംകൊണ്ടു ശക്തിയുടെ അമൃതം പോലെ എല്ലാടും കുളിപ്പിച്ചാൽ, പ്രകൃതിയുടെ അധികാരം അകറ്റപ്പെടുന്നു.

അതോ മൃത്യുംജയായേത്ഥമമൃതപ്ലാവനം സദാ ശിവശക്ത്യമൃതസ്പര്ശേ ലബ്ധം യേന കുതോ മൃതിഃ

അതുകൊണ്ടു, ഇങ്ങനെ എന്നും അമൃതത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, മരണത്തെ ജയിച്ചവനാകും; ശിവനും ശക്തിയും എന്ന അമൃതം സ്പർശിച്ചാൽ മരണത്തിന് സ്ഥാനം എവിടെയാണ്?

യോ വേദ ദഹനം ഗുഹ്യം പ്ലാവനം ച യഥോദിതമ് അഗ്നീഷോമപദം ഹിത്വാ ന സ ഭൂയോ ഽഭിജായതേ

ആ രഹസ്യമായ ദഹനവും കുളിയലും അറിയുന്നവൻ, അഗ്നി-സോമ സ്ഥിതികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.

ശിവാഗ്നിനാ തനും ദഗ്ധ്വാ ശക്തിസൌമ്യാ മൃതേന യഃ പ്ലാവയേദ്യോഗമാര്ഗേണ സോ ഽമൃതത്വായ കല്പതേ

ശിവന്റെ അഗ്നിയിൽ ശരീരം ദഹിപ്പിച്ച്, ശക്തിയുടെ അമൃതത്തിൽ യോഗമാർഗ്ഗത്തിൽ കുളിപ്പിക്കുന്നവൻ അമരത്വത്തിന് യോജ്യനാകും.

ഹൃദി കൃത്വേമമര്ഥം വൈ ദേവേന സമുദാഹൃതമ് അഗ്നീഷോമാത്മകം വിശ്വം ജഗദിത്യനുരൂപതഃ

ദൈവം പറഞ്ഞ ഈ അർത്ഥം ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ഈ ലോകം മുഴുവൻ അഗ്നിയും സോമയും ആയതാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.

നിവേദയാമി ജഗതോ വാഗര്ഥാത്മ്യം കൃതം യഥാ ഷഡധ്വവേദനം സമ്യക് സമാസാന്ന തു വിസ്തരാത്

ലോകത്തിലെ വാക്കിന്റെയും അർത്ഥത്തിന്റെയും സാരവും, ആറു വഴികളുടെ ജ്ഞാനവും എങ്ങനെ സ്ഥാപിതമായെന്ന് ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.

നാസ്തി കശ്ചിദശബ്ദാര്ഥോ നാപി ശബ്ദോ നിരര്ഥകഃ തതോ ഹി സമയേ ശബ്ദസ്സര്വസ്സര്വാര്ഥബോധകഃ

ശബ്ദമില്ലാത്ത അർത്ഥം ഇല്ല, അർത്ഥമില്ലാത്ത ശബ്ദവും ഇല്ല. അതുകൊണ്ടു, ശരിയായ സമയത്ത് ഓരോ ശബ്ദവും എല്ലാ അർത്ഥവും അറിയിക്കുന്നു.

പ്രകൃതേഃ പരിണാമോ ഽയം ദ്വിധാ ശബ്ദാര്ഥഭാവനാ താമാഹുഃ പ്രാകൃതീം മൂര്തിം ശിവയോഃ പരമാത്മനോഃ

പ്രകൃതിയുടെ ഈ പരിവർത്തനം രണ്ടുവിധമാണ്: ശബ്ദവും അർത്ഥവും. ഇത് ശിവനും ശക്തിക്കും ഉള്ള ആദി രൂപം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ശബ്ദാത്മികാ വിഭൂതിര്യാ സാ ത്രിധാ കഥ്യതേ ബുധൈഃ സ്ഥൂലാ സൂക്ഷ്മാ പരാ ചേതി സ്ഥൂലാ യാ ശ്രുതിഗോചരാ

ശബ്ദസ്വഭാവമുള്ള ആ ശക്തിയെ ജ്ഞാനികൾ മൂന്നു വിധമെന്ന് പറയുന്നു: സ്ഥൂലം, സൂക്ഷ്മം, പരം. കേൾവിയിലൂടെ ഗ്രഹിക്കാവുന്നത് സ്ഥൂലമാണ്.

സൂക്ഷ്മാ ചിന്താമയീ പ്രോക്താ ചിംതയാ രഹിതാ പരാ യാ ശക്തിഃ സാ പരാ ശക്തിശ്ശിവതത്ത്വസമാശ്രയാ

ചിന്തയാൽ നിറഞ്ഞതാണ് സൂക്ഷ്മം എന്ന് പറയുന്നു; ചിന്തയില്ലാത്തതാണ് പരം. ആ ശക്തിയാണ് പരശക്തി, ശിവതത്വത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ജ്ഞാനശക്തിസമായോഗാദിച്ഛോപോദ്ബലികാ തഥാ സര്വശക്തിസമഷ്ട്യാത്മാ ശക്തിതത്ത്വസമാഖ്യയാ

ജ്ഞാനശക്തിയുമായി യോജിച്ചാൽ, ആ ശക്തിക്ക് ഇച്ഛാശക്തിയും കൂടുന്നു; എല്ലാ ശക്തികളുടെയും സമാഹാരമായതുകൊണ്ടു അതാണ് ശക്തിതത്വം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

സമസ്തകാര്യജാതസ്യ മൂലപ്രകൃതിതാം ഗതാ സൈവ കുണ്ഡലിനീ മായാ ശുദ്ധാധ്വപരമാ സതീ

സകല സൃഷ്ടികളുടെയും മൂലപ്രകൃതിയായി മാറിയ അവളെയാണ് കുണ്ഡലിനി, മായ, ശുദ്ധമായ മാർഗം എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നത്.

സാ വിഭാഗസ്വരൂപൈവ ഷഡധ്വാത്മാ വിജൃംഭതേ തത്ര ശബ്ദാസ്ത്രയോ ഽധ്വാനസ്ത്രയശ്ചാര്ഥാഃ സമീരിതാഃ

വ്യത്യാസസ്വഭാവമുള്ള അവൾ ആറു വഴികളായി വ്യാപിക്കുന്നു; അവയിൽ മൂന്നു ശബ്ദത്തിന്റെ വഴികളും മൂന്നു അർത്ഥത്തിന്റെ വഴികളും ആകുന്നു.

സര്വേഷാമപി വൈ പുംസാം നൈജശുദ്ധ്യനുരൂപതഃ ലയഭോഗാധികാരാസ്സ്യുസ്സര്വതത്ത്വവിഭാഗതഃ

എല്ലാവർക്കും തങ്ങളുടെ ശുദ്ധിയനുസരിച്ച് ലയത്തിനോ അനുഭവത്തിനോ അവകാശം എല്ലാ തത്വങ്ങളുടെയും വിഭജനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

കലാഭിസ്താനി തത്ത്വാനി വ്യാപ്താന്യേവ യഥാതഥമ് പരസ്യാഃ പ്രകൃതേരാദൌ പഞ്ചധാ പരിണാമതഃ

കലകള്‍ മുഖേന ആ തത്ത്വങ്ങള്‍ പരമപ്രകൃതിയുടെ ആരംഭത്തില്‍ അഞ്ചു വിധം രൂപം മാറുമ്പോള്‍ അതുപോലെ തന്നെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

കലാശ്ച താ നിവൃത്ത്യാദ്യാഃ പര്യാപ്താ ഇതി നിശ്ചയഃ മംത്രാധ്വാ ച പദാധ്വാ ച വര്ണാധ്വാ ചേതി ശബ്ദതഃ

നിവൃത്തി മുതലായ കലകള്‍ മതിയാകുന്നതാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്; മന്ത്രപഥം, പദപഥം, വര്‍ണപഥം എന്നിങ്ങനെ അവയ്ക്ക് അവയുടെ പേരുകള്‍ ഉണ്ട്.

ഭുവനാധ്വാ ച തത്ത്വാധ്വാ കലാധ്വാ ചാര്ഥതഃ ക്രമാത് അത്രാന്യോന്യം ച സര്വേഷാം വ്യാപ്യവ്യാപകതോച്യതേ

ഭുവനപഥം, തത്ത്വപഥം, കലാപഥം എന്നിങ്ങനെ അര്‍ത്ഥം അനുസരിച്ച് ക്രമമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇവയുടെ പരസ്പര വ്യാപനവും വ്യാപിക്കാതിരിക്കുന്നതും ഇവിടെ വിശദീകരിക്കുന്നു.

മംത്രാഃ സര്വൈഃ പദൈര്വ്യാപ്താ വാക്യഭാവാത്പദാനി ച വര്ണൈര്വര്ണസമൂഹം ഹി പദമാഹുര്വിപശ്ചിതഃ

മന്ത്രങ്ങള്‍ എല്ലാ പദങ്ങളാലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, കാരണം വാക്യങ്ങള്‍ പദങ്ങളില്‍ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; പദങ്ങള്‍ വര്‍ണ്ണങ്ങളില്‍ നിന്നുമാണ്, ജ്ഞാനികള്‍ പറയുന്നത് പോലെ വര്‍ണ്ണങ്ങളുടെ കൂട്ടം തന്നെയാണ് പദം.

വര്ണാസ്തു ഭുവനൈര്വ്യാപ്താസ്തേഷാം തേഷൂപലംഭനാത് ഭുവനാന്യപി തത്ത്വൌഘൈരുത്പത്ത്യാംതര്ബഹിഷ്ക്രമാത്

വര്‍ണ്ണങ്ങള്‍ ഭുവനങ്ങളാല്‍ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, കാരണം അവയില്‍ അവ കാണപ്പെടുന്നു; ഭുവനങ്ങള്‍ തത്ത്വങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാല്‍ അവരുടെ ഉത്പത്തി കൊണ്ടും പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നതുകൊണ്ടും വ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.

വ്യാപ്താനി കാരണൈസ്തത്ത്വൈരാരബ്ധത്വാദനേകശഃ അംതരാദുത്ഥിതാനീഹ ഭുവനാനി തു കാനിചിത്

അവ പലവിധത്തില്‍ കാരണതത്ത്വങ്ങളാല്‍ വ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം അവ അവയില്‍ നിന്നാണ് രൂപം കൊണ്ടത്; ഇവിടെ ചില ഭുവനങ്ങള്‍ അകത്തുനിന്ന് ഉദയിക്കുന്നു.