ശിവപുരാണമ്

ലജ്ജയാ ന കിമപ്യൂചേ കൌശികീ വര്ണനാത്പരമ് തദേവ വര്ണയാമ്യദ്യ ശൃണു ദേവ്യാശ്ച വര്ണനമ്

ലജ്ജയാൽ കൗശികി വിവരണം ഒഴികെ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; അതു തന്നെയാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിവരിക്കുന്നത്, ദേവിയുടെ വിവരണം കേൾക്കൂ.

കിം ദേവേന ന സാ ദൃഷ്ടാ യാ സൃഷ്ടാ കൌശികീ മയാ താദൃശീ കന്യകാ ലോകേ ന ഭൂതാ ന ഭവിഷ്യതി

ദേവതകൾക്ക് കാണാൻ കഴിയാത്തതാണോ ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ച കൗശികി? അത്തരമൊരു കന്യക ലോകത്ത് ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല.

തസ്യാ വീര്യം ബലം വിന്ധ്യനിലയം വിജയം തഥാ ശുംഭസ്യ ച നിശുംഭസ്യ മാരണേ ച രണേ തയോഃ

അവളുടെ ശക്തിയും, ബലം, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ താമസം, ജയവും, ശുംബനും നിശുംബനും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുകയും എല്ലാം അവളുടേതാണ്.

പ്രത്യക്ഷഫലദാനം ച ലോകായ ഭജതേ സദാ ലോകാനാം രക്ഷണം ശശ്വദ്ബ്രഹ്മാ വിജ്ഞാപയിഷ്യതി

ലോകത്തിന് നേരിൽ ഫലം നൽകുന്നതും ലോകങ്ങളെ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കുന്നതും അവളാണ്; ബ്രഹ്മാവ് അവളെ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രഖ്യാപിക്കും.

ഇതി സംഭാഷമാണായാ ദേവ്യാ ഏവാജ്ഞയാ തദാ വ്യാഘ്രഃ സഖ്യാ സമാനീയ പുരോ ഽവസ്ഥാപിതസ്തദാ

ഇങ്ങനെ ദേവി സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ ആജ്ഞയാൽ സഖി വ്യാഘ്രത്തെ കൊണ്ടുവന്ന് മുന്നിൽ വെച്ചു.

തം പ്രേക്ഷ്യാഹ പുനര്ദേവീ ദേവാനീതമുപായതമ് വ്യാഘ്രം പശ്യ ന ചാനേന സദൃശോ മദുപാസകഃ

അവനെ കണ്ട ദേവി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ കൊണ്ടുവന്ന ഈ വ്യാഘ്രം നോക്കൂ, എന്റെ ഭക്തന്മാരിൽ ആരും ഇതുപോലെയില്ല.

അനേന ദുഷ്ടസംഘേഭ്യോ രക്ഷിതം മത്തപോവനമ് അതീവ മമ ഭക്തശ്ച വിശ്രബ്ധശ്ച സ്വരക്ഷണാത്

ഇവൻ ദുഷ്ടസംഘങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്റെ തപോവനം സംരക്ഷിച്ചു; അവൻ എന്റെ ഭക്തനും, സ്വയം സംരക്ഷണത്തിൽ ധൈര്യവാനുമാണ്.

സ്വദേശം ച പരിത്യജ്യ പ്രസാദാര്ഥം സമാഗതഃ യദി പ്രീതിരഭൂന്മത്തഃ പരാം പ്രീതിം കരോഷി മേ

നിന്റെ ദേശം വിട്ട് എന്റെ അനുഗ്രഹം തേടി നീ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കില്‍, അതിന്റെ പരമാവധി സ്നേഹം എനിക്കു കാണിക്കണം.

നിത്യമന്തഃപുരദ്വാരി നിയോഗാന്നന്ദിനഃ സ്വയമ് രക്ഷിഭിസ്സഹ തച്ചിഹ്നൈര്വര്തതാമയമീശ്വര

നന്ദിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അവന്‍ തന്നെ ആ ചിഹ്നങ്ങളുള്ള രക്ഷകര്‍ത്താക്കളോടൊപ്പം എപ്പോഴും അന്തഃപുരവാതിലില്‍ നില്ക്കുന്നു, പ്രഭുവേ.

മധുരം പ്രണയോദര്കം ശ്രുത്വാ ദേവ്യാഃ ശുഭം വചഃ പ്രീതോ ഽസ്മീത്യാഹ തം ദേവസ്സ ചാദൃശ്യത തത്ക്ഷണാത്

ദേവിയുടെ മധുരവും സ്നേഹപൂര്‍വ്വവും ശുഭമായ വാക്കുകള്‍ കേട്ട ദേവന്‍ 'ഞാന്‍ സന്തുഷ്ടനാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു, അക്ഷണത്തില്‍ അവന്റെ മുമ്പില്‍ പ്രത്യക്ഷനായി.

ബിഭ്രദ്വേത്രലതാം ഹൈമീം രത്നചിത്രം ച കംചുകമ് ഛുരികാമുരഗപ്രഖ്യാം ഗണേശോ രക്ഷവേഷധൃക്

രക്ഷകവേഷം ധരിച്ച ഗണേശന്‍ സ്വര്‍ണ്ണവെട്രവും രത്നങ്ങളാല്‍ അലങ്കരിച്ച കഞ്ചുകവും പാമ്പുപോലെയുള്ള കത്തിയും കൈവശം വച്ച് അവിടെ നിന്നു.

യസ്മാത്സോമോ മഹാദേവോ നന്ദീ ചാനേന നന്ദിതഃ സോമനന്ദീതി വിഖ്യാതസ്തസ്മാദേഷ സമാഖ്യയാ

സോമനും മഹാദേവനും നന്ദിയും അവനാല്‍ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചതിനാല്‍, അവന് സോമനന്ദി എന്ന പേരില്‍ പ്രശസ്തനായി.

ഇത്ഥം ദേവ്യാഃ പ്രിയം കൃത്വാ ദേവശ്ചര്ധേന്ദുഭൂഷണഃ ഭൂഷയാമാസ തന്ദിവ്യൈര്ഭൂഷണൈ രത്നഭൂഷിതൈഃ

ഇങ്ങനെ ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചശേഷം, ചന്ദ്രഭൂഷണമണിഞ്ഞ ദേവന്‍ അവനെ ദൈവികവും രത്നങ്ങളാല്‍ അലങ്കരിച്ച ആഭരണങ്ങള്‍ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചു.

തതസ്സ ഗൌരീം ഗിരിശോ ഗിരീന്ദ്രജാം സഗൌരവാം സര്വമനോഹരാം ഹരഃ പര്യംകമാരോപ്യ വരാംഗഭൂഷണൈര്വിഭൂഷയാമാസ ശശാംകഭൂഷണഃ

ശിവന്‍, ചന്ദ്രഭൂഷണമണിഞ്ഞവന്‍, ഗിരിരാജന്റെ മകളായ ഗൗരിയെ വലിയ ആദരവോടെ, എല്ലാവരെയും ആകര്‍ഷിക്കുന്നവളെ, ഒരു പന്തലില്‍ ഇരുത്തി ഉത്തമമായ ആഭരണങ്ങള്‍ അണിയിച്ചു.

ദേവീം സമാദധാനേന ദേവേനേദം കിമീരിതമ് അഗ്നിഷോമാത്മകം വിശ്വം വാഗര്ഥാത്മകമിത്യപി

ദേവിയെ ദേവന്‍ ആദരപൂര്‍വ്വം സ്മരിക്കുമ്പോള്‍ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ഈ ലോകം അഗ്നിയും സോമവും പോലെ വാക്കും അര്‍ത്ഥവും ആകുന്നു.'

ആജ്ഞൈകസാരമൈശ്വര്യമാജ്ഞാ ത്വമിതി ചോദിതമ് തദിദം ശ്രോതുമിച്ഛാമോ യഥാവദനുപൂര്വശഃ

'ആജ്ഞയിലാണു ഭരണാധികാരം നില്ക്കുന്നത്; ആ ആജ്ഞ തന്നെയാണ് നീ' എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇതു ശരിയായി ക്രമമായി ഞങ്ങള്‍ കേള്‍ക്കാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

അഗ്നിരിത്യുച്യതേ രൌദ്രീ ഘോരാ യാ തൈജസീ തനുഃ സോമഃ ശാക്തോ ഽമൃതമയഃ ശക്തേഃ ശാന്തികരീ തനുഃ

അഗ്നിയെ രൗദ്രിയായും ഭയാനകമായ തേജസ്സായും വിളിക്കുന്നു; സോമം ശാക്തിയായും അമൃതസ്വരൂപമായും ശാന്തി നല്‍കുന്ന ശക്തിയുടെ രൂപമായും അറിയപ്പെടുന്നു.

അമൃതം യത്പ്രതിഷ്ഠാ സാ തേജോ വിദ്യാ കലാ സ്വയമ് ഭൂതസൂക്ഷ്മേഷു സര്വേഷു ത ഏവ രസതേജസീ

അമൃതം തന്നെയാണ് അടിസ്ഥാനമായത്; അതാണ് പ്രകാശം, ജ്ഞാനം, കല. എല്ലാ സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളിലും ഈ രസം, തേജസ് എന്നിവ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ദ്വിവിധാ തേജസോ വൃത്തിസൂര്യാത്മാ ചാനലാത്മികാ തഥൈവ രസവൃത്തിശ്ച സോമാത്മാ ച ജലാത്മികാ

തേജസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി രണ്ടുതരമാണ്: ഒന്നാണ് സൂര്യസ്വഭാവം, അഗ്നിസ്വരൂപം; അതുപോലെ രസത്തിന്റെ പ്രവൃത്തി ചന്ദ്രസ്വഭാവം, ജലസ്വരൂപം.

വിദ്യുദാദിമയന്തേജോ മധുരാദിമയോ രസഃ തേജോരസവിഭേദൈസ്തു ധൃതമേതച്ചരാചരമ്

തേജസ് മിന്നല്‍ മുതലായവയില്‍ കാണാം; രസം മധുരം മുതലായവയില്‍ കാണാം. ഈ തേജസ്സിന്റെയും രസത്തിന്റെയും വ്യത്യാസങ്ങളാല്‍ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം നിലനില്‍ക്കുന്നു.

അഗ്നേരമൃതനിഷ്പത്തിരമൃതേനാഗ്നിരേധതേ അത ഏവ ഹി വിക്രാന്തമഗ്നീഷോമം ജഗദ്ധിതമ്

അഗ്നിയില്‍ നിന്നാണ് അമൃതം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അമൃതം കൊണ്ടാണ് അഗ്നി ശക്തിയുള്ളത്. അതുകൊണ്ടു അഗ്നി-സോമ തത്വം ലോകത്തിനു ഉപകാരപ്രദമാണ്.

ഹവിഷേ സസ്യസമ്പത്തിര്വൃഷ്ടിഃ സസ്യാഭിവൃദ്ധയേ വൃഷ്ടേരേവ ഹവിസ്തസ്മാദഗ്നീഷോമധൃതം ജഗത്

ഹവിസിന്‍റെയാല്‍ വിളവിന്റെ സമൃദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; മഴ വിളവിന്റെ വളര്‍ച്ചയ്ക്കാണ്. മഴയ്ക്ക് ഹവിസാണ് കാരണം; അങ്ങനെ അഗ്നിയും സോമവും ലോകത്തെ നിലനിര്‍ത്തുന്നു.

അഗ്നിരൂര്ധ്വം ജ്വലത്യേഷ യാവത്സൌമ്യം പരാമൃതമ് യാവദഗ്ന്യാസ്പദം സൌമ്യമമൃതം ച സ്രവത്യധഃ

അഗ്നി മേലോട്ട് ജ്വലിക്കുന്നു, ചന്ദ്രാമൃതം വരെ; അഗ്നിയുടെ സ്ഥാനം വരെയുള്ള ചന്ദ്രാമൃതം താഴേക്ക് ഒഴുകുന്നു.

അത ഏവ ഹി കാലാഗ്നിരധസ്താച്ഛക്തിരൂര്ധ്വതഃ യാവദാദഹനം ചോര്ധ്വമധശ്ചാപ്ലാവനം ഭവേത്

അതുകൊണ്ട് കാലാഗ്നി താഴെ, ശക്തി മേലാണ്; മേലോട്ട് ദഹനം നടക്കുമ്പോഴും താഴേക്ക് ആക്രമണം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെ.

ആധാരശക്ത്യൈവ ധൃതഃ കാലാഗ്നിരയമൂര്ധ്വഗഃ തഥൈവ നിമ്നഗഃ സോമശ്ശിവശക്തിപദാസ്പദഃ

ഈ മേലോട്ടുള്ള കാലാഗ്നി ആധാരശക്തിയാല്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നു; അതുപോലെ താഴോട്ടുള്ള സോമം ശിവശക്തിയുടെ ആസനമാണ്.

ശിവശ്ചോര്ധ്വമധശ്ശക്തിരൂര്ധ്വം ശക്തിരധഃ ശിവഃ തദിത്ഥം ശിവശക്തിഭ്യാന്നാവ്യാപ്തമിഹ കിഞ്ചന

ശിവൻ മേലും ശക്തി താഴെയും, ശക്തി മേലും ശിവൻ താഴെയും. ഇങ്ങനെ, ഈ ലോകത്ത് ശിവനും ശക്തിയും നിറഞ്ഞിട്ടില്ലാത്തത് ഒന്നുമില്ല.

അസകൃച്ചാഗ്നിനാ ദഗ്ധം ജഗദ്യദ്ഭസ്മസാത്കൃതമ് അഗ്നേര്വീര്യമിദം ചാഹുസ്തദ്വീര്യം ഭസ്മ യത്തതഃ

അഗ്നി പലതവണ ഈ ലോകം ദഹിപ്പിച്ച് ചാരമാക്കി മാറ്റിയതുകൊണ്ടാണ് അഗ്നിയുടെ ശക്തി അത്രയും വലുത് എന്ന് പറയുന്നു. അങ്ങനെ, അഗ്നിയുടെ ശക്തി ആ ചാരത്തിലാണ്.

യശ്ചേത്ഥം ഭസ്മസദ്ഭാവം ജ്ഞാത്വാ സ്നാതി ച ഭസ്മനാ അഗ്നിരിത്യാദിഭിര്മന്ത്രൈര്ബദ്ധഃ പാശാത്പ്രമുച്യതേ

ആ ചാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി, 'അഗ്നി' തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് ആ ചാരത്തിൽ കുളിക്കുന്നവൻ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

അഗ്നേര്വീര്യം തു യദ്ഭസ്മ സോമേനാപ്ലാവിതമ്പുനഃ അയോഗയുക്ത്യാ പ്രകൃതേരധികാരായ കല്പതേ

അഗ്നിയുടെ ശക്തിയായ ചാരം വീണ്ടും സോമയാൽ കുളിപ്പിച്ചാൽ, യോജനമില്ലാത്ത രീതിയിൽ, പ്രകൃതിയുടെ അധികാരത്തിന് യോജ്യമായിത്തീരുന്നു.