പരിഗ്രസ്തപ്രജാവര്ഗോ ഭഗവാനിവ ഭൈരവഃ ദഗ്ധത്രിപുരസംവ്യൂഹസ്ത്രിപുരാരിര്യഥാഭവത്
പ്രജകളെ മുഴുവനും വിഴുങ്ങിയ ഭൈരവൻപോലെയും, ത്രിപുരാസുരനെ ദഹിപ്പിച്ച ഭഗവാനെപ്പോലെയും, അവൻ അങ്ങനെ ഭയങ്കരനായി.
ഏവം ദേവബലം സര്വം ദീനം ബീഭത്സദര്ശനമ് ഗണേശ്വരസമുത്പന്നം കൃപണം വപുരാദദേ
അങ്ങനെ ദേവസേന മുഴുവനും ദുർബലവും ഭയങ്കരമായ രൂപവും എടുത്തു, ഗണനാഥനിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദയനീയമായ അവസ്ഥയിലായി.
തദാ ത്രിദശവീരാണാമസൃക്സലിലവാഹിനീ പ്രാവര്തത നദീ ഘോരാ പ്രാണിനാം ഭയശംസിനീ
അപ്പോൾ ദേവവീരന്മാരുടെ രക്തം ഒഴുകി ഒരു ഭയങ്കരമായ നദിയായി മാറി, ജീവികൾക്ക് ഭയം ഉണർത്തുന്ന പ്രവാഹം ആരംഭിച്ചു.
രുധിരേണ പരിക്ലിന്നാ യജ്ഞഭൂമിസ്തദാ ബഭൌ രക്താര്ദ്രവസനാ ശ്യാമാ ഹതശുംഭേവ കൈശികീ
രക്തത്തിൽ മുഴുകിയ യജ്ഞഭൂമി അന്നേരം ചുവപ്പു വസ്ത്രം ധരിച്ചതുപോലെ, കറുത്ത നിറത്തിൽ, ഭംഗി നഷ്ടമായ കൈശികിയെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
തസ്മിന്മഹതി സംവൃത്തേ സമരേ ഭൃശദാരുണേ ഭയേനേവ പരിത്രസ്താ പ്രചചാല വസുന്ധരാ
അതി ഭയങ്കരമായ ആ മഹാസമരത്തിൽ ഭൂമി ഭയപ്പെട്ടതുപോലെ വിറച്ചു.
മഹോര്മികലിലാവര്തശ്ചുക്ഷുഭേ ച മഹോദധിഃ പേതുശ്ചോല്കാ മഹോത്പാതാഃ ശാഖാശ്ച മുമുചുര്ദ്രുമാഃ
വലിയ തിരമാലകളും ചുഴലിക്കൊള്ളകളും കൊണ്ട് മഹാസമുദ്രം ഉലഞ്ഞു; ദാഹമുള്ള ജ്വാലകൾ ആകാശത്ത് നിന്ന് വീണു; വൃക്ഷങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ശാഖകൾ ഇടിഞ്ഞു വീഴ്ത്തി.
അപ്രസന്നാ ദിശഃ സര്വാഃ പവനശ്ചാശിവോ വവൌ അഹോ വിധിവിപര്യാസസ്ത്വശ്വമേധോയമധ്വരഃ യജമാനസ്സ്വയം ദക്ഷൌ ബ്രഹ്മപുത്രപ്രജാപതിഃ
എല്ലാ ദിക്കുകളും അനിഷ്ടമായിത്തീർന്നു; ദുഷ്ടമായ കാറ്റ് വീശി; അയ്യോ, ഇതൊരു അന്യായം തന്നെയാണ്—യജ്ഞം ശരിയായതല്ല, യജമാനൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ തന്നെയാണെങ്കിലും.
ധര്മാദയസ്സദസ്യാശ്ച രക്ഷിതാ ഗരുഡധ്വജഃ ഭാഗാംശ്ച പ്രതിഗൃഹ്ണംതി സാക്ഷാദിംദ്രാദയഃ സുരാഃ
ധർമ്മാദികൾക്കും സഭാസദസ്സിനും ഗരുഡധ്വജനായവൻ രക്ഷ നൽകി; ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും നേരിട്ട് തങ്ങളുടെ ഭാഗം സ്വീകരിച്ചു.
തഥാപി യജമാനസ്യ യജ്ഞസ്യ ച സഹര്ത്വിജഃ സദ്യ ഏവ ശിരശ്ഛേദസ്സാധു സംപദ്യതേ ഫലമ്
എന്നിരുന്നാലും, യജമാനനും യജ്ഞവും സഹയജ്ഞികന്മാരും ഉടൻ തലവെട്ടപ്പെടുന്ന വിധിയായിരുന്നു—ഇത് യോജിച്ച ഫലം അല്ല.
തസ്മാന്നാവേദനിര്ദിഷ്ടം ന ചേശ്വരബഹിഷ്കൃതമ്
അതിനാൽ, വേദത്തിൽ പറയാത്തതും, ഈശ്വരൻ അംഗീകരിക്കാത്തതും ചെയ്യരുത്.
കൃത്വാപി സുമഹത്പുണ്യമിഷ്ട്വാ യജ്ഞശതൈരപി ന തത്ഫലമവാപ്നോതി ഭക്തിഹീനോ മഹേശ്വരേ
നൂറുകണക്കിന് യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി വലിയ പുണ്യം നേടിയാലും, മഹേശ്വരനോടു ഭക്തിയില്ലാത്തവൻ ആ ഫലം നേടില്ല.
കൃത്വാപി സുമഹത്പാപം ഭക്ത്യാ യജതി യശ്ശിവമ് മുച്യതേ പാതകൈഃ സര്വൈര്നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
വലിയ പാപം ചെയ്തവൻ പോലും ഭക്തിയോടെ ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന വൃഥാ ദാനം വൃഥാ തപഃ വൃഥാ യജ്ഞോ വൃഥാ ഹോമഃ ശിവനിന്ദാരതസ്യ തു
കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; ശിവനെ നിന്ദിക്കുന്നവർക്കു ദാനം, തപസ്സ്, യജ്ഞം, ഹോമം—എല്ലാം വ്യർത്ഥമാണ്.
തതഃ സനാരായണകാസ്സരുദ്രാഃ സലോകപാലാസ്സമരേ സുരൌഘാഃ ഗണേംദ്രചാപച്യുതബാണവിദ്ധാഃ പ്രദുദ്രുവുര്ഗാഢരുജാഭിഭൂതാഃ
അതിനുശേഷം, നാരായണനും രുദ്രന്മാരും ലോകപാലന്മാരും സഹിതം ദേവസമൂഹം, ഗണാധിപന്റെ വില്ലിൽ നിന്നു വിട്ടുവിട്ട അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തകർന്നവർ, കടുത്ത വേദനയിൽ ആകുലരായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ചേലുഃ ക്വചിത്കേചന ശീര്ണകേശാഃ സേദുഃ ക്വചിത്കേചന ദീര്ഘഗാത്രാഃ പേതുഃ ക്വചിത്കേചന ഭിന്നവക്ത്രാ നേശുഃ ക്വചിത്കേചന ദേവവീരാഃ
ചില ദേവവീരന്മാർ ചിതറിയ മുടിയോടെ അങ്ങിങ്ങ് അലഞ്ഞു; ചിലർ നീണ്ട അവയവങ്ങളോടെ വീണു; ചിലർ തകർന്ന മുഖത്തോടു നിലംപതിച്ചു; ചിലർ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ അവിടെ കിടന്നു.
കേചിച്ച തത്ര ത്രിദശാ വിപന്നാ വിസ്രസ്തവസ്ത്രാഭരണാസ്ത്രശസ്ത്രാഃ നിപേതുരുദ്ഭാസിതദീനമുദ്രാ മദം ച ദര്പം ച ബലം ച ഹിത്വാ
അവിടെ ചില ദേവന്മാർ വസ്ത്രവും ആഭരണവും ആയുധങ്ങളും ചിതറിച്ച്, ദു:ഖം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടു വീണു; അഹങ്കാരവും അഭിമാനവും ശക്തിയും വിട്ടു.
സസ്മുത്പഥപ്രസ്ഥിതമപ്രധൃഷ്യോ വിക്ഷിപ്യ ദക്ഷാധ്വരമക്ഷതാസ്ത്രൈഃ ബഭൌ ഗണേശസ്സ ഗണേശ്വരാണാം മധ്യേ സ്ഥിതഃ സിംഹ ഇവര്ഷഭാണാമ്
ദക്ഷന്റെ യജ്ഞം തകർത്തു, ആയുധങ്ങൾ ഒട്ടും തകരാതെ, ഗണാധിപൻ ഗണേശ്വരന്മാരുടെ നടുവിൽ സിംഹം കാളകളുടെ ഇടയിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ ഭംഗിയായി നിലകൊണ്ടു.
ഇതി സഞ്ഛിന്നഭിന്നാംഗാ ദേവാ വിഷ്ണുപുരോഗമാഃ ക്ഷണാത്കഷ്ടാം ദശാമേത്യ ത്രേസുഃ സ്തോകാവശേഷിതാ
ഇങ്ങനെ, ദേഹങ്ങൾ തകർന്നും ചിതറിയും വിഷ്ണുവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാർ ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ ദു:ഖകരമായ അവസ്ഥയിലായി, കുറച്ച് പേർ മാത്രമേ ശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.
ത്രസ്താംസ്താന്സമരേ വീരാന് ദേവാനന്യാംശ്ച വൈ ഗണാഃ പ്രമഥാഃ പരമക്രുദ്ധാ വീരഭദ്രപ്രണോദിതാഃ
വീരഭദ്രൻ ഉണർത്തിയ പരമകോപത്തോടെ പ്രമഥഗണങ്ങൾ, ഭയപ്പെട്ട ആ വീരന്മാരായ ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും യുദ്ധഭൂമിയിൽ പിന്തുടർന്നു.
പ്രഗൃഹ്യ ച തഥാ ദോഷം നിഗഡൈരായസൈര്ദൃഢൈഃ ബബന്ധുഃ പാണിപാദേഷു കംധരേഷൂദരേഷു ച
അവരെ പിടിച്ചു, ശക്തമായ ഇരുമ്പ് കയറ്റുകളാൽ കൈകാൽ കഴുത്ത് വയറ് എന്നിവയിൽ കെട്ടി ബന്ധിച്ചു.
തസ്മിന്നവസരേ ബ്രഹ്മാ ഭദ്രമദ്രീന്ദ്രജാനുതമ് സാരഥ്യാല്ലബ്ധവാത്സല്യഃ പ്രാര്ഥയന് പ്രണതോ ഽബ്രവീത്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, മലയിലെ ശ്രേഷ്ഠനും ഇന്ദ്രന്റെ മകനുമായ ഭദ്രൻ, സാരഥിയായി കരുണയോടെ സമീപിച്ചു, വിനയത്തോടെ അപേക്ഷിച്ചു.
അലം ക്രോധേന ഭഗവന്നഷ്ടാശ്ചൈതേ ദിവൌകസഃ പ്രസീദ ക്ഷമ്യതാം സര്വം രോമജൈസ്സഹ സുവ്രത
മഹാനേ, ഈ കോപം മതിയാക്കണം; ദേവന്മാർ നശിച്ചിരിക്കുന്നു. ദയവായി ക്ഷമിക്കണം, സുവ്രതാ, രോമജന്മാരോടൊപ്പം എല്ലാവർക്കും ക്ഷമയാകട്ടെ.
ഏവം വിജ്ഞാപിതസ്തേന ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ഠിനാ ശമം ജഗാമ സംപ്രീതോ ഗണപസ്തസ്യ ഗൌരവാത്
അങ്ങനെ പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം, ആ ഗണപതി ആദരത്തോടെ മനസ്സിൽ ശാന്തിയും സന്തോഷവും നേടി.
ദേവാശ്ച ലബ്ധാവസരാ ദേവദേവസ്യ മംത്രിണഃ ധാരയന്തോ ഽഞ്ജലീന്മൂര്ധ്നി തുഷ്ടുവുര്വിവിധൈഃ സ്തവൈഃ
അവസരം കിട്ടിയ ദേവന്മാർ, ദേവദേവന്റെ ഉപദേഷ്ടാക്കളായവർ, കൈകൾ കൂപ്പി തലയിൽ വച്ച് വിവിധ സ്തുതികളാൽ അവനെ പാടിത്തുടങ്ങി.
രുദ്രഭദ്രായ രുദ്രാണാം പതയേ രുദ്രഭൂതയേ
ശുഭസ്വരൂപനായ രുദ്രന്, രുദ്രന്മാരുടെ നാഥന്, രുദ്രസ്വരൂപനായവനേ, നമസ്കാരം.
കാലാഗ്നിരുദ്രരൂപായ കാലകാമാംഗഹാരിണേ ദേവതാനാം ശിരോഹന്ത്രേ ദക്ഷസ്യ ച ദുരാത്മനഃ
കാലാഗ്നിരുദ്രന്റെ രൂപമായവനേ, കാലനും കാമനും നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, ദേവന്മാരുടെ തലയും ദുഷ്ടനായ ദക്ഷന്റെ തലയും ഛേദിച്ചവനേ, നമസ്കാരം.
സംസര്ഗാദസ്യ പാപസ്യ ദക്ഷസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ ശാസിതാഃ സമരേ വീര ത്വയാ വയമനിന്ദിതാ
ദോഷമില്ലാത്ത ദക്ഷന്റെ പാപത്തോടുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടാണ്, മഹാബലശാലിയായ നീയാൽ ഞങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്; ഞങ്ങൾ കുറ്റമറ്റവരാണ്.
ദഗ്ധാശ്ചാമീ വയം സര്വേ ത്വത്തോ ഭീതാശ്ച ഭോ പ്രഭോ ത്വമേവ ഗതിരസ്മാകം ത്രാഹി നശ്ശരണാഗതാന്
പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്നാൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടു ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം, അഭയം തേടിയ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
തുഷ്ടസ്ത്വേവം സ്തുതോ ദേവാന് വിസൃജ്യ നിഗഡാത്പ്രഭുഃ ആനയദ്ദേവദേവസ്യ സമീപമമരാനിഹ
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് സന്തോഷം പ്രാപിച്ച പ്രഭു, ദേവന്മാരെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് ഇവിടേക്ക് ദേവദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
ദേവോപി തത്ര ഭഗവാനന്തരിക്ഷേ സ്ഥിതഃ പ്രഭുഃ സഗണഃ സര്വഗഃ ശര്വസ്സര്വലോകമഹേശ്വരഃ
അവിടെ, ആ ഭാഗ്യവാൻ ഭഗവാൻ ആകാശത്ത് നിലകൊണ്ടു; തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശർവ്വൻ, ലോകങ്ങളിലെ മഹേശ്വരൻ.