ശിവപുരാണമ്

തതഃ പ്രാചേതസോ ദക്ഷോ ജജ്ഞേ വൈ ചാക്ഷുഷേ ഽന്തരേ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ പൌത്രഃ പുത്രശ്ചൈവ പ്രചേതസാമ്

അതിനുശേഷം പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രാചീനബർഹിഷിന്റെ മരുമകനായി ജനിച്ചു.

ഭൃഗ്വാദയോ ഽപി ജാതാ വൈ മനോര്വൈവസ്വതസ്യ തു അംതരേ ബ്രഹ്മണോ യജ്ഞേ വാരുണീം ബിഭ്രതസ്തനുമ്

ഭൃഗുവും മറ്റുള്ളവരും വൈവസ്വതമനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ബ്രഹ്മാവ് വാരുണീ രൂപം ധരിച്ച് യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ ജനിച്ചു.

തദാ ദക്ഷസ്യ ധര്മാര്ഥം യജ്ഞേ തസ്യ ദുരാത്മനഃ മഹേശഃ കൃതവാന്വിഘ്നം മനാ വവസ്വതേ സതി

അപ്പോൾ, ദുഷ്ടഹൃദയനായ ദക്ഷന്റെ യജ്ഞത്തിൽ, അവന്റെ ധർമ്മത്തിനായി, വൈവസ്വതമനു സന്നിഹിതനായിരിക്കെ മഹേശ്വരൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു.

കഥം ദക്ഷസ്യ ധര്മാര്ഥം പ്രവൃത്തസ്യ ദുരാത്മനഃ മഹേശഃ കൃതവാന് വിഘ്നമേതദിച്ഛാമ വേദിതുമ്

ദുഷ്ടഹൃദയനായ ദക്ഷൻ ധർമ്മത്തിനായി നടത്തിയ യജ്ഞത്തിൽ മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ ഈ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

വിശ്വസ്യ ജഗതോ മാതുരപി ദേവ്യാസ്തപോബലാത് പിതൃഭാവമുപാഗമ്യ മുദിതേ ഹിമവദ്ഗിരൌ

ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ ദേവി, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഹിമവാന്റെ മകളായി സന്തോഷത്തോടെ ഹിമപർവ്വതത്തിൽ ജനിച്ചു.

ദേവേ ഽപി തത്കൃതോദ്വാഹേ ഹിമവച്ഛിഖരാലയേ സംകീഡതി തയാ സാര്ധം കാലേ ബഹുതരേ ഗതേ

ദേവന്മാർ അവളുടെ വിവാഹം ഹിമവാന്റെ ശിഖരത്തിൽ നടത്തിക്കൊടുത്തു. അതിനുശേഷം, ഏറെകാലം കഴിഞ്ഞ്, അവൾ അവനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.

വൈവസ്വതേ ഽംതരേ പ്രാപ്തേ ദക്ഷഃ പ്രാചേതസഃ സ്വയമ് അശ്വമേധേന യജ്ഞേന യക്ഷ്യമാണോ ഽന്വപദ്യത

വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലഘട്ടം വന്നപ്പോൾ, പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ സ്വയം അശ്വമേധയജ്ഞം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു.

തതോ ഹിമവതഃ പൃഷ്ഠേ ദക്ഷോ വൈ യജ്ഞമാഹരത് ഗംഗാദ്വാരേ ശുഭേ ദേശേ ഋഷിസിദ്ധനിഷേവിതേ

അതിനുശേഷം ദക്ഷൻ ഹിമവാന്റെ മലനിരകളിൽ, ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ, ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും വസിക്കുന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ യജ്ഞം നടത്തി.

തസ്യ തസ്മിന്മഖേദേവാഃ സര്വേ ശക്ര പുരോഗമാഃ ഗമനായ സമാഗമ്യ ബുദ്ധിമാപേദിരേ തദാ

ആ യജ്ഞത്തിൽ, ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ എത്താൻ ഒരുമിച്ചു തീരുമാനിച്ചു.

ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാസ്സാധ്യാസ്സഹ മരുദ്ഗണൈഃ ഊഷ്മപാഃ സോമപാശ്ചൈവ ആജ്യപാ ധൂമപാസ്തഥാ

ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാധ്യന്മാർ, മരുത്‌ഗണങ്ങൾ, ഊഷ്മപന്മാർ, സോമപന്മാർ, ആജ്യപന്മാർ, ധൂമപന്മാർ എന്നിവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.

അശ്വിനൌ പിതരശ്ചൈവ തഥാ ചാന്യേ മഹര്ഷയഃ വിഷ്ണുനാ സഹിതാഃ സര്വേ സ്വാഗതാ യജ്ഞഭാഗിനഃ

അശ്വിനീദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, മറ്റു മഹർഷിമാർ, എല്ലാം വിഷ്ണുവിനൊപ്പം യജ്ഞത്തിൽ ആദരപൂർവ്വം പങ്കെടുത്തു.

ദൃഷ്ട്വാ ദേവകുലം സര്വമീശ്വരേണ വിനാഗതമ് ദധീചോ മന്യുനാവിഷ്ടോ ദക്ഷമേവമഭാഷത

ഇശ്വരൻ ഇല്ലാതെ എല്ലാ ദേവരും എത്തിയിരിക്കുന്നതു കണ്ട ദധീചി കോപത്തോടെ ദക്ഷനോടു പറഞ്ഞു.

അപ്രപൂജ്യേ ചൈവ പൂജാ പൂജ്യാനാം ചാപ്യ പൂജനേ നരഃ പാപമവാപ്നോതി മഹദ്വൈ നാത്ര സംശയഃ

ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനല്ലാത്തവരെ ആരാധിച്ചാലോ, അർഹരെ ആരാധിക്കാതെയിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, മനുഷ്യൻ വലിയ പാപം നേടുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല.

അസതാം സംമതിര്യത്ര സതാമവമതിസ്തഥാ ദംഡോ ദേവകൃതസ്തത്ര സദ്യഃ പതതി ദാരുണഃ

ദുഷ്ടന്മാരുടെ സമ്മതിയാണ് പ്രാധാന്യം കിട്ടി, സജ്ജനന്മാർ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് ദേവന്മാർ നൽകുന്ന ശിക്ഷ ഉടൻ തന്നെ ഭയാനകമായി വീഴും.

ഏവമുക്ത്വാ തു വിപ്രര്ഷിഃ പുനര്ദക്ഷമഭാഷത പൂജ്യം തു പശുഭര്താരം കസ്മാന്നാര്ചയസേ പ്രഭുമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹർഷി വീണ്ടും ദക്ഷനോടു ചോദിച്ചു: 'പശുക്കളുടെ രക്ഷകനായ പ്രഭുവിനെ, ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനായവനെ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നില്ല?'

സംതി മേ ബഹവോ രുദ്രാഃ ശൂലഹസ്താഃ കപര്ദിനഃ ഏകാദശാവസ്ഥിതാ യേ നാന്യം വേദ്മി മഹേശ്വരമ്

എനിക്ക് അനേകം രുദ്രന്മാർ ഉണ്ട്, അവർക്ക് ത്രിശൂലം കൈയിലും ചുരുളിയുള്ള മുടിയുമുണ്ട്, പതിനൊന്ന് പേരാണ് അവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്നത്. മഹേശ്വരനായി മറ്റാരെയും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.

കിമേഭിരമരൈരന്യൈഃ പൂജിതൈരധ്വരേ ഫലമ് രാജാ ചേദധ്വരസ്യാസ്യ ന രുദ്രഃ പൂജ്യതേ ത്വയാ

രാജാവേ, ഈ യാഗത്തിൽ നീ രുദ്രനെ ആരാധിക്കാതെ മറ്റുള്ള ദേവന്മാരെ ആദരിച്ചാൽ അതിൽ有什么 പ്രയോജനമുണ്ട്?

ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാനാം സ്രഷ്ടാ യഃ പ്രഭുരവ്യയഃ ബ്രഹ്മാദയഃ പിശാചാംതാ യസ്യ കൈംകര്യവാദിനഃ

ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും മഹേശ്വരനെയും സൃഷ്ടിച്ച അവിനാശിയായ പ്രഭു അവനാണ്. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പിശാച് വരെ എല്ലാവരും അവന്റെ സേവകരാണ്.

പ്രകൃതീനാം പരശ്ചൈവ പുരുഷസ്യ ച യഃ പരഃ ചിംത്യതേ യോഗവിദ്വദ്ഭി ഋഷിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ

അവൻ പ്രകൃതിക്കും പുരുഷനു പോലും അതീതനാണ്. യോഗജ്ഞാനികളും സത്യദർശികളായ ഋഷിമാരും അവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു.

അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ ഹ്യസച്ച സദസച്ച യത് അനാദിമധ്യനിധനമപ്രതര്ക്യം സനാതനമ്

അവൻ പരമമായ അക്ഷരബ്രഹ്മമാണ്, സതും അസതും അല്ലാത്തത്, ആരംഭവുമില്ല, നടുവുമില്ല, അവസാനവും ഇല്ല, മനസ്സിൽ പിടികൂടാൻ കഴിയാത്തത്, ശാശ്വതമായത്.

യഃ സ്രഷ്ടാ ചൈവ സംഹര്താ ഭര്താ ചൈവ മഹേശ്വരഃ തസ്മാദന്യം ന പശ്യാമി ശംകരാത്മാനമധ്വരേ

അവൻ സ്രഷ്ടാവും സംഹാരകനും പോഷകനുമായ മഹേശ്വരനാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ യാഗത്തിൽ ശങ്കരന്റെ മറ്റൊരു സ്വരൂപം ഞാൻ കാണുന്നില്ല.

ഏതന്മഖേശസ്യ സുവര്ണപാത്രേ ഹവിഃ സമസ്തം വിധിമംത്രപൂതമ് വിഷ്ണോര്നയാമ്യപ്രതിമസ്യ ഭാഗം പ്രഭോര്വിഭജ്യാവഹനീയമദ്യ

യാഗാധിപനായ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിക്കേണ്ട ഈ ഹോമദ്രവ്യം, എല്ലാ വിധികളും മന്ത്രങ്ങളും കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ചതായത്, ഇന്നത്തെ ദിവസം പൊന്നിൻ പാത്രത്തിൽ വെച്ച് അതുല്യനായ പ്രഭുവിന്റെ ഭാഗമായി കൊണ്ടുപോകണം.

യസ്മാന്നാരാധിതോ രുദ്രസ്സര്വദേവേശ്വരേശ്വരഃ തസ്മാദ്ദക്ഷ തവാശേഷോ യജ്ഞോ ഽയം ന ഭവിഷ്യതി

സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ഇശ്വരന്മാരുടെയും ഇശ്വരനായ രുദ്രനെ ആരാധിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, ദക്ഷ, നിന്റെ ഈ യാഗം മുഴുവൻ വിജയിക്കില്ല.

ഇത്യുക്ത്വാ വചനം ക്രുദ്ധോ ദധീചോ മുനിസത്തമഃ നിര്ഗമ്യ ച തതോ ദേശാജ്ജഗാമ സ്വകമാശ്രമമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹാനായ ദധീചി മുനി കോപത്തോടെ അവിടത്തെ വിട്ട് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.

നിര്ഗതേ ഽപി മുനൌ തസ്മിന്ദേവാ ദക്ഷം ന തത്യജുഃ അവശ്യമനുഭാവിത്വാദനര്ഥസ്യ തു ഭാവിനഃ

മുനി അവിടെ നിന്ന് പോയ ശേഷവും ദേവന്മാർ ദക്ഷനെ വിട്ടുപോയില്ല, കാരണം സംഭവിക്കേണ്ട ദുരന്തം അവർക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നു.

ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ജ്ഞാത്വൈതത്സര്വമീശ്വരാത് ദഗ്ധും ദക്ഷാധ്വരം വിപ്രാ ദേവീ ദേവമചോദയത്

അവസരത്തിൽ തന്നെ, ഈ എല്ലാം ഇശ്വരനിൽ നിന്ന് അറിയിച്ച ദേവി, ദക്ഷന്റെ യാഗം ദഹിപ്പിക്കാൻ ദേവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.

ദേവ്യാ സംചോദിതോ ദേവോ ദക്ഷാധ്വരജിഘാംസയാ സസര്ജ സഹസാ വീരം വീരഭദ്രം ഗണേശ്വരമ്

ദേവിയുടെ പ്രേരണയാൽ, ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിക്കാൻ ദേവൻ ഉടനടി വീരഭദ്രനെന്ന മഹാശക്തനായ ഗണനാഥനെ സൃഷ്ടിച്ചു.

സഹസ്രവദനം ദേവം സഹസ്രകമലേക്ഷണമ് സഹസ്രമുദ്ഗരധരം സഹസ്രശരപാണികമ്

അവൻ ആയിരം മുഖങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു, ആയിരം താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, ആയിരം ഗദകളും കൈകളിൽ, ആയിരം അമ്പുകൾ നിറച്ച ക്വിവറുകളും കൈവശം.

ശൂലടംകഗദാഹസ്തം ദീപ്തകാര്മുകധാരിണമ് ചക്രവജ്രധരം ഘോരം ചംദ്രാര്ധകൃതശേഖരമ്

അവന്റെ കൈകളിൽ ത്രിശൂലവും പരശുവും ഗദയും, പ്രകാശമുള്ള വില്ലും ചക്രവും വജ്രവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭയാനകനും അർദ്ധചന്ദ്രം കിരീടത്തിൽ അലങ്കരിച്ചവനും ആണവൻ.