തഥാ ബ്രഹ്മാഹം സതനുസ്തദംതം വീക്ഷിതും യയൌ ഭിത്ത്വാ പാതാലനിലയം ഗത്വാ ദൂരതരം ഹരിഃ
അതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവും ഹംസരൂപം ധരിച്ചു അതിന്റെ മുകളിലത്തെ ഭാഗം അന്വേഷിക്കാൻ പോയി; ഹരിച് പാതാളലോകം താണ്ടി വളരെ ദൂരത്തേക്ക് പോയി.
നാ ഽപി ശ്യാത്തസ്യ സംസ്ഥാനം സ്തംഭസ്യാനലവര്ചസഃ ശ്രാംതഃ സ സൂകരഹരീഃ പ്രാപ പൂര്വം രണാംഗണമ്
എങ്കിലും, തീപോലുള്ള ആ സ്തംഭത്തിന്റെ ആകൃതി കണ്ടെത്താനായില്ല; ക്ഷീണിച്ച പന്നിരൂപിയായ ഹരി ആദ്യം യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥ ഗച്ഛംസ്തു വ്യോമ്നാ ച വിധിസ്താത പിതാ തവ ദദര്ശ കേതകീ പുഷ്പം കിംചിദ്വിച്യുതമദ്ഭുതമ്
അപ്പോൾ, നിന്റെ അച്ഛനായ സ്രഷ്ടാവ് ആകാശത്തിലൂടെ പോകുമ്പോൾ, കുറച്ച് വീണുകിടക്കുന്ന അത്ഭുതകരമായ ഒരു കെതകിപൂവ് കണ്ടു.
അതിസൌരഭ്യമമ്ലാനം ബഹുവര്ഷച്യുതം തഥാ അന്വീക്ഷ്യ ച തയോഃ കൃത്യം ഭഗവാന്പരമേശ്വരഃ
അത്യന്തം സുഗന്ധവും, വാടാതെയും, വർഷങ്ങളായി വീണുകിടക്കുന്നതുമായ ആ പൂവ് കണ്ടു, ഭഗവാൻ പരമേശ്വരൻ ആ ഇരുവരും ചെയ്യേണ്ട കാര്യം ആലോചിച്ചു.
പരിഹാസം തു കൃതവാന്കംപനാച്ചലിതം ശിരഃ തസ്മാത്താവനുഗൃഹ്ണാതും ച്യുതം കേതകമുത്തമമ്
അവൻ തമാശയായി തല കുലുക്കിയപ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ കേതകപ്പൂവ് വീണു പോയി; അതിനാൽ അതിനെ പിടിക്കാൻ കൈ നീട്ടി.
കിം ത്വം പതസി പുഷ്പേശ പുഷ്പരാട് കേന വാ ധൃതമ് ആദിമസ്യാപ്രമേയസ്യ സ്തംഭമധ്യാച്ച്യുതശ്ചിരമ്
പൂവുകളുടെ രാജാവേ, നീ എന്തിനാണ് വീഴുന്നത്? ആരാണ് നിന്നെ പിടിച്ചത്? അളവറ്റതും ആദിമവുമായ ആ തൂണിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് നീ വളരെക്കാലമായി വീണിരിക്കുന്നു.
ന സംപശ്യാമി തസ്മാത്ത്വം ജഹ്യാശാമംതദര്ശനേ അസ്യാം തസ്യ ച സേവാര്ഥം ഹംസമൂര്തിരിഹാഗതഃ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ കാണുന്നില്ല; അതിനെ കാണാനുള്ള പ്രതീക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കണം. അവനെ സേവിക്കാൻ ഞാൻ ഹംസം രൂപത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഇതഃ പരം സഖേ മേ ഽദ്യ ത്വയാ കര്തവ്യമീപ്സിതമ് മയാ സഹ ത്വയാ വാച്യമേതദ്വിഷ്ണോശ്ച സന്നിധൌ
ഇനി മുതൽ, എന്റെ സ്നേഹിതാ, ഇന്നത്തെ ദിവസം നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ചെയ്യണം. ഈ കാര്യം നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പറയേണ്ടതാണ്.
സ്തംഭാംതോ വീക്ഷിതോ ധാത്രാ തത്ര സാക്ഷ്യഹമച്യുത ഇത്യുക്ത്വാ കേതകം തത്ര പ്രണനാമ പുനഃ നഃ അസത്യമപി ശസ്തം സ്യാദാപദീത്യനുശാസനമ്
തൂണിന്റെ അറ്റം സ്രഷ്ടാവ് കണ്ടു; അവിടെ ഞാൻ സാക്ഷിയാണ്, അച്യുതാ എന്നു പറഞ്ഞു, അവിടെ കേതകപ്പൂവിനോട് വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു. കഷ്ടത്തിൽ പോലും അസത്യം ചിലപ്പോൾ ഉചിതമാണെന്നു ഉപദേശം പറയുന്നു.
സമീക്ഷ്യ തത്രാ ഽച്യുതമായതശ്രമം പ്രനഷ്ടഹര്ഷം തു നനര്ത ഹര്ഷാത് ഉവാച ചൈനം പരമാര്ഥമച്യുതം ഷംഢാത്തവാദഃ സ വിധിസ്തതോ ഽച്യുതമ്
അവിടെ അച്യുതനെ വലിയ പരിശ്രമത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചും സന്തോഷം നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു, അച്യുതനോട് പരമാർത്ഥം പറഞ്ഞു; അതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക്.
സ്തംഭാഗ്രമേതത്സമുദീക്ഷിതം ഹരേ തത്രൈവ സാക്ഷീ നനു കേതകം ത്വിദമ് തതോ ഽവദത്തത്ര ഹി കേതകം മൃഷാ തഥേതി തദ്ധാതൃവചസ്തദംതികേ
ഹരിയേ, ഈ തൂണിന്റെ അറ്റം ഞാൻ കണ്ടു, അവിടെ തന്നെ കേതകം സാക്ഷിയാണ്. അപ്പോൾ അവിടെ കേതകം പറഞ്ഞു: 'ഇത് അസത്യമാണ്.' അങ്ങനെ സ്രഷ്ടാവ് അവന്റെ സന്നിധിയിൽ പറഞ്ഞു.
ഹരിശ്ച തത്സത്യമിതീവ ചിംതയംശ്ചകാര തസ്മൈ വിധയേ നമഃ സ്വയമ് ഷോഡശൈരുപചാരൈശ്ച പൂജയാമാസ തം വിധിമ്
ഹരി അതെല്ലാം സത്യമാണെന്ന് വിചാരിച്ച്, സ്വയം ബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കരിച്ചു, പതിനാറ് ഉപചാരങ്ങളോടെ അവനെ പൂജിച്ചു.
വിധിം പ്രഹര്തും ശഠമഗ്നിലിംഗതഃ സ ഈശ്വരസ്തത്ര ബഭൂവ സാകൃതിഃ സമുത്ഥിതഃ സ്വാമി വിലോകനാത്പുനഃ പ്രകംപപാണിഃ പരിഗൃഹ്യ തത്പദമ്
ബ്രഹ്മാവ് കപടമായി അഗ്നിലിംഗത്തെ അടി ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, അങ്ങ് ഭഗവാൻ ദൃശ്യരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഭഗവാനെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ കൈകൾ വിറച്ചു; വീണ്ടും അവൻ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു.
ആദ്യംതഹീനവപുഷി ത്വയി മോഹബുദ്ധ്യാ ഭൂയാദ്വിമര്ശ ഇഹ നാവതി കാമനോത്ഥഃ സ ത്വം പ്രസീദ കരുണാകര കശ്മലം നൌ മൃഷ്ടം ക്ഷമസ്വ വിഹിതം ഭവതൈവ കേല്യാ
ആദ്യവും അവസാനവും ഇല്ലാത്ത രൂപമായ നിങ്ങളിൽ, ഭ്രമയാൽ ഇനിയും ആഗ്രഹം ജനിച്ചുള്ള ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകരുതേ. ദയയുടെ സ്രോതസേ, ദയവായി ക്ഷമിക്കണം, നിങ്ങളുടെ ലീലയിൽ ഞങ്ങൾ ചെയ്ത പാപം ക്ഷമിക്കണം.
വത്സപ്രസന്നോ ഽസ്മി ഹരേ യതസ്ത്വമീശത്വമിച്ഛന്നപി സത്യവാക്യമ് ബ്രൂയാസ്തതസ്തേ ഭവിതാ ജനേഷു സാമ്യം മയാ സത്കൃതിരപ്യലപ്ഥാഃ
ഹരിയേ, നീ ഭഗവത്വം ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും സത്യം പറഞ്ഞതിനാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. അതിനാൽ ജനങ്ങളിൽ നിന്നെ എന്റെ തുല്യനായി ഞാൻ അംഗീകരിക്കും; എന്റെ ആദരം നീയും പ്രാപിക്കും.
ഇതഃ പരം തേ പൃഥഗാത്മനശ്ച ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠോത്സവപൂജനം ച
ഇനി മുതൽ, നീയും നിന്റെ പ്രത്യേകതയും ഈ തീർത്ഥപ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉത്സവവും പൂജയും നടത്തണം.
ഇതി ദേവഃ പുരാ പ്രീതഃ സത്യേന ഹരയേ പരമ് ദദൌ സ്വസാമ്യമത്യര്ഥം ദേവസംഘേ ച പശ്യതി
ഇങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത്, സത്യം പാലിച്ചതിനാൽ സന്തുഷ്ടനായ ദേവൻ ഹരിക്ക് പരമസാമ്യം നൽകി; അതെല്ലാം ദേവസംഘം കണ്ടു.
സസര്ജാഥ മഹാദേവഃ പുരുഷം കംചിദദ്ഭുതമ് ഭൈരവാഖ്യം ഭ്രുവോര്മധ്യാദ്ബ്രഹ്മദര്പജിഘാംസയാ
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കാൻ, തന്റെ കണികകളിൽ നിന്നു ഭയങ്കരൻ എന്ന അത്ഭുതരൂപിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സ വൈ തദാ തത്ര പതിം പ്രണമ്യ ശിവമംഗണേ കിം കാര്യം കരവാണ്യത്ര ശീഘ്രമാജ്ഞാപയ പ്രഭോ
അവൻ ശിവന്റെ സഭയിൽ ഭഗവാനെ നമസ്കരിച്ചു: 'ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ദയവായി ഉടൻ ആജ്ഞാപിക്കണം, പ്രഭോ' എന്നു പറഞ്ഞു.
വത്സയോ ഽയം വിധിഃ സാക്ഷാജ്ജഗതാമാദ്യദൈവതമ് നൂനമര്ചയ ഖഡ്ഗം സ്വം തിഗ്മേന ജവസാ പരമ്
ഈ ബ്രഹ്മാവാണ് ലോകങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ആദിദേവൻ. അവനെ ആദരിക്കണം; നീ നിന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ കൊണ്ടു വേഗത്തിൽ അവനെ അടി ചെയ്യണം.
സ വൈ ഗൃഹീത്വൈകകരേണ കേശം തത്പഞ്ചമം ദൃപ്തമസത്യഭാഷണമ് ഛിത്ത്വാ ശിരാംസ്യസ്യ നിഹംതുമുദ്യതഃ പ്രകംപയന്ഖഡ്ഗമതിസ്ഫുടം കരൈഃ
അവൻ ഒരുകൈകൊണ്ട് അഹങ്കാരവും അസത്യം പറയുന്ന അഞ്ചാമത്തെ തല പിടിച്ചു, അതു വെട്ടി, കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് വാൾ ശക്തിയായി കയ്യിൽ കുലുക്കി.
പിതാ തവോത്സൃഷ്ടവിഭൂഷണാംബരസ്രഗുത്തരീയാമലകേശസംഹതിഃ പ്രവാതരംഭേവ ലതേവ ചംചലഃ പപാത വൈ ഭൈരവപാദപംകജേ
നിന്റെ അച്ഛൻ, അലങ്കാരങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും മാലകളും മേൽവസ്ത്രവും ജടയും എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ വള്ളിപോലെ അസ്ഥിരനായി, ഭൈരവന്റെ പാദപങ്കജത്തിൽ വീണു.
താവദ്വിധിം താത ദിദൃക്ഷുരച്യുതഃ കൃപാലുരസ്മത്പതിപാദപല്ലവമ് നിഷിച്യ ബാഷ്പൈരവദത്കൃതാംജലിര്യഥാ ശിശുഃ സ്വം പിതരം കലാക്ഷരമ്
അപ്പോള് ആ നിയമം കാണാന് ആഗ്രഹിച്ച്, കരുണാമയനായ അച്യുതന് നമ്മുടെ നാഥന്റെ കമലപാദധൂളി തലയിലിട്ടു, കണ്ണുനീരോടെ കയ്യുകൂപ്പി, ഒരു കുഞ്ഞ് അച്ഛനോടു സംസാരിക്കുന്നതുപോലെ, തളരുന്ന വാക്കുകളോടെ പറഞ്ഞു.
ത്വയാ പ്രയത്നേന പുരാ ഹി ദത്തം യദസ്യ പഞ്ചാനനമീശചിഹ്നമ് തസ്മാത്ക്ഷമസ്വാദ്യമനുഗ്രഹാര്ഹം കുരു പ്രസാദം വിധയേ ഹ്യമുഷ്മൈ
പ്രഭോ, നീ ഒരിക്കല് പരിശ്രമത്തോടെ തന്ന ആ അഞ്ചുമുഖ ചിഹ്നം, അതായത് ഈശ്വരത്വത്തിന്റെ അടയാളം, അതിനാല് അവനെ ക്ഷമിക്കണം. അവന് നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനാണ്. ഈ നിയമത്തിനായി അവനോട് ദയചെയ്യണം.
ഇത്യര്ഥിതോ ഽച്യുതേനേശസ്തുഷ്ടഃ സുരഗണാംഗണേ നിവര്തയാമാസ തദാ ഭൈരവം ബ്രഹ്മദംഡതഃ
ഇങ്ങനെ അച്യുതന് അപേക്ഷിച്ചതിനുശേഷം, പ്രഭു ദേവതകളുടെ സഭയില് സന്തോഷത്തോടെ ഭൈരവനെ ബ്രഹ്മദണ്ഡത്തില് നിന്ന് ഒഴിവാക്കി.
അഥാഹ ദേവഃ കിതവം വിധിം വിഗതകംധരമ് ബ്രഹ്മംസ്ത്വമര്ഹണാകാംക്ഷീ ശഠമീശത്വമാസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം ദേവന് തലകെട്ടുപോയ കപടനായ വിധിയോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാവേ, നീ ആരാധന ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, കപടനും, ഈശ്വരത്വം ഏറ്റെടുത്തവനുമാണ്.'
നാതസ്തേ സത്കൃതിര്ലോകേ ഭൂയാത്സ്ഥാനോത്സവാദികമ് സ്വാമിന്പ്രസീദാദ്യ മഹാവിഭൂതേ മന്യേ വരം വരദ മേ ശിരസഃ പ്രമോക്ഷമ്
നിനക്ക് ഇനി ലോകത്ത് ആദരം, ഉത്സവങ്ങള്, സ്ഥാനങ്ങള് എന്നിവ ഒന്നും ഉണ്ടാകരുത്. മഹാവൈഭവമുള്ള സ്വാമിനേ, ദയവായി എനിക്കു ദയചെയ്യണം. എന്റെ തല വിടുതല് എന്നതാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ള വരം.
നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ ബംധവേ വിശ്വയോനയേ സഹിഷ്ണവേ സര്വദോഷാണാം ശംഭവേ ശൈലധന്വനേ
ഭഗവാനെ, വിശ്വത്തിന്റെ സ്രോതസ്സായ ബന്ധുവേ, എല്ലാ ദോഷങ്ങളും സഹിക്കുന്ന ശംഭുവേ, പർവ്വതധനുസ് വഹിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
അരാജഭയമേതദ്വൈ ജഗത്സര്വം ന ശിഷ്യതി തതസ്ത്വം ജഹി ദംഡാര്ഹം വഹ ലോകധുരം ശിശോ
രാജാവില്ലാതെ ഈ ലോകം ഭയത്താൽ നിലനിൽക്കില്ല. അതിനാൽ, ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹനായവനെ ശിക്ഷിച്ച്, ലോകഭാരം വഹിക്കണം, കുഞ്ഞേ.
വരം ദദാമി തേ തത്ര ഗൃഹാണ ദുര്ലഭം പരമ് വൈതാനികേഷു ഗൃഹ്യേഷു യജ്ഞേ ച ഭവാന് ഗുരുഃ
നിനക്ക് ഞാൻ ഒരു അപൂർവമായ പരമോന്നതമായ വരം നൽകുന്നു: വൈതാനികയാഗങ്ങളിലും ഗൃഹ്യയാഗങ്ങളിലും നീ ഗുരുവായിരിക്കും.