സ്മൃതിശ്ചാംഗിരസഃ പത്നീ ജനയാമാസ വൈ സുതൌ ആഗ്നീധ്രം ശരഭഞ്ചൈവ തഥാ കന്യാചതുഷ്ടയമ്
അംഗിരസിന്റെ ഭാര്യ സ്മൃതി അഗ്നീധ്രനും ശരഭനും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാരെയും നാലു പുത്രിമാരെയും പ്രസവിച്ചു.
തദീയാഃ പുത്രപൌത്രാശ്ച യേതീതാസ്തേ സഹസ്രശഃ പ്രീത്യാം പുലസ്ത്യഭാര്യായാം ദന്തോഗ്നിരഭവത്സുതഃ പൂര്വജന്മനി യോഗസ്ത്യസ്സ്മൃതഃ സ്വായംഭുവേ ഽംതരേ
അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ടായിരുന്നതായി പറയുന്നു. പുലസ്ത്യന്റെ ഭാര്യ പ്രീതിയിൽ നിന്ന് ദന്താഗ്നി എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ മുൻജന്മത്തിൽ യോഗ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
തത്സംതതീയാ ബഹവഃ പൌലസ്ത്യാ ഇതി വിശ്രുതാഃ ക്ഷമാ തു സുഷുവേ പുത്രാന്പുലഹസ്യ പ്രജാപതേഃ
അവന്റെ വംശത്തിൽ നിന്ന് പലരും പോളസ്ത്യർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ക്ഷമാ, സൃഷ്ടിയുടെ അധിപനായ പുലഹയ്ക്കു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
കര്ദമശ്ച സുരിശ്ചൈവ സഹിഷ്ണുശ്ചേതി തേ ത്രയഃ ത്രേതാഗ്നിവര്ചസസ്സര്വേ യേഷാം വംശഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
കർദമൻ, സുരി, സഹിഷ്ണു—ഈ മൂന്നുപേരും ത്രേതാഗ്നിയുടെ തേജസ്സുള്ളവർ ആയിരുന്നു; അവരുടെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നു.
ക്രതോഃ ക്രതുസമാന്ഭാര്യാ സന്നതിസ്സുഷുവേ സുതാന് നൈഷാം ഭാര്യാശ്ച പുത്രാശ്ച സര്വേ തേ ഹ്യൂര്ധ്വരേതസഃ
ക്രതുവിന്റെ ഭാര്യ സന്നതിയിൽ നിന്ന് ക്രതുവിനോടു തുല്യമായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരുടെ ഭാര്യമാരും പുത്രന്മാരും എല്ലാവരും ബ്രഹ്മചാരികളായവരാണ്.
ഷഷ്ടിസ്താനി സഹസ്രാണി വാലഖില്യാ ഇതി സ്മൃതാഃ അനൂരോരഗ്രതോ യാംതി പരിവാര്യ ദിവാകരമ്
അവരെ അറുപതിനായിരം വാലഖില്യർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അവർ അനൂരോറയുടെ മുൻവശത്ത് സൂര്യനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അത്രേര്ഭാര്യാനുസൂയാ ച പഞ്ചാത്രേയാനസൂയത കന്യകാം ച ശ്രുതിം നാമ മാതാ ശംഖപദസ്യ ച
അത്രിയുടെ ഭാര്യ അനുസൂയ അഞ്ചു അത്രേയന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. ശൃതി എന്ന പുത്രിമാരെയും ശംഖപദന്റെ അമ്മയെയും പ്രസവിച്ചു.
സത്യനേത്രശ്ച ഹവ്യശ്ച ആപോമൂര്തിശ്ശനൈശ്ചരഃ സോമശ്ച പഞ്ചമസ്ത്വേതേ പഞ്ചാത്രേയാഃ പ്രകീര്തിതാഃ
സത്യനെത്രൻ, ഹവ്യൻ, ആപോമൂർത്തി, ശനൈശ്ചരൻ, സോമൻ—ഈ അഞ്ചുപേരും അത്രേയന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
തേഷാം പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച ഹ്യാത്രേയാണാം മഹാത്മനാമ് സ്വായംഭുവേ ഽംതരേ ഽതീതാഃ ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ
ആത്രേയരെന്ന മഹാത്മാക്കളായവരുടെ മക്കളും മുമ്മക്കളും സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും കഴിഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു.
ഊര്ജായാം തു വസിഷ്ഠസ്യ പുത്രാ വൈ സപ്ത ജജ്ഞിരേ ജ്യായസീ ച സ്വസാ തേഷാം പുംഡരീകാ സുമധ്യമാ
ഊർജയിൽ നിന്ന് വസിഷ്ഠന് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർക്കെല്ലാം മുതിർന്ന സഹോദരിയായി സുന്ദരമായ ശരീരമുള്ള പുണ്ഡരീക എന്ന പെൺകുട്ടിയുണ്ടായിരുന്നു.
രജോ ഗാത്രോര്ധ്വബാഹൂ ച സവനശ്ചാനയശ്ച യഃ സുതപാശ്ശുക്ര ഇത്യേതേ സപ്ത സപ്തര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ
രാജസ്, ഗാത്ര, ഊർദ്ധ്വബാഹു, സവന, അനയ, സുതപാസ്, ശുക്രൻ—ഇവരാണ് ആ ഏഴ് മഹർഷിമാർ എന്ന് ഓർത്തിരിക്കുന്നു.
ഗോത്രാണി നാമഭിസ്തേഷാം വാസിഷ്ഠാനാം മഹാത്മനാമ് സ്വായംഭുവേ ഽംതരേ ഽതീതാന്യര്ബുദാനി ശതാനി ച
വസിഷ്ഠന്മാരെന്ന മഹാത്മാക്കളുടേയും അവരുടെ ഗോത്രങ്ങൾ, അവരവരുടെ പേരിൽ, സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ കോടിക്കണക്കിനും നൂറുകണക്കിനും കഴിഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു.
ഇത്യേഷ ഋഷിസര്ഗസ്തു സാനുബംധഃ പ്രകീര്തിതഃ സമാസാദ്വിസ്തരാദ്വക്തുമശക്യോ ഽയമിതി ദ്വിജാഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ ഋഷിമാരുടെയും അവരുടെ സന്തതികളുടെയും സൃഷ്ടി സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു. വിശദമായി പറയാൻ സാധ്യമല്ല, ദ്വിജന്മാരേ.
യോ ഽസൌ രുദ്രാത്മകോ ബഹ്നിബ്രഹ്മണോ മാനസസ്സുതഃ സ്വാഹാ തസ്യ പ്രിയാ ലേഭേ പുത്രാംസ്ത്രീനമിതൌജസഃ
അഗ്നിബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച, രുദ്രസ്വഭാവമുള്ളവൻ, അവന്റെ പ്രിയയായ സ്വാഹാ മൂന്നു ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
പാവകഃ പവമാനശ്ച ശുചിരിത്യേഷ തേ ത്രയഃ നിര്മംഥ്യഃ പവമാനസ്സ്യാദ്വൈദ്യുതഃ പാവകസ്സ്മൃതഃ
പാവകൻ, പവമാനൻ, ശുചി—ഇവരാണ് ആ മൂന്നു പേർ. പവമാനൻ ചുരണ്ടപ്പെട്ടവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; പാവകനെ മിന്നൽ എന്നും പറയുന്നു.
സൂര്യേ തപതി യശ്ചാസൌ ശുചിഃ സൌര ഉദാഹൃതഃ ഹവ്യവാഹഃ കവ്യവാഹഃ സഹരക്ഷാ ഇതി ത്രയഃ
സൂര്യനിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ശുചിയെ സൗരൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഹവ്യവാഹൻ, കവ്യവാഹൻ, സഹരക്ഷൻ—ഇവരാണ് ആ മൂന്നു പേർ.
ത്രയാണാം ക്രമശഃ പുത്രാ ദേവപിതൃസുരാശ്ച തേ ഏതേഷാം പുത്രപൌത്രാശ്ച ചത്വാരിംശന്നവൈവ തേ
അവരുടെ പുത്രന്മാർ ക്രമത്തിൽ ദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, സുരന്മാർ എന്നിവരാണ്. അവരുടെ പുത്രന്മാരുടെയും മുമ്മക്കളുടെയും എണ്ണം നാല്പത്തൊൻപത് ആണ്.
കാമ്യനൈമിത്തികാജസ്രകര്മസു ത്രിഷു സംസ്ഥിതാഃ സര്വേ തപസ്വിനോ ജ്ഞേയാഃ സര്വേ വ്രതഭൃതസ്തഥാ
കാമ്യ, നൈമിത്തിക, അജസ്ര—ഈ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള കര്മങ്ങളില് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവരാണ് എല്ലാവരും; എല്ലാവരും തപസ്സുകാരും വ്രതം പാലിക്കുന്നവരും ആണെന്ന് അറിയണം.
സര്വേ രുദ്രാത്മകശ്ചൈവ സര്വേ രുദ്രപരായണാഃ തസ്മാദഗ്നിമുഖേ യത്തദ്ധുതം സ്യാദേവ കേനചിത്
എല്ലാവരും രുദ്രസ്വഭാവമുള്ളവരും രുദ്രഭക്തരുമാണ്. അതുകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്നതെന്തും,
തത്സര്വം രുദ്രമുദ്ദിശ്യ ദത്തം സ്യാന്നാത്ര സംശയഃ ഇത്യേവം നിശ്ചയോഗ്നീനാമനുക്രാംതോ യഥാതഥമ്
അത് എല്ലാം രുദ്രനെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് എന്ന് സംശയമില്ല; ഇങ്ങനെ അഗ്നികളുടെ വംശാവലി യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവരിച്ചു.
നാതിവിസ്തരതോ വിപ്രാഃ പിത്ഃന്വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ് യസ്മാത്ഷഡൃതവസ്തേഷാം സ്ഥാനം സ്ഥാനാഭിമാനിനാമ്
പിതാക്കന്മാരെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായി ഞാൻ പറയുന്നില്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, കാരണം അവർക്കുള്ള സ്ഥാനം ആറു ঋതുക്കളിൽ ആണ്; അവരെ ঋതുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി അറിയുന്നു.
ഋതവഃ പിതരസ്തസ്മാദിത്യേഷാ വൈദികീ ശ്രുതിഃ യുഷ്മാദൃതുഷു സര്വേ ഹി ജായംതേ സ്ഥാസ്നുജംഗമാ
അതിനാൽ, പിതാക്കന്മാരാണ് ঋതുക്കൾ എന്ന് വേദം പഠിപ്പിക്കുന്നു; ঋതുക്കളിൽ നിന്ന് എല്ലാ ചലനശീലികളും അചലന്മാരും ജനിക്കുന്നു.
തസ്മാദേതേ പിതര ആര്തവാ ഇതി ച ശ്രുതമ് ഏവം പിത്ഃണാമേതേഷാമൃതുകാലാഭിമാനിനാമ്
അതിനാൽ, ഇവരെ ঋതുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിതാക്കന്മാർ എന്ന് കേൾക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ, ഇവർക്ക് ঋതുക്കളുടെ സമയങ്ങളുമായി ബന്ധമുണ്ട്.
ആത്മൈശ്വര്യാ മഹാത്മാനസ്തിഷ്ഠംതീഹാബ്ഭ്രസംഗമാത് ആഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദഃ പിതരോ ദ്വിവിധാഃ സ്മൃതാഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള മഹാത്മാക്കളായ ഇവർ ഇവിടെ പാപരഹിതരായി നിലകൊള്ളുന്നു; അഗ്നിസ്വാത്തരും ബർഹിഷദുകളും എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു തരം പിതാക്കന്മാരാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
അയജ്വാനശ്ച യജ്വാനഃ ക്രമാത്തേ മൃഹമേധിനഃ സ്വധാസൂത പിതൃഭ്യശ്ച ദ്വേ കന്യേ ലോകവിശ്രുതേ
യജ്ഞം ചെയ്യാത്തവരും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരും, ക്രമത്തിൽ, മരിച്ചവരുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കുന്നവരാണ്; പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് സ്വധാ ലോകപ്രസിദ്ധമായ രണ്ടു പെൺമക്കളെ പ്രസവിച്ചു.
മേനാം ച ധരണീം ചൈവ യാഭ്യാം വിശ്വമിദം ധൃതമ് അഗ്നിഷ്വാത്തസുതാ മേനാ ധരണീ ബര്ഹിഷത്സുതാ
മേനയും ധരണിയും—ഇവരാണ് ഈ ലോകം മുഴുവനും താങ്ങുന്നത്; മേന അഗ്നിസ്വാത്തരുടെ പുത്രിയാണ്, ധരണി ബർഹിഷദുകളുടെ പുത്രിയാണ്.
മേനാ ഹിമവതഃ പത്നീ മൈനാകം ക്രൌംചമേവ ച ഗൌരീം ഗംഗാം ച സുഷുവേ ഭവാംഗാശ്ലേഷപാവനീമ്
ഹിമവാന്റെ ഭാര്യയായ മേനാ, മൈനാകനും ക്രൗഞ്ചനും ഗൗരിയും ഭവന്റെ ശരീരസ്പർശത്തിൽ പാവനമായ ഗംഗയും പ്രസവിച്ചു.
മേരോസ്തു ധരണീ പത്നീ ദിവ്യൌഷധിസമന്വിതമ് മംദരം സുഷുവേ പുത്രം ചിത്രിസുന്ദരകന്ധരമ്
മേരുവിന്റെ ഭാര്യയായ ഭൂമി, ദിവ്യ ഔഷധങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയായി, മനോഹരമായ കഴുത്തുള്ള മന്ദരനെന്ന പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
സ ഏവ മംദരഃ ശ്രീമാന്മേരുപുത്രസ്തപോബലാത് സാക്ഷാച്ഛ്രീകംഠനാഥസ്യ ശിവസ്യാവസഥം ഗതഃ
അവൻ തന്നെയാണ് മേരുവിന്റെ പുത്രനായ മഹത്വമുള്ള മന്ദരൻ. തന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ശ്രീകണ്ഠനായ ശിവന്റെ വാസസ്ഥലമായി മാറി.
സാസൂതാ ധരണീ ഭൂയസ്ത്രിംശത്കന്യാശ്ച വിശ്രുതാഃ വേലാം ച നിയതിം ചൈവ തൃതീയാമപി ചായതിമ്
ഭൂമി വീണ്ടും പ്രശസ്തയായ മുപ്പത് പുത്രിമാരെയും, കൂടാതെ വേല, നിയമം, ആയതി എന്ന മൂന്നാമത്തെ പുത്രിയെ കൂടി പ്രസവിച്ചു.