പ്രസാദമതുലം കര്തും പുരാ ദത്തവരസ്തയോഃ ആഗച്ഛത്തത്ര യത്രേമൌ ബ്രഹ്മനാരായണൌ സ്ഥിതൌ
അദ്വിതീയമായ അനുഗ്രഹം നല്കാനായി, മുമ്പ് വരം നല്കിയവന്, ബ്രഹ്മാവും നാരായണനും നിന്നിരുന്നിടത്തേക്ക് എത്തി.
അഥ തുഷ്ടുവതുര്ദേവം പ്രീതൌ ഭീതൌ ച കൌതുകാത് പ്രണേമതുശ്ച ബഹുശോ ബഹുമാനേന ദൂരതഃ
അതിനുശേഷം, സന്തോഷത്തോടും ഭയത്തോടും കൂടിയ കൗതുകത്തില്, അവര് ദൈവത്തെ സ്തുതിച്ചു, അകലെ നിന്ന് ആദരപൂര്വം പലതവണ നമസ്കരിച്ചു.
ഭവോപി ഭഗവാനേതാവനുഗൃഹ്യ പിനാകധൃക് സാദരം പശ്യതോരേവ തയോരംതരധീയത
ഭവന്, പിനാകം കൈവശമുള്ള ഭഗവാന്, സ്നേഹത്തോടെ അവരെ നോക്കി, അവര് കാണുമ്പോള് തന്നെ അവരില് നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
പ്രതികല്പം പ്രവക്ഷ്യാമി രുദ്രാവിര്ഭാവകാരണമ് യതോ വിച്ഛിന്നസംതാനാ ബ്രഹ്മസൃഷ്ടിഃ പ്രവര്തതേ
ഓരോ കല്പത്തിലും, രുദ്രന്റെ അവതാരത്തിന്റെ കാരണവും, അതിലൂടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടി വീണ്ടും ആരംഭിക്കുന്നതും ഞാന് പറയാം.
കല്പേകല്പേ പ്രജാഃ സൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മാംഡസംഭവഃ അവൃദ്ധിഹേതോര്ഭൂതാനാം മുമോഹ ഭൃശദുഃഖിതഃ
ഓരോ കല്പത്തിലും, സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, ബ്രഹ്മാവ്, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തില് നിന്നു ജനിച്ചവന്, അവര് വളരാതിരുന്നതുകൊണ്ട് വളരെ ദുഃഖിതനും ആശയഹീനനുമായി.
തസ്യ ദുഃഖപ്രശാംത്യര്ഥം പ്രജാനാം ച വിവൃദ്ധയേ തത്തത്കല്പേഷു കാലാത്മാ രുദ്രോ രുദ്രഗണാധിപഃ
അവന്റെ ദുഃഖം ശമിപ്പാനും, സൃഷ്ടികള് വര്ദ്ധിക്കാനും, ഓരോ കല്പത്തിലും കാലസ്വരൂപനായ രുദ്രന്, രുദ്രഗണങ്ങളുടെ അധിപന്, അവതരിക്കുന്നു.
നിര്ദിഷ്ടഃ പമമേശേന മഹേശോ നീലലോഹിതഃ പുത്രോ ഭൂത്വാനുഗൃഹ്ണാതി ബ്രഹ്മാണം ബ്രഹ്മണോനുജഃ
പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, നീലവും ചുവപ്പുമുള്ള മഹേശ്വരന്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായി ജനിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിന് അനുഗ്രഹം നല്കുന്നു.
സ ഏവ ഭഗവാനീശസ്തേജോരാശിരനാമയഃ അനാദിനിധനോധാതാ ഭൂതസംകോചകോ വിഭുഃ
അവനാണ് ഭഗവാന്, ഈശ്വരന്, പ്രകാശത്തിന്റെ ആഗാരം, രോഗരഹിതന്, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത സ്രഷ്ടാവ്, സകലഭൂതങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നവന്.
പരമൈശ്വര്യസംയുക്തഃ പരമേശ്വരഭാവിതഃ തച്ഛക്ത്യാധിഷ്ഠിതശ്ശശ്വത്തച്ചിഹ്നൈരപി ചിഹ്നിതഃ
പരമാധിപത്യവും പരമേശ്വരഭാവവും ഉള്ളവന്, തന്റെ ശക്തിയില് അധിഷ്ഠിതനായവന്, ശാശ്വതമായി ആ ലക്ഷണങ്ങളാല് അടയാളപ്പെടുത്തിയവന്.
തന്നാമനാമാ തദ്രൂപസ്തത്കാര്യകരണക്ഷമഃ തത്തുല്യവ്യവഹാരശ്ച തദാജ്ഞാപരിപാലകഃ
അവന്റെ പേര് പേരില്ലാത്തത്, രൂപം അതേ രൂപം, ആ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യാന് കഴിവുള്ളവന്, അതേ രീതിയില് പെരുമാറുന്നവനും ആ ആജ്ഞകള് പാലിക്കുന്നവനും.
സഹസ്രാദിത്യസംകാശശ്ചന്ദ്രാവയവഭൂഷണഃ ഭുജംഗഹാരകേയൂരവലയോ മുംജമേഖലഃ
അവൻ ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു, ചന്ദ്രന്റെ തൂവാല അണിഞ്ഞ്, പാമ്പുകളെ ഹാരമായി, കൈവളയമായി, കൈമണി പോലെ അണിഞ്ഞ്, മുന്ജ് പുല്ല് കെട്ടിയിരുന്നു.
ജലംധരവിരിംചേന്ദ്രകപാലശകലോജ്ജ്വലഃ ഗങ്ഗാതുംഗതരംഗാര്ധപിംഗലാനനമൂര്ധജഃ
ജലന്ധരനും ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും ഉള്ള കപ്പാലങ്ങളുടെ തൂണ്ടുകൾ കൊണ്ട് ദീപ്തിയോടെ, ഗംഗയുടെ ഉയർന്ന തിരകളാൽ അൽപ്പം നനഞ്ഞ, മഞ്ഞള നിറമുള്ള ജടകളോടെ അവൻ തിളങ്ങി.
ഭഗ്നദംഷ്ട്രാംകുരാക്രാന്തപ്രാന്തകാന്തധരാധരഃ സവ്യശ്രവണപാര്ശ്വാംതമംഡലീകൃതകുണ്ഡലഃ
പൊട്ടിയ ദന്തത്തിന്റെ മുളകൾ കൊണ്ട് അറ്റം തൊട്ട പർവതംപോലെ മനോഹരനായവൻ, ഇടത് ചെവിക്കരികിൽ വട്ടംപോലെ കുന്ദലമണിഞ്ഞിരുന്നു.
മഹാവൃഷഭനിര്യാണോ മഹാജലദനിഃസ്വനഃ മഹാനലസമപ്രഖ്യോ മഹാബലപരാക്രമഃ
വലിയ കാളയെ കയറി, മഹാ മേഘംപോലെയുള്ള ശബ്ദം ഉണ്ട്, വലിയ അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു, അത്യന്തം ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ഏവം ഘോരമഹാരൂപോ ബ്രഹ്മപുത്രീം മഹേശ്വരഃ വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മണേ ദത്ത്വാ സര്ഗേ സഹകരോതി ച
ഇങ്ങനെ ഭയാനകവും മഹത്തായ രൂപവുമുള്ള മഹേശ്വരൻ, ബ്രഹ്മയുടെ മകളെ ജ്ഞാനം നൽകി, സൃഷ്ടിയിൽ സഹായിച്ചു.
തസ്മാദ്രുദ്രപ്രസാദേന പ്രതികല്പം പ്രജാപതേഃ പ്രവാഹരൂപതോ നിത്യാ പ്രജാസൃഷ്ടിഃ പ്രവര്തതേ
അതിനാൽ, രുദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഓരോ കാലത്തും പ്രജാപതിയുടെ മുഖേന, സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവാഹം എപ്പോഴും തുടരുന്നു.
കദാചിത്പ്രാര്ഥിതഃ സ്രഷ്ടും ബ്രഹ്മണാ നീലലോഹിതഃ സ്വാത്മനാ സദൃശാന് സര്വാന് സസര്ജ മനസാ വിഭുഃ
ഒരു സമയം, സൃഷ്ടിക്കാനായി ബ്രഹ്മാവ് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, നീലയും ചുവപ്പും കലർന്നവൻ തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു തന്നെ പോലെ ഉള്ള എല്ലാ ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചു.
കപര്ദിനോ നിരാതംകാന്നീലഗ്രീവാംസ്ത്രിലോചനാന് ജരാമരണനിര്മുക്താന് ദീപ്തശൂലവരായുധാന്
കപർദ്ദി, ഭയമില്ലാത്ത, നീല കണ്ഠൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ള, വയസ്സും മരണവും ഇല്ലാത്ത, ജ്വലിച്ച കുന്തങ്ങളും ഉത്തമായ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ള ജീവികളെ അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
തൈസ്തു സംച്ഛാദിതം സര്വം ചതുര്ദശവിധം ജഗത് താന്ദൃഷ്ടാ വിവിധാന്രുദ്രാന് രുദ്രമാഹ പിതാമഹഃ
അവരാൽ മുഴുവൻ പതിനാലു വിഭാഗങ്ങളായ ലോകവും നിറഞ്ഞു; ആ വിവിധ രുദ്രന്മാരെ കണ്ടു, പിതാമഹൻ രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
നമസ്തേ ദേവദേവേശ മാസ്രാക്ഷീരീദൃശീഃ പ്രജാഃ അന്യാഃ സൃജ ത്വം ഭദ്രം തേ പ്രജാ മൃത്യുസമന്വിതാഃ
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, നിന്റെ പാദങ്ങൾക്ക് വന്ദനം. ചുവന്ന കണ്ണുള്ളവനേ, നീ മറ്റൊരു ജനത സൃഷ്ടിക്കണം; നിനക്ക് ശുഭം ഉണ്ടാകട്ടെ. ഈ ജീവികൾക്ക് മരണം ഉണ്ടാകുന്നു.
ഇത്യുക്തഃ പ്രഹസന്പ്രാഹ ബ്രഹ്മാണം പരമേശ്വരഃ നാസ്തി മേ താദൃശസ്സര്ഗസ്സൃജ ത്വമശുഭാഃ പ്രജാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പരമേശ്വരൻ പുഞ്ചിരിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് അങ്ങനെയുള്ള സൃഷ്ടി ഇല്ല; നീ തന്നെ അശുഭമായ ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കണം.'
യേ ത്വിമേ മനസാ സൃഷ്ടാ മഹാത്മാനോ മഹാബലാഃ ചരിഷ്യംതി മയാ സാര്ധം സര്വ ഏവ ഹി യാജ്ഞികാഃ
എന്നാൽ ഞാൻ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചവർ മഹാത്മാക്കളും മഹാശക്തരും ആണു; അവരൊക്കെയും എനിക്ക് കൂടെ യജ്ഞത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ വിശ്വകര്മാണം വിശ്വഭൂതേശ്വരോ ഹരഃ സഹ രുദ്രൈഃ പ്രജാസര്ഗാന്നിവൃത്താത്മാ വ്യതിഷ്ഠത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഹരൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ നാഥൻ, രുദ്രന്മാരോടൊപ്പം ജീവികളുടെ സൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, അകന്നു നിന്നു.
തതഃ പ്രഭൃതി ദേവോ ഽസൌ ന പ്രസൂതേ പ്രജാഃ ശുഭാഃ ഊര്ധ്വരേതാഃ സ്ഥിതഃ സ്ഥാണുര്യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
അതിനുശേഷം ആ ദൈവം ഇനി ശുഭമായ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചില്ല; ഉർദ്ധ്വരേതസ്സായി, അചഞ്ചലനായി, സൃഷ്ടിയുടെ സംഹാരമുണ്ടാകുന്നതുവരെ നിലകൊണ്ടു.
യദാ പുനഃ പ്രജാഃ സൃഷ്ടാ ന വ്യവര്ധന്ത വേധസഃ തദാ മൈഥുനജാം സൃഷ്ടിം ബ്രഹ്മാ കര്തുമമന്യത
പിന്നീട്, സ്രഷ്ടാവു സൃഷ്ടിച്ച ജീവികൾ വർദ്ധിച്ചില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് സംയോജനത്തിലൂടെ സൃഷ്ടി നടത്തണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
ന നിര്ഗതം പുരാ യസ്മാന്നാരീണാം കുലമീശ്വരാത് തേന മൈഥുനജാം സൃഷ്ടിം ന ശശാക പിതാമഹഃ
മുൻപ് ഭഗവാനിൽ നിന്നു സ്ത്രീകളുടെ വംശം ഉദിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, പിതാമഹൻക്ക് സംയോജനത്തിലൂടെ സൃഷ്ടി നടത്താൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
തതസ്സ വിദധേ ബുദ്ധിമര്ഥനിശ്ചയഗാമിനീമ് പ്രജാനമേവ വൃദ്ധ്യര്ഥം പ്രഷ്ടവ്യഃ പരമേശ്വര
അപ്പോൾ, ജീവികളുടെ വർദ്ധനവിനായി പരമേശ്വരനോട് ചോദിക്കണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ച്, ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ തീരുമാനിച്ചു.
പ്രസാദേന വിനാ തസ്യ ന വര്ധേരന്നിമാഃ പ്രജാഃ ഏവം സംചിന്ത്യ വിശ്വാത്മാ തപഃ കര്തും പ്രചക്രമേ
അവന്റെ അനുഗ്രഹം ഇല്ലാതെ ഈ ജീവികൾ വർദ്ധിക്കില്ലെന്ന് ആലോചിച്ച്, വിശ്വാത്മാവ് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
തദാദ്യാ പരമാ ശക്തിരനംതാ ലോകഭാവിനീ ആദ്യാ സൂക്ഷ്മതരാ ശുദ്ധാ ഭാവഗമ്യാ മനോഹരാ
അപ്പോൾ ആദിയായ പരമശക്തി, അനന്തമായ ലോകങ്ങളുടെ സ്രോതസ്സ്, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും വിശുദ്ധവും, മനസ്സിൽ അനുഭവിക്കാവുന്നതും ഹൃദയാകർഷകവുമാണ്.
നിര്ഗുണാ നിഷ്പ്രപഞ്ചാ ച നിഷ്കലാ നിരുപപ്ലവാ നിരംതരതരാ നിത്യാ നിത്യമീശ്വരപാര്ശ്വഗാ
അവൾക്ക് ഗുണങ്ങളൊന്നുമില്ല, സൃഷ്ടിയുടെ അതീതയാണവൾ, വിഭജിക്കാനാവാത്തവളും മാറ്റമില്ലാത്തവളും, ആകാശത്തേക്കാൾ വ്യാപിച്ചവളും, ശാശ്വതവും എപ്പോഴും ഈശ്വരന്റെ പക്കലുള്ളവളുമാണ്.