ശിവപുരാണമ്

തസ്മിന് ബ്രഹ്മവനേ ഽവ്യക്തോ ബ്രഹ്മാ ചരതി സര്വവിത് അവ്യക്തബീജപ്രഭവ ഈശ്വരാനുഗ്രഹേ സ്ഥിതഃ

ആ ബ്രഹ്മാവനത്തിൽ, അവ്യക്തമായ ബ്രഹ്മാവ് സർവ്വജ്ഞനായി, അവ്യക്തബീജത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവനായി, ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്തിൽ നിലകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ബുദ്ധിസ്കംധമഹാശാഖ ഇന്ദ്രിയാംതരകോടരഃ മഹാഭൂതപ്രമാണശ്ച വിശേഷാമലപല്ലവഃ

ബുദ്ധി വലിയ ശാഖയായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അകത്തുള്ള കുഴികളായി, മഹാഭൂതങ്ങൾ അളവായി, വിശേഷങ്ങൾ വിശുദ്ധമായ കൊമ്പുകളായി അവിടെയുണ്ട്.

ധര്മാധര്മസുപുഷ്പാഢ്യഃ സുഖദുഃഖഫലോദയഃ ആജീവ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ബ്രഹ്മവൃക്ഷഃ സനാതനഃ

ധർമ്മവും അധർമ്മവും പുഷ്പങ്ങൾ പോലെ വിരിഞ്ഞു, സുഖവും ദുഃഖവും ഫലമായി നൽകുന്ന, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവാധാരമായ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവൃക്ഷം അവിടെയുണ്ട്.

ദ്യാം മൂര്ധാനം തസ്യ വിപ്രാ വദംതി ഖം വൈ നാഭിം ചംദ്രസൂര്യൌ ച നേത്രേ ദിശഃ ശ്രോത്രേ ചരണൌ ച ക്ഷിതിം ച സോ ഽചിന്ത്യാത്മാ സര്വഭൂതപ്രണേതാ

വിദ്വാന്മാർ പറയുന്നു: ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ തല ആകാശം, നാഭി ആകാശമണ്ഡലം, കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ചെവികൾ ദിശകൾ, കാലുകൾ ഭൂമി; ഈ അദ്ഭുതാത്മാവാണ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രേരകൻ.

വക്ത്രാത്തസ്യ ബ്രഹ്മണാസ്സംപ്രസൂതാസ്തദ്വക്ഷസഃ ക്ഷത്രിയാഃ പൂര്വഭാഗാത് വൈശ്യാ ഉരുഭ്യാം തസ്യ പദ്ഭ്യാം ച ശൂദ്രാഃ സര്വേ വര്ണാ ഗാത്രതഃ സംപ്രസൂതാഃ

അത് വായിൽനിന്ന് ബ്രാഹ്മണർ, നെഞ്ചിൽനിന്ന് ക്ഷത്രിയർ, മുൻഭാഗത്തിൽനിന്ന് വൈശ്യർ, ഉരുക്കളിലും കാലുകളിലും നിന്നു ശൂദ്രർ ജനിച്ചു; എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളും അവയുടെ അവയവങ്ങളിൽനിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.

ഭവതാ കഥിതാ സൃഷ്ടിര്ഭവസ്യ പരമാത്മനഃ ചതുര്മുഖമുഖാത്തസ്യ സംശയോ നഃ പ്രജായതേ

നീ പരമാത്മാവായ ഭവന്റെ സൃഷ്ടി നാലുമുഖനായി ജനിച്ചവനിലൂടെ നടന്നുവെന്നു പറഞ്ഞുവല്ലോ; ഇതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്.

ദേവശ്രേഷ്ഠോ വിരൂപാക്ഷോ ദീപ്തശ്ശൂലധരോ ഹരഃ കാലാത്മാ ഭഗവാന് രുദ്രഃ കപര്ദീ നീലലോഹിതഃ

ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിരൂപാക്ഷൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള ഹരൻ, കാലത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, ചുരുളിയ മുടിയുള്ളവൻ, നീലയും ചുവപ്പും കലർന്ന നിറമുള്ളവൻ—

സബ്രഹ്മകമിമം ലോകം സവിഷ്ണുമപി പാവകമ് യഃ സംഹരതി സംക്രുദ്ധോ യുഗാംതേ സമുപസ്ഥിതേ

യുഗാന്തത്തിൽ കോപത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും അഗ്നിയെയും ഉൾപ്പെടെ ഈ ലോകം സംഹരിക്കുന്നവൻ—

യസ്യ ബ്രഹ്മാ ച വിഷ്ണുശ്ച പ്രണാമം കുരുതോ ഭയാത് ലോകസംകോചകസ്യാസ്യ യസ്യ തൌ വശവര്തിനൌ

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഭയത്തോടെ വണങ്ങുന്നവൻ, ലോകങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, അവരിരുവരും അവന്റെ ആജ്ഞയിൽ കഴിയുന്നവൻ—

യോ ഽയം ദേവഃ സ്വകാദംഗാദ്ബ്രഹ്മവിഷ്ണൂ പുരാസൃജത് സ ഏവ ഹി തയോര്നിത്യം യോഗക്ഷേമകരഃ പ്രഭുഃ

സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ച ദൈവം, അവരുടേതായ സംരക്ഷണവും ക്ഷേമവും എപ്പോഴും ഉറപ്പാക്കുന്ന പ്രഭുവാണ്.

സ കഥം ഭഗവാന് രുദ്ര ആദിദേവഃ പുരാതനഃ പുത്രത്വമഗമച്ഛംഭുര്ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ

എങ്കിൽ, ആദിദേവനായ പുരാതനനായ ശംഭു, അവ്യക്തജനനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു?

പ്രജാപതിശ്ച വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രസ്യൈതൌ പരസ്പരമ് സൃഷ്ടൌ പരസ്പരസ്യാംഗാദിതി പ്രാഗപി ശുശ്രുമ

രുദ്രനിൽ നിന്ന് പ്രജാപതിയും വിഷ്ണുവും പരസ്പരം ഒരാളുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരാൾ എന്നിങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് ഞങ്ങൾ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

കഥം പുനരശേഷാണാം ഭൂതാനാം ഹേതുഭൂതയോഃ ഗുണപ്രധാനഭാവേന പ്രാദുര്ഭാവഃ പരസ്പരാത്

എങ്കിൽ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ കാരണമായ ഇവർ രണ്ടുപേരും ഗുണവും പ്രധാനവും എന്ന നിലയിൽ പരസ്പരം എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു?

നാപൃഷ്ടം ഭവതാ കിംചിന്നാശ്രുതം ച കഥംചന ഭഗവച്ഛിഷ്യഭൂതേന ഭവതാ സകലം സ്മൃതമ്

നിനക്ക് ചോദിക്കാത്തതോ കേൾക്കാത്തതോ ഒന്നുമില്ല; ഭഗവാന്റെ ശിഷ്യനായതുകൊണ്ട് നീ എല്ലാം ഓർക്കുന്നു.

തത്ത്വം വദ യഥാ ബ്രഹ്മാ മുനീനാമവദദ്വിഭുഃ വയം ശ്രദ്ധാലവസ്താത ശ്രോതുമീശ്വരസദ്യശഃ

സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവ് മുനികൾക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ സത്യം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ; ഞങ്ങൾ വിശ്വാസപൂർവ്വം ഈശ്വരന്റെ മഹത്വകൃത്യങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

സ്ഥാനേ പൃഷ്ടമിദം വിപ്രാ ഭവദ്ഭിഃ പ്രശ്നകോവിദൈഃ ഇദമേവ പുരാ പൃഷ്ടോ മമ പ്രാഹ പിതാമഹഃ

പ്രശ്നത്തിൽ നിപുണരായ ഭവാന്മാരാൽ ഈ ചോദ്യം ശരിയായി ചോദിക്കപ്പെട്ടതാണ്; ഇതേ ചോദ്യം പുരാതനകാലത്ത് എന്റെ പിതാമഹനോടും ചോദിച്ചിരുന്നു.

തദഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാ രുദ്രസമുദ്ഭവഃ യഥാ ച പുനരുത്പത്തിര്ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോഃ പരസ്പരമ്

അതിനാൽ, രുദ്രൻ എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നുവെന്നും, ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും പരസ്പരം എങ്ങനെ വീണ്ടും ജനിച്ചുവെന്നും ഞാൻ വിശദമായി പറയും.

ത്രയസ്തേ കാരണാത്മാനോ ജതാസ്സാക്ഷാന്മഹേശ്വരാത് ചരാചരസ്യ വിശ്വസ്യ സര്ഗസ്ഥിത്യംതഹേതവഃ

ഈ മൂവരും മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ജനിച്ചവരാണ്; സകല ചലച്ചലിതങ്ങളായ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും നിലനില്ക്കലിനും സംഹാരത്തിനും കാരണമായവരാണ്.

പരമൈശ്വര്യസംയുക്താഃ പരമേശ്വരഭാവിതാഃ തച്ഛക്ത്യാധിഷ്ഠിതാ നിത്യം തത്കാര്യകരണക്ഷമാഃ

പരമാധികാരവും പരമേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹവും അവർക്കുണ്ട്; അവന്റെ ശക്തിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കര്‍ത്തവ്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കാൻ എപ്പോഴും കഴിവുള്ളവരാണ്.

പിത്രാ നിയമിതാഃ പൂര്വം ത്രയോപി ത്രിഷു കര്മസു ബ്രഹ്മാ സര്ഗേ ഹരിസ്ത്രാണേ രുദ്രഃ സംഹരണേ തഥാ

മുന്പ് പിതാവായവൻ ഈ മൂവരെയും അവരുടെ-തത്വചുമതലകളിൽ നിയോഗിച്ചു: ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിക്കലിനും, ഹരിയെ സംരക്ഷണത്തിനും, രുദ്രനെ സംഹാരത്തിനും.

തഥാപ്യന്യോന്യമാത്സര്യാദന്യോന്യാതിശയാശിനഃ തപസാ തോഷയിത്വാ സ്വം പിതരം പരമേശ്വരമ്

എങ്കിലും, പരസ്പരമായ അസൂയയും ഒരാൾ മറ്റൊന്നിനെ മറികടക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും മൂലം, അവർ തങ്ങളുടെ പിതാവായ പരമേശ്വരനെ തപസ്സിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

ലബ്ധ്വാ സര്വാത്മനാ തസ്യ പ്രസാദാത്പരമേഷ്ഠിനഃ ബ്രഹ്മനാരായണൌ പൂര്വം രുദ്രഃ കല്പാന്തരേ ഽസൃജത്

പരമേശ്വരന്റെ കൃപകൊണ്ട് സകലശക്തിയും ലഭിച്ച രുദ്രൻ, ഒരു മുൻകാലയുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും നാരായണനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

കല്പാന്തരേ പുനര്ബ്രഹ്മാ രുദ്രവിഷ്ണൂ ജഗന്മയഃ വിഷ്ണുശ്ച ഭഗവാന്രുദ്രം ബ്രഹ്മാണമസൃജത്പുനഃ

മറ്റൊരു കാലയുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് രുദ്രനെയും വിഷ്ണുവിനെയും, ലോകത്തിന്റെ സ്വരൂപമായവരെയുമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്; പിന്നെയും ഭഗവാൻ വിഷ്ണു രുദ്രനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

നാരായണം പുനര്ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മാണമസൃജത്പുനഃ ഏവം കല്പേഷു കല്പേഷു ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ

പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവ് നാരായണനെ സൃഷ്ടിച്ചു, പിന്നെയും ബ്രഹ്മാവിനെ ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഓരോ സൃഷ്ടി-കാലത്തും ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ ഇവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദയം ചെയ്യുന്നു.

പരസ്പരേണ ജായംതേ പരസ്പരഹിതൈഷിണഃ തത്തത്കല്പാന്തവൃത്താന്തമധികൃത്യ മഹര്ഷിഭിഃ

അവർ ഒരുമിച്ചാണ് ജനിക്കുന്നത്, പരസ്പരം നല്ലതിനായി ശ്രമിക്കുന്നു. ഓരോ സൃഷ്ടി-കാലാവസാനത്തെയും സംഭവങ്ങളെ കുറിച്ച് മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

പ്രഭാവഃ കഥ്യതേ തേഷാം പരസ്പരസമുദ്ഭവാത് ശൃണു തേഷാം കഥാം ചിത്രാം പുണ്യാം പാപപ്രമോചിനീമ്

അവരുടെ ശക്തി പരസ്പരം നിന്നാണ് ഉദയമാകുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു. അവരുടേത് അത്ഭുതകരമായ, പുണ്യമുള്ള, പാപം നീക്കം ചെയ്യുന്ന കഥ നീ കേൾക്കു.

കല്പേ തത്പുരുഷേ വൃത്താം ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ പുരാ നാരായണോ നാമ കല്പേ വൈ മേഘവാഹനേ

ആ സൃഷ്ടി-കാലത്ത്, തത്പുരുഷ സൃഷ്ടിയിൽ, പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാലത്ത്, പഴയ കാലത്ത്, നാരായണൻ 'മേഘവാഹന' എന്ന സൃഷ്ടി-കാലത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു മേഘോ ഭൂത്വാവഹദ്ധരാമ് തസ്യ ഭാവം സമാലക്ഷ്യ വിഷ്ണോര്വിശ്വജഗദ്ഗുരുഃ

ദൈവികമായ ആയിരം വർഷം, മേഘമായി മാറി, ഭൂമിയെ ചുമന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ അവസ്ഥ കണ്ടു, ലോകഗുരുവായവൻ—

സര്വസ്സര്വാത്മഭാവേന പ്രദദൌ ശക്തിമവ്യയാമ് ശക്തിം ലബ്ധ്വാ തു സര്വാത്മാ ശിവാത്സര്വേശ്വരാത്തദാ

എല്ലാവർക്കും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവനായി, അവൻ അക്ഷയമായ ശക്തി നൽകി. ആ ശക്തി ശിവനിൽ നിന്ന്, സർവ്വേശ്വരനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ശേഷം—