ശിവപുരാണമ്

സ സൃഷ്ട്യര്ഥം സമാധായ ബ്രഹ്മാത്മാനമയൂയുജത് മുഖാദജനയദ്ദേവാന് പിത്ഃംശ്ചൈവോപപക്ഷതഃ

സൃഷ്ടിക്കായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ സ്വയം ചിന്തിച്ചു; തന്റെ വായിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരെയും, ക്രമമായി പിതൃകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

ജഘനാദസുരാന് സര്വാന് പ്രജനാദപി മാനുഷാന് അവസ്കരേ ക്ഷുധാവിഷ്ടാ രാക്ഷസാസ്തസ്യ ജജ്ഞിരേ

അവന്റെ കിടക്കയിൽ നിന്ന് എല്ലാ അസുരന്മാരെയും, അവന്റെ താഴത്തെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരെയും, അവശിഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് വിശപ്പാൽ പീഡിതരായ രാക്ഷസന്മാരെയും ജനിപ്പിച്ചു.

പുത്രാസ്തമോരജഃപ്രായാ ബലിനസ്തേ നിശാചരാഃ സര്പാ യക്ഷാസ്തഥാ ഭൂതാ ഗംധര്വാഃ സംപ്രജജ്ഞിരേ

അവന്റെ പുത്രന്മാർ, പ്രധാനമായും അന്ധകാരവും രജസ്സും നിറഞ്ഞവരായ, ശക്തരായ, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരായ, പാമ്പുകളും യക്ഷന്മാരും ഭൂതങ്ങളും ഗന്ധർവന്മാരും ജനിച്ചു.

വയാംസി പക്ഷതഃ സൃഷ്ടാഃ പക്ഷിണോ വക്ഷസോ ഽസൃജത് മുഖതോജാംസ്തഥാ പാര്ശ്വാദുരഗാംശ്ച വിനിര്മമേ

അവന്റെ പക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് പക്ഷികളെ, നെഞ്ചിൽ നിന്ന് പറക്കുന്ന ജീവികളെ, പാർശ്വങ്ങളിൽ നിന്ന് പാമ്പുകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

പദ്ഭ്യാം ചാശ്വാന്സമാതംഗാന് ശരഭാന് ഗവയാന് മൃഗാന്

അവന്റെ കാലുകളിൽ നിന്ന് കുതിരകളെയും ആനകളെയും ശരഭന്മാരെയും കാട്ടുപോത്തുകളെയും മാൻമാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

ഔഷധ്യഃ ഫലമൂലാനി രോമഭ്യസ്തസ്യ ജജ്ഞിരേ ഗായത്രീം ച ഋചം ചൈവ ത്രിവൃത്സാമ രഥംതരമ്

അവന്റെ രോമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഔഷധികളും പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ജനിച്ചു; ഗായത്രീ, ഋക്, ത്രിവൃത് സാമവും രഥന്തരം എന്നിവയും ഉദിച്ചു.

അഗ്നിഷ്ടോമം ച യജ്ഞാനാം നിര്മമേ പ്രഥമാന്മുഖാത് യജൂംഷി ത്രൈഷ്ടുഭം ഛംദഃസ്തോമം പഞ്ചദശം തഥാ

യാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം അവൻ വായിൽ നിന്ന് അഗ്നിഷ്ടോമം സൃഷ്ടിച്ചു; യജൂസ്സും ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സും പന്ത്രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുള്ള സ്തോമവും ഉല്പത്തി ചെയ്തു.

ബൃഹത്സാമ തഥോക്ഥം ച ദക്ഷിണാദസൃജന്മുഖാത് സാമാനി ജഗതീഛംദഃ സ്തോമം സപ്തദശം തഥാ

അവന്റെ വായിൽനിന്ന് ബൃഹത്സാമവും ഉക്തവും സാമഗാനങ്ങളും ജഗതീഛന്ദസ്സും പതിനേഴാമത്തെ സ്തോമവും ഉദിച്ചുവന്നു.

വൈരൂപ്യമതിരാത്രം ച പശ്ചിമാദസൃജന് മുഖാത് ഏകവിംശമഥര്വാണമാപ്തോര്യാമാണമേവ ച

പശ്ചിമമുഖത്തിൽനിന്ന് വൈരൂപ്യവും അതിരാത്രയാഗവും ഇരുപത്തൊന്നാമത്തെ അതർവവും ആപ്തോര്യാമയാഗവും ഉദിച്ചുവന്നു.

അനുഷ്ടുഭം സ വൈരാജമുത്തരാദസൃജന്മുഖാത് ഉച്ചാവചാനി ഭൂതാനി ഗാത്രേഭ്യസ്തസ്യ ജജ്ഞിരേ

ഉത്തരമുഖത്തിൽനിന്ന് അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സും വൈരാജം ഛന്ദസ്സും ജനിച്ചു; അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽനിന്ന് പലവിധ രൂപങ്ങളുള്ള ജീവികൾ ഉദിച്ചു.

യക്ഷാഃ പിശാചാ ഗംധര്വാസ്തഥൈവാപ്സരസാം ഗണാഃ നരകിന്നരരക്ഷാംസി വയഃപശുമൃഗോരഗാഃ

യക്ഷന്മാർ, പിശാചുകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, മനുഷ്യർ, കിന്നരന്മാർ, രാക്ഷസുകൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ ഇവർ എല്ലാവരും ജനിച്ചു.

അവ്യയം ചൈവ യദിദം സ്ഥാണുസ്ഥാവരജംഗമമ് തേഷാം വൈ യാനി കര്മാണി പ്രാക്സൃഷ്ടാനി പ്രപേദിരേ

അക്ഷയം എന്നും നിലനിൽക്കുന്നതും ചലനശീലമുള്ളതും ആയ എല്ലാം, സ്ഥാണുവെന്നറിയപ്പെടുന്നതും, അവയുടെ മുമ്പേ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രവൃത്തികളും അവയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

താന്യേവ തേ പ്രപദ്യംതേ സൃജ്യമാനാഃ പുനഃ പുനഃ ഹിംസ്രാഹിംസ്രേ മൃദുക്രൂരേ ധര്മാധര്മാവൃതാനൃതേ

പുതുപുതിയായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ജീവികൾക്ക് ആ പ്രവൃത്തികൾ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിക്കുന്നു; അതു ക്രൂരമായാലും സൗമ്യമായാലും, ധർമ്മമുള്ളതായാലും അധർമ്മമായാലും, സത്യമായാലും അസത്യമായാലും.

തദ്ഭാവിതാഃ പ്രപദ്യംതേ തസ്മാത്തത്തസ്യ രോചതേ മഹാഭൂതേഷു നാനാത്വമിംദ്രിയാര്ഥേഷു മുക്തിഷു

അവയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ജീവികൾക്ക് ആ സ്വഭാവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് മഹാഭൂതങ്ങളിലും ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലും മോക്ഷത്തിലും വൈവിധ്യം കാണപ്പെടുന്നത്.

വിനിയോഗം ച ഭൂതാനാം ധാതൈവ വ്യദധത്സ്വയമ് നാമ രൂപം ച ഭൂതാനാം പ്രാകൃതാനാം പ്രപഞ്ചനമ്

സ്രഷ്ടാവ് തന്നെ ജീവികൾക്ക് അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പേരുകളും രൂപങ്ങളും, പ്രകൃതിയിലെ വിവിധത്വങ്ങളും നിശ്ചയിച്ചു.

വേദശബ്ദേഭ്യ ഏവാദൌ നിര്മമേ ഽസൌ പിതാമഹഃ ആര്ഷാണി ചൈവ നാമാനി യാശ്ച വേദേഷു വൃത്തയഃ

ആദിയിൽ പിതാമഹൻ വേദശബ്ദങ്ങളിൽനിന്ന് ഋഷിമാരുടെ പേരുകളും വേദങ്ങളിൽ കാണുന്ന ആചാരങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു.

ശര്വര്യംതേ പ്രസൂതാനാം താന്യേവൈഭ്യോ ദദാവജഃ യഥര്താവൃതുലിംഗാനി നാനാരൂപാണി പര്യയേ

പ്രതിസൃഷ്ടിയുടെ അവസാനം ജനിച്ചവർക്കു മുമ്പത്തെപ്പോലെ തന്നെ രൂപങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും, പലവിധ ഭേദങ്ങളോടെ, വീണ്ടും നൽകി.

ദൃശ്യംതേ താനി താന്യേവ തഥാ ഭാവാ യുഗാദിഷു ഇത്യേഷ കരണോദ്ഭൂതോ ലോകസര്ഗസ്സ്വയംഭുവഃ

യുഗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ അവരൂപങ്ങളും അവസ്ഥകളും വീണ്ടും വീണ്ടും കാണപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ ലോകസൃഷ്ടി ഉപകരണങ്ങളിൽനിന്ന് സ്വയം ഉദിക്കുന്നു.

മഹദാദ്യോവിശേഷാംതോ വികാരഃ പ്രകൃതേഃ സ്വയമ് ചംദ്രസൂര്യപ്രഭാജുഷ്ടോ ഗ്രഹനക്ഷത്രമംഡിതഃ

പ്രകൃതിയുടെ മഹത്ത്വത്തിൽനിന്ന് വിശേഷം വരെ ഉള്ള രൂപാന്തരം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും തന്റെ പ്രകാശം പകർന്നതും ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുമാണ്.

നദീഭിശ്ച സമുദ്രൈശ്ച പര്വതൈശ്ച സ മംഡിതഃ പരൈശ്ച വിവിധൈരമ്യൈസ്സ്ഫീതൈര്ജനപദൈസ്തഥാ

നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, വിവിധതരത്തിലുള്ള മനോഹരവും സമൃദ്ധവുമായ ദേശങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും അതു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

തസ്മിന് ബ്രഹ്മവനേ ഽവ്യക്തോ ബ്രഹ്മാ ചരതി സര്വവിത് അവ്യക്തബീജപ്രഭവ ഈശ്വരാനുഗ്രഹേ സ്ഥിതഃ

ആ ബ്രഹ്മാവനത്തിൽ, അവ്യക്തമായ ബ്രഹ്മാവ് സർവ്വജ്ഞനായി, അവ്യക്തബീജത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവനായി, ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്തിൽ നിലകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ബുദ്ധിസ്കംധമഹാശാഖ ഇന്ദ്രിയാംതരകോടരഃ മഹാഭൂതപ്രമാണശ്ച വിശേഷാമലപല്ലവഃ

ബുദ്ധി വലിയ ശാഖയായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അകത്തുള്ള കുഴികളായി, മഹാഭൂതങ്ങൾ അളവായി, വിശേഷങ്ങൾ വിശുദ്ധമായ കൊമ്പുകളായി അവിടെയുണ്ട്.

ധര്മാധര്മസുപുഷ്പാഢ്യഃ സുഖദുഃഖഫലോദയഃ ആജീവ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ബ്രഹ്മവൃക്ഷഃ സനാതനഃ

ധർമ്മവും അധർമ്മവും പുഷ്പങ്ങൾ പോലെ വിരിഞ്ഞു, സുഖവും ദുഃഖവും ഫലമായി നൽകുന്ന, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവാധാരമായ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവൃക്ഷം അവിടെയുണ്ട്.

ദ്യാം മൂര്ധാനം തസ്യ വിപ്രാ വദംതി ഖം വൈ നാഭിം ചംദ്രസൂര്യൌ ച നേത്രേ ദിശഃ ശ്രോത്രേ ചരണൌ ച ക്ഷിതിം ച സോ ഽചിന്ത്യാത്മാ സര്വഭൂതപ്രണേതാ

വിദ്വാന്മാർ പറയുന്നു: ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ തല ആകാശം, നാഭി ആകാശമണ്ഡലം, കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ചെവികൾ ദിശകൾ, കാലുകൾ ഭൂമി; ഈ അദ്ഭുതാത്മാവാണ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രേരകൻ.

വക്ത്രാത്തസ്യ ബ്രഹ്മണാസ്സംപ്രസൂതാസ്തദ്വക്ഷസഃ ക്ഷത്രിയാഃ പൂര്വഭാഗാത് വൈശ്യാ ഉരുഭ്യാം തസ്യ പദ്ഭ്യാം ച ശൂദ്രാഃ സര്വേ വര്ണാ ഗാത്രതഃ സംപ്രസൂതാഃ

അത് വായിൽനിന്ന് ബ്രാഹ്മണർ, നെഞ്ചിൽനിന്ന് ക്ഷത്രിയർ, മുൻഭാഗത്തിൽനിന്ന് വൈശ്യർ, ഉരുക്കളിലും കാലുകളിലും നിന്നു ശൂദ്രർ ജനിച്ചു; എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളും അവയുടെ അവയവങ്ങളിൽനിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.

ഭവതാ കഥിതാ സൃഷ്ടിര്ഭവസ്യ പരമാത്മനഃ ചതുര്മുഖമുഖാത്തസ്യ സംശയോ നഃ പ്രജായതേ

നീ പരമാത്മാവായ ഭവന്റെ സൃഷ്ടി നാലുമുഖനായി ജനിച്ചവനിലൂടെ നടന്നുവെന്നു പറഞ്ഞുവല്ലോ; ഇതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്.

ദേവശ്രേഷ്ഠോ വിരൂപാക്ഷോ ദീപ്തശ്ശൂലധരോ ഹരഃ കാലാത്മാ ഭഗവാന് രുദ്രഃ കപര്ദീ നീലലോഹിതഃ

ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിരൂപാക്ഷൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള ഹരൻ, കാലത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, ചുരുളിയ മുടിയുള്ളവൻ, നീലയും ചുവപ്പും കലർന്ന നിറമുള്ളവൻ—

സബ്രഹ്മകമിമം ലോകം സവിഷ്ണുമപി പാവകമ് യഃ സംഹരതി സംക്രുദ്ധോ യുഗാംതേ സമുപസ്ഥിതേ

യുഗാന്തത്തിൽ കോപത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും അഗ്നിയെയും ഉൾപ്പെടെ ഈ ലോകം സംഹരിക്കുന്നവൻ—

യസ്യ ബ്രഹ്മാ ച വിഷ്ണുശ്ച പ്രണാമം കുരുതോ ഭയാത് ലോകസംകോചകസ്യാസ്യ യസ്യ തൌ വശവര്തിനൌ

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഭയത്തോടെ വണങ്ങുന്നവൻ, ലോകങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, അവരിരുവരും അവന്റെ ആജ്ഞയിൽ കഴിയുന്നവൻ—