സമീക്ഷ്യ ദൈവതഗണാഃ ശശംസുര്ഭൃശമാകുലാഃ തതോ വിഷ്ണുഃ സുസംക്രുദ്ധഃ ശ്വസന്വ്യസനകര്ശിതഃ
ഇത് കണ്ട ദേവഗണങ്ങൾ വളരെ ഭയപ്പെട്ട് ആശങ്കയോടെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു; അതിനുശേഷം വിഷ്ണു അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ദു:ഖത്തിൽ ആലപിച്ച് ശ്വാസം വലിച്ചു.
മാഹേശ്വരാസ്ത്രം മതിമാന് സംദധേ ബ്രഹ്മണോപരി തതോ ബ്രഹ്മാ ഭൃശം ക്രുദ്ധഃ കംപയന്വിശ്വമേവ ഹി
അവിടെ ബുദ്ധിമാൻ വിഷ്ണു മഹേശ്വരാസ്ത്രം ബ്രഹ്മാവിന് നേരെ പ്രയോഗിക്കാൻ തയ്യാറായി; അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി സർവ്വലോകവും നടുങ്ങിച്ചു.
അസ്ത്രം പാശുപതം ഘോരം സംദധേ വിഷ്ണുവക്ഷസി തതസ്തദുത്ഥിതം വ്യോമ്നി തപനായുതസന്നിഭമ്
അവൻ ഭയങ്കരമായ പാശുപതാസ്ത്രം വിഷ്ണുവിന്റെ നെഞ്ചിൽ പ്രയോഗിച്ചു; അപ്പോൾ ആ ആയുധം ആകാശത്ത് പത്തു ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
സഹസ്രമുഖമത്യുഗ്രം ചംഡവാതഭയംകരമ് അസ്ത്രദ്വയമിദം തത്ര ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോര്ഭയംകരമ്
ആ ആയുധം ആയിരം ഭയങ്കരമായ വായുകൾക്കൊണ്ട്, കനൽക്കാറ്റുപോലെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു; ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും അതു ഭയാനകമായിരുന്നു.
ഇത്ഥം ബഭൂവ സമരോ ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോഃ പരസ്പരമ് തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ വിഷണ്ണാ ഭൃശമാകുലാഃ ഊചുഃ പരസ്പരം താത രാജക്ഷോഭേ യഥാ ദ്വിജാഃ
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനുമിടയിൽ യുദ്ധം പരസ്പരം നാശം വിതറിയതായി മാറി; അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും അത്യന്തം വിഷമിച്ച്, ആശങ്കയോടെ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: 'മഹർഷികളേ, ഇത് രാജാക്കന്മാരുടെ കലഹം പോലെയാണ്.'
സൃഷ്ടിഃ സ്ഥിതിശ്ച സംഹാരസ്തിരോ ഭാവോപ്യനുഗ്രഹഃ യസ്മാത്പ്രവര്തതേ തസ്മൈ ബ്രഹ്മണേ ച ത്രിശൂലിനേ
സൃഷ്ടിയും നിലനിൽപ്പും സംഹാരവും മറയ്ക്കലും അനുഗ്രഹവും ആരിൽനിന്നു ഉണ്ടാകുന്നു, ആ ബ്രഹ്മാവിനും ത്രിശൂലധാരിയ്ക്കുമാണ് നമസ്കാരം.
അശക്യമന്യൈര്യദനുഗ്രഹം വിനാ തൃണക്ഷയോപ്യത്ര യദൃച്ഛയാ ക്വചിത്
അവരുടെ അനുഗ്രഹം ഇല്ലാതെ, ഇവിടെ മറ്റാരാലും പോലും ഒരു പുല്ല് തകർക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല, അതു യാദൃശ്ചികമായാലും പോലും.
ഇതി ദേവാഭയം കൃത്വാ വിചിന്വംതഃ ശിവക്ഷയമ് ജഗ്മുഃ കൈലാസശിഖരം യത്രാസ്തേ ചംദ്രശേഖരഃ
ഇങ്ങനെ ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ശിവന്റെ വാസസ്ഥലത്തെ അന്വേഷിച്ചു; അവർ കൈലാസശിഖരത്തിലേക്ക് ചെന്നു, അവിടെ ചന്ദ്രശേഖരൻ വസിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ട്വൈവമമരാ ഹൃഷ്ടാഃ പദംതത്പാരമേശ്വരമ് പ്രണേമുഃ പ്രണവാകാരം പ്രവിഷ്ടാസ്തത്ര സദ്മനി
ഇങ്ങനെ കണ്ട ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ പരമേശ്വരന്റെ പരമപദം എത്തി; അവിടെ അവർ പ്രണവത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നമസ്കരിച്ച് ആ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തേപി തത്ര സഭാമധ്യേ മംഡപേ മണിവിഷ്ടരേ വിരാജമാനമുമയാ ദദൃശുര്ദേവപുംഗവമ്
അവിടെ സഭാമധ്യത്തിൽ, മണിമയമായ പീഠത്തിൽ, ഉമയോടൊപ്പം പ്രകാശമാനനായ ദേവപുംഗവനെ അവർ കണ്ടു.
സവ്യോത്തരേതരപദം തദര്ഹിതകരാം ബുജമ് സ്വഗണൈഃ സര്വതോ ജുഷ്ടം സര്വലക്ഷണലക്ഷിതമ്
ഒരു കാലു മറ്റേ കാലിന്മേൽ വെച്ച്, ആരാധനയ്ക്ക് യോജിച്ച നിലയിൽ കൈകൾ വച്ചുകൊണ്ട്, സ്വഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, എല്ലാ മംഗളചിഹ്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്,
വീജ്യമാനം വിശോഷജൈഃ സ്ത്രീജനൈസ്തീവ്രഭാവനൈഃ ശസ്യമാനം സദാവേദൈരനുഗൃഹ്ണംതമീശ്വരമ്
അവൻ ഭക്തിയുള്ള സ്ത്രീകൾക്കാൽ താമരയിലുപയോഗിച്ച് വീശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, വേദങ്ങൾ എപ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്നു, ദൈവം എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു.
ദൃഷ്ട്വൈവമീശമമരാഃ സംതോഷസലിലേക്ഷണാഃ ദംഡവദ്ദൂരതോ വത്സ നമശ്ചക്രുര്മഹാഗണാഃ
ഇങ്ങനെ ദൈവത്തെ കണ്ട ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തിന്റെ കണ്ണീരോടെ ദൂരത്ത് നിന്ന് ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു, മകനേ, മഹാഗണങ്ങൾ നമസ്കരിച്ചു.
താനവേക്ഷ്യ പതിര്ദേവാന്സമീപേ ചാഹ്വയദ്ഗണൈഃ അഥ സംഹ്ലാദയന്ദേവാന്ദേവോ ദേവശിഖാമണിഃ അവോചദര്ഥഗംഭീരം വചനം മധുമംഗലമ്
അവരെ കണ്ട ദൈവാധിപൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ സമീപത്തേക്ക് വിളിച്ചു; പിന്നെ ദേവശിഖാമണി ദേവന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിച്ച്, അർത്ഥഗംഭീരവും മധുരവും ആയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
വത്സകാഃ സ്വസ്തിവഃ കച്ചിദ്വര്തതേ മമ ശാസനാത് ജഗച്ച ദേവതാവംശഃ സ്വസ്വകര്മണി കിം നവാ
മക്കളേ, നിങ്ങൾക്ക് സുഖമാണോ? ലോകവും ദേവവംശവും എന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ചാണോ നടക്കുന്നത്? എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ?
പ്രാഗേവ വിദിതം യുദ്ധം ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോര്മയാസുരാഃ ഭവതാമഭിതാപേന പൌനരുക്ത്യേന ഭാഷിതമ്
ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനുമിടയിലെ യുദ്ധം ഞാൻ മുമ്പേ അറിഞ്ഞിരുന്നു, ദേവന്മാരേ; നിങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞത് അതിനെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കി.
ഇതി സസ്മിതയാ മാധ്വ്യാ കുമാരപരിഭാഷയാ സമതോഷയദംബായാഃ സ പതിസ്തത്സുരവ്രജമ്
അങ്ങനെ, മൃദുവായ ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ, ആ ബാലന്റെ മധുരമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഭർത്താവ് അമ്മയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, പിന്നെ ദേവന്മാരുടെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
അഥ യുദ്ധാംഗണം ഗംതും ഹരിധാത്രോരധീശ്വരഃ ആജ്ഞാപയദ്ഗണേശാനാം ശതം തത്രൈവ സംസദി
അതിനുശേഷം, യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോകാൻ ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും ചേർന്നുള്ള അധിപതി അവിടത്തെ സഭയിൽ തന്നെ നൂറ് ഗണപതിമാരെ ആജ്ഞാപിച്ചു.
തതോ വാദ്യം ബഹുവിധം പ്രയാണായ പരേശിതുഃ ഗണേശ്വരാശ്ച സംനദ്ധാ നാനാവാഹനഭൂഷണാഃ
അതിനുശേഷം, പരമേശ്വരന്റെ പുറപ്പെടലിനായി പലവിധ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി; വിവിധ വാഹനങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച ഗണപതിമാർ മുഴുവൻ സജ്ജരായി നിന്നു.
പ്രണവാകാരമാദ്യംതം പഞ്ചമംഡലമംഡിതമ് ആരുരോഹ രഥം ഭദ്രമംബികാപതിരീശ്വരഃ സസൂനുഗണമിംദ്രാദ്യാഃ സര്വേപ്യനുയയുഃ സുരാഃ
ഓം എന്ന പ്രണവത്തിന്റെ രൂപവും അഞ്ചു വലയങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥവും ഭദ്രാംബികയുടെ ഭർത്താവായ ഈശ്വരൻ കയറിപ്പിടിച്ചു; ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും അവരുടെ പുത്രന്മാരും ഗണങ്ങളും ഒക്കെയും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
സംമാനിതഃ പശുപതിഃ പരയാ ച ദേവ്യാ സാകം തയോഃ സമരഭൂമിമഗാത്സസൈന്യഃ
പരമദേവിയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട പശുപതി, അവളോടൊപ്പം തന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോയി.
സമീക്ഷ്യം തു തയോര്യുദ്ധം നിഗൂഢോ ഽഭ്രം സമാസ്ഥിതഃ സമാപ്തവാദ്യനിര്ഘോഷഃ ശാംതോരുഗണനിഃസ്വനഃ
അവരുടെ യുദ്ധം നോക്കി, അവൻ മേഘങ്ങളിൽ ഒളിച്ചു; വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം നിലച്ചു, ഗണങ്ങളുടെ വലിയ ശബ്ദവും ശാന്തമായി.
അഥ ബ്രഹ്മാച്യുതൌ വീരൌ ഹംതുകാമൌ പരസ്പരമ് മാഹേശ്വരേണ ചാ ഽസ്ത്രേണ തഥാ പാശുപതേന ച
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും അച്യുതനും, പരസ്പരം തോൽപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മഹേശ്വരാസ്ത്രവും പാശുപതാസ്ത്രവും ഉപയോഗിച്ചു.
അസ്ത്രജ്വാലൈരഥോ ദഗ്ധം ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോര്ജഗത്ത്രയമ് ഈശോപി തം നിരീക്ഷ്യാഥ ഹ്യകാലപ്രലയം ഭൃശമ്
അവ ആസ്ത്രങ്ങളുടെ ജ്വാലകളാൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും മൂന്നു ലോകങ്ങളും കത്തിപ്പോയി; അതു കണ്ട ഈശ്വരൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ സമയമല്ലാത്ത പ്രളയം സംഭവിച്ചതായി മനസ്സിലാക്കി.
മഹാനലസ്തംഭവിഭീഷണാകൃതിര്ബഭൂവ തന്മധ്യതലേ സ നിഷ്കലഃ
അവിടെയെല്ലാം, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത മഹാനലസ്തംഭംപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ തീയുടെ രൂപത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തേ അസ്ത്രേ ചാപി സജ്വാലേ ലോകസംഹരണക്ഷമേ നിപതേതുഃ ക്ഷണേ നൈവ ഹ്യാവിര്ഭൂതേ മഹാനലേ
ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ആ ജ്വാലയുള്ള ആസ്ത്രങ്ങൾ, മഹാനലസ്തംഭം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് നിലംപതിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ തദദ്ഭുതം ചിത്രമസ്ത്രശാംതികരം ശുഭമ് കിമേതദദ്ഭുതാകാരമിത്യൂചുശ്ച പരസ്പരമ്
ആ അത്ഭുതകരമായ, മനോഹരമായ, ആസ്ത്രങ്ങളെ ശമിപ്പിച്ച ദൃശ്യത്തെ കണ്ടു അവർ പരസ്പരം ചോദിച്ചു: 'ഇത് എന്താണ്, ഇങ്ങനെ അത്ഭുതരൂപത്തിൽ?'
അതീംദ്രിയമിദം സ്തംഭമഗ്നിരൂപം കിമുത്ഥിതമ് അസ്യോര്ധ്വമപി ചാധശ്ചാവയോര്ലക്ഷ്യമേവ ഹി
'ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമായ ഈ തീയുടെ രൂപത്തിലുള്ള സ്തംഭം എന്താണ് ഉയർന്നത്? അതിന്റെ മുകളിൽ ഭാഗവും താഴെ ഭാഗവും ഞങ്ങൾക്കൊന്നും കാണാനാവുന്നില്ല.'
ഇതി വ്യവസിതൌ വീരൌ മിലിതൌ വീരമാനിനൌ തത്പരൌ തത്പരീക്ഷാര്ഥം പ്രതസ്ഥാതേ ഽഥ സത്വരമ്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ആ രണ്ടുപേരും, ധൈര്യത്തിൽ അഭിമാനിച്ചവരും, അതിനെ പരിശോധിക്കാൻ ചേർന്ന് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
ആവയോര്മിശ്രയോസ്തത്ര കാര്യമേകം ന സംഭവേത് ഇത്യുക്ത്വാ സൂകരതനുര്വിഷ്ണുസ്തസ്യാദിമീയിവാന്
'ഇവിടെ ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ചേർന്ന് ഒരേ ഒരു കാര്യത്തിൽ വിജയിക്കാനാവില്ല,' എന്ന് പറഞ്ഞ്, വിഷ്ണു പന്നിയുടെ രൂപം ധരിച്ചു അതിന്റെ അടിത്തറ അന്വേഷിക്കാൻ പോയി.