ശിവപുരാണമ്

ഭൂതാനാമാദിഭൂതത്വാദ്ഭൂതാദിഃ കഥ്യതേ തു സഃ ഭൂതാദേശ്ശബ്ദമാത്രം സ്യാത്തത്ര ചാകാശസംഭവഃ

ഭൂതങ്ങളിൽ ആദിയായതിനാൽ അതിനെ ഭൂതാദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഭൂതാദിയിൽ നിന്ന് ശബ്ദം മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ആകാശം ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

ആകാശാത്സ്പര്ശ ഉത്പന്നഃ സ്പര്ശാദ്വായുസമുദ്ഭവഃ വായോ രൂപം തതസ്തേജസ്തേജസോ രസസംഭവഃ

ആകാശത്തിൽ നിന്നു സ്പർശം ഉല്പത്തി; സ്പർശത്തിൽ നിന്നു വായു ഉണ്ടായി. വായുവിൽ നിന്നു രൂപം, രൂപത്തിൽ നിന്നു തീ, തീയിൽ നിന്നു രുചി ജനിച്ചു.

രസാദാപസ്സമുത്പന്നാസ്തേഭ്യോ ഗന്ധസമുദ്ഭവഃ ഗന്ധാച്ച പൃഥിവീ ജാതാ ഭൂതേഭ്യോന്യച്ചരാചരമ്

രുചിയിൽ നിന്നു വെള്ളം ഉല്പത്തി; വെള്ളത്തിൽ നിന്നു ഗന്ധം ഉണ്ടായി. ഗന്ധത്തിൽ നിന്നു ഭൂമി ജനിച്ചു; ഈ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നു സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ എല്ലാ ജീവികളും ഉണ്ടായി.

പുരുഷാധിഷ്ഠിതത്വാച്ച അവ്യക്താനുഗ്രഹേണ ച മഹദാദിവിശേഷാന്താ ഹ്യണ്ഡമുത്പാദയന്തി തേ

പുരുഷന്റെ സാന്നിധ്യത്താൽ, അവ്യക്തത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹത്തിൽ നിന്നു പ്രത്യേകമായവരെക്കൂടി ആ അണ്ഡം അവർ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

തത്ര കാര്യം ച കരണം സംസിദ്ധം ബ്രഹ്മണോ യദാ തദംഡേ സുപ്രവൃദ്ധോ ഽഭൂത് ക്ഷേത്രജ്ഞോ ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതഃ

ആ അണ്ഡത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഫലവും ഉപകരണവും പൂർണ്ണമായി തീർന്നപ്പോൾ, 'ക്ഷേത്രജ്ഞൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവ് അതിൽ വളർന്നു.

സ വൈ ശരീരീ പ്രഥമഃ സ വൈ പുരുഷ ഉച്യതേ ആദികര്താ സ ഭൂതാനാം ബ്രഹ്മാഗ്രേ സമവര്തത

ശരീരമുള്ളവൻ ആദ്യം ജനിച്ചവനാണ്; അവനെയാണ് പുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആദികർത്താവാണ്; ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഉല്പത്തി.

തസ്യേശ്വരസ്യ പ്രതിമാ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യലക്ഷണാ ധര്മൈശ്വര്യകരീ ബുദ്ധിര്ബ്രാഹ്മീ യജ്ഞേ ഽഭിമാനിനഃ

അവൻ എന്ന ഇശ്വരന്റെ പ്രതിമ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും കൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ധർമ്മവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്ന ബുദ്ധിയാണ് യജ്ഞത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നവർക്കുള്ള ബ്രാഹ്മി.

അവ്യക്താജ്ജായതേ തസ്യ മനസാ യദ്യദീപ്സിതമ് വശീ വികൃത്വാത്ത്രൈഗുണ്യാത്സാപേക്ഷത്വാത്സ്വഭാവതഃ

അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു അവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ജനിക്കുന്നു; അവൻ സ്വയം അതിനെ മാറ്റുന്നു, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടും ആശ്രയത്താലും സ്വഭാവത്താലും.

ത്രിധാ വിഭജ്യ ചാത്മാനം ത്രൈലോക്യേ സംപ്രവര്തതേ സൃജതേ ഗ്രസതേ ചൈവ വീക്ഷതേ ച ത്രിഭിസ്സ്വയമ്

തനിയെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; സൃഷ്ടിക്കുകയും, സംഹരിക്കുകയും, നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങളിലൂടെയും.

ചതുര്മുഖസ്തു ബ്രഹ്മത്വേ കാലത്വേ ചാംതകസ്സ്മൃതഃ സഹസ്രമൂര്ധാ പുരുഷസ്തിസ്രോവസ്ഥാസ്സ്വയംഭുവഃ

നാലു മുഖങ്ങളുള്ളവൻ ബ്രഹ്മാവാണ്; കാലരൂപത്തിൽ അവൻ അന്തകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആയിരം തലകളുള്ള പുരുഷൻ സ്വയംഭുവൻ മൂന്നു നിലകളിലുണ്ട്.

സത്ത്വം രജശ്ച ബ്രഹ്മാ ച കാലത്വേ ച തമോ രജഃ വിഷ്ണുത്വേ കേവലം സത്ത്വം ഗുണവൃദ്ധിസ്ത്രിധാ വിഭൌ

സത്ത്വവും രജസ്സും ബ്രഹ്മാവിൽ; കാലരൂപത്തിൽ തമസ്സും രജസ്സും. വിഷ്ണുരൂപത്തിൽ സത്ത്വം മാത്രം; ഗുണങ്ങളുടെ വർദ്ധനവ് ഭഗവാനിൽ മൂന്നു വിധം.

ബ്രഹ്മത്വേ സൃജതേ ലോകാന് കാലത്വേ സംക്ഷിപത്യപി പുരുഷത്വേ ഽത്യുദാസീനഃ കര്മ ച ത്രിവിധം വിഭോഃ

ബ്രഹ്മാവായി ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; കാലരൂപത്തിൽ അവയെ പിന്മാറ്റുന്നു. പുരുഷനായി അവൻ എല്ലാറ്റിലും അശ്രദ്ധനാണ്; ഭഗവാന്റെ പ്രവർത്തി മൂന്നു വിധമാണ്.

ഏവം ത്രിധാ വിഭിന്നത്വാദ്ബ്രഹ്മാ ത്രിഗുണ ഉച്യതേ ചതുര്ധാ പ്രവിഭക്തത്വാച്ചാതുര്വ്യൂഹഃ പ്രകീര്തിതഃ

ഇങ്ങനെ മൂന്നു വിഭജനങ്ങളാൽ ബ്രഹ്മാവിനെ ത്രിഗുണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; നാലു വിഭാഗങ്ങളാൽ ചതുര്‍വ്യൂഹൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ആദിത്വാദാദിദേവോ ഽസാവജാതത്വാദജഃ സ്മൃതഃ പാതി യസ്മാത്പ്രജാഃ സര്വാഃ പ്രജാപതിരിതി സ്മൃതഃ

ആദിയായതിനാൽ ആദിദേവൻ; ജനനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അജൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളെയും രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ പ്രജാപതി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഹിരണ്മയസ്തു യോ മേരുസ്തസ്യോല്ബം സുമഹാത്മനഃ ഗര്ഭോദകം സമുദ്രാശ്ച ജരായുശ്ചാ ഽപി പര്വതാഃ

പൊന്നുപോലുള്ള മേരു അവന്റെ പുറംചട്ടയാണ്, മഹാത്മാവേ; ഗർഭജലങ്ങൾ സമുദ്രങ്ങളാണ്, പർവതങ്ങൾ അവന്റെ ജരായുവാണ്.

തസ്മിന്നംഡേ ത്വിമേ ലോകാ അംതര്വിശ്വമിദം ജഗത് ചംദ്രാദിത്യൌ സനക്ഷത്രൌ സഗ്രഹൌ സഹ വായുനാ

ആ അണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഈ ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതിനുള്ളിൽ ഈ മുഴുവൻ ജഗത്തും ഉണ്ട്: ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, വായു എന്നിവയും.

അദ്ഭിര്ദശഗുണാഭിസ്തു ബാഹ്യതോണ്ഡം സമാവൃതമ് ആപോ ദശഗുണേനൈവ തേജസാ ബഹിരാവൃതാഃ

അണ്ഡം പുറത്തു നിന്ന് പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ വെള്ളം കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആ വെള്ളം പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ തീകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

തേജോ ദശഗുണേനൈവ വായുനാ ബഹിരാവൃതമ് ആകാശേനാവൃതോ വായുഃ ഖം ച ഭൂതാദിനാവൃതമ്

ആ തീ പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ വായു കൊണ്ട് പുറത്തു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വായു ആകാശം കൊണ്ടും, ആകാശം ഭൂതാദി കൊണ്ടും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഭൂതാദിര്മഹതാ തദ്വദവ്യക്തേനാവൃതോ മഹാന് ഏതൈരാവരണൈരണ്ഡം സപ്തഭിര്ബഹിരാവൃതമ്

ഭൂതാദി മഹത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മഹത് അവ്യക്തം കൊണ്ടും. ഇങ്ങനെ ആ അണ്ഡം ഈ ഏഴു ആവരണങ്ങൾ കൊണ്ട് പുറത്തു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഏതദാവൃത്ത്യ ചാന്യോന്യമഷ്ടൌ പ്രകൃതയഃ സ്ഥിതാഃ സൃഷ്ടിപാലനവിധ്വംസകര്മകര്ത്ര്യോ ദ്വിജോത്തമാഃ

ഇങ്ങനെ, എട്ടു പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ പരസ്പരം നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവ സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, നാശം എന്നിങ്ങനെ ഓരോ പ്രവർത്തിയും നിർവഹിക്കുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.

ഏവം പരസ്പരോത്പന്നാ ധാരയംതി പരസ്പരമ് ആധാരാധേയഭാവേന വികാരാസ്തു വികാരിഷു

ഇവ പരസ്പരം നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച്, ഒരുമിച്ച് പരസ്പരം പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ആധാരവും ആശ്രിതവും എന്ന നിലയിൽ, മാറ്റങ്ങൾ എല്ലാം മാറ്റം വന്നതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

കൂര്മോംഗാനി യഥാ പൂര്വം പ്രസാര്യ വിനിയച്ഛതി വികാരാംശ്ച തഥാ ഽവ്യക്തം സൃഷ്ട്വാ ഭൂയോ നിയച്ഛതി

കഴുതയുടെ കാലുകൾ പോലെ ആദ്യം നീട്ടി, പിന്നെ അകത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തം മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച്, പിന്നെ അവയെ തിരികെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

അവ്യക്തപ്രഭവം സര്വമാനുലോമ്യേന ജായതേ പ്രാപ്തേ പ്രലയകാലേ തു പ്രതിലോമ്യേനുലീയതേ

എല്ലാം അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നാണ് സ്വഭാവാനുസൃതമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പ്രളയകാലം വന്നാൽ, അതെല്ലാം വിപരീതമായി അവ്യക്തത്തിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു.

ഗുണാഃ കാലവശാദേവ ഭവംതി വിഷമാഃ സമാഃ ഗുണസാമ്യേ ലയോ ജ്ഞേയോ വൈഷമ്യേ സൃഷ്ടിരുച്യതേ

കാലത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ഗുണങ്ങൾ ഒരുപോലെയോ വ്യത്യസ്തമായോ മാറുന്നു. ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായാൽ പ്രളയം സംഭവിക്കുന്നു; വ്യതിയാനമുള്ളപ്പോൾ സൃഷ്ടി നടക്കുന്നു.

തദിദം ബ്രഹ്മണോ യോനിരേതദംഡം ഘനം മഹത് ബ്രഹ്മണഃ ക്ഷേത്രമുദ്ദിഷ്ടം ബ്രഹ്മാ ക്ഷേത്രജ്ഞ ഉച്യതേ

ഇതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗർഭം — ഈ ദൃഢമായ മഹാവണ്ടം ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥലം. ബ്രഹ്മാവ് ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ അറിവുള്ളവനാണ്.

ഇതീദൃശാനാമണ്ഡാനാം കോട്യോ ജ്ഞേയാഃ സഹസ്രശഃ സര്വഗത്വാത്പ്രധാനസ്യ തിര്യഗൂര്ധ്വമധഃ സ്ഥിതാഃ

ഇത്തരത്തിലുള്ള അണ്ടങ്ങൾ അനേകം കോടികൾ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. പ്രധാനത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയാൽ അവ തിരശ്ചീനമായും മുകളിലും താഴെയും നിലകൊള്ളുന്നു.

തത്ര തത്ര ചതുര്വക്ത്രാ ബ്രഹ്മാണോ ഹരയോ ഭവാഃ സൃഷ്ടാ പ്രധാനേന തഥാ ലബ്ധ്വാ ശംഭോസ്തു സന്നിധിമ്

ഓരോ അണ്ടത്തിലും നാലുമുഖമുള്ള ബ്രഹ്മാവുകളും, ഹരികളും, ഭവന്മാരും പ്രധാനത്തിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ ശംഭുവിന്റെ സാന്നിധ്യം അവർക്കു ലഭിക്കുന്നു.

മഹേശ്വരഃ പരോവ്യക്താദംഡമവ്യക്തസംഭവമ് അണ്ഡാജ്ജജ്ഞേ വിഭുര്ബ്രഹ്മാ ലോകാസ്തേന കൃതാസ്ത്വിമേ

മഹേശ്വരൻ അവ്യക്തത്തെ അതിജീവിച്ച്, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് അണ്ടം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആ അണ്ടത്തിൽ നിന്ന് മഹാബലൻ ബ്രഹ്മാവ് ജനിക്കുന്നു; അവൻ ഈ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

അബുദ്ധിപൂര്വഃ കഥിതോ മയൈഷ പ്രധാനസര്ഗഃ പ്രഥമഃ പ്രവൃതഃ ആത്യംതികശ്ച പ്രലയോന്തകാലേ ലീലാകൃതഃ കേവലമീശ്വരസ്യ

ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ പ്രധാനസൃഷ്ടി ആദിയിൽ ബുദ്ധിയില്ലാതെ ആരംഭിച്ച ഒന്നാണ്. പ്രളയകാലത്ത്, എല്ലാം പൂർണ്ണമായും ലയിക്കുന്നു; അതെല്ലാം ഈശ്വരന്റെ ലീല മാത്രമാണ്.