ശിവപുരാണമ്

ക്വചിദ്ബ്രഹ്മാ ക്വചിദ്വിഷ്ണുഃ ക്വചിദ്രുദ്രഃ പ്രശസ്യതേ നാനേന തേഷാമാധിക്യമൈശ്വര്യം ചാതിരിച്യതേ

ചിലപ്പോഴൊക്കെ ബ്രഹ്മാവിനെയും, ചിലപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനെയും, ചിലപ്പോൾ രുദ്രനെയും പ്രശംസിക്കാറുണ്ട്; ഇതിലൂടെ അവരുടെ മേൽക്കോയ്മയോ ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിക്കുന്നില്ല.

മൂര്ഖാ നിംദംതി താന്വാഗ്ഭിഃ സംരംഭാഭിനിവേശിനഃ യാതുധാനാ ഭവംത്യേവ പിശാചാശ്ച ന സംശയഃ

അർത്ഥമില്ലാത്ത വാദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ള മണ്ടന്മാർ അവരെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് അപമാനിക്കുന്നു; അത്തരം ആളുകൾ യക്ഷനും പിശാചും ആകുന്നു, സംശയമില്ല.

ദേവോ ഗുണത്രയാതീതശ്ചതുര്വ്യൂഹോ മഹേശ്വരഃ സകലസ്സകലാധാരശക്തേരുത്പത്തികാരണമ്

മഹേശ്വരൻ ഗുണത്രയങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവനും, നാലു രൂപങ്ങളുള്ളവനും, സകലത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനവുമാണ്; സകലത്തെ ധരിക്കുന്ന ശക്തിയുടെ ഉത്ഭവകാരണമവനാണ്.

സോയമാത്മാ ത്രയസ്യാസ്യ പ്രകൃതേഃ പുരുഷസ്യ ച ലീലാകൃതജഗത്സൃഷ്ടിരീശ്വരത്വേ വ്യവസ്ഥിതഃ

ഈ ആത്മാവാണ്, കളിയ്ക്കുവാൻ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചവൻ, പ്രകൃതി, പുരുഷൻ, ലോകം എന്നിവയുടെ മേൽനിലവാരിയായി നിലകൊള്ളുന്നത്.

യസ്സര്വസ്മാത്പരോ നിത്യോ നിഷ്കലഃ പരമേശ്വരഃ സ ഏവ ച തദാധാരസ്തദാത്മാ തദധിഷ്ഠിതഃ

സകലത്തിനുമപ്പുറവും, ശാശ്വതനുമായും, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത പരമേശ്വരനുമാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, അതിന്റെ സ്വരൂപവും, അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും.

തസ്മാന്മഹേശ്വരശ്ചൈവ പ്രകൃതിഃ പുരുഷസ്തഥാ സദാശിവഭവോ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാ സര്വശിവാത്മകമ്

അതുകൊണ്ട്, മഹേശ്വരനും, പ്രകൃതിയും, പുരുഷനും, സദാശിവനും, വിഷ്ണുവും, ബ്രഹ്മാവും—ഇവരൊക്കെയും സർവവ്യാപിയായ ശിവനിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്.

പ്രധാനാത്പ്രഥമം ജജ്ഞേ വൃദ്ധിഃ ഖ്യാതിര്മതിര്മഹാന് മഹത്തത്ത്വസ്യ സംക്ഷോഭാദഹംകാരസ്ത്രിധാ ഽഭവത്

പ്രധാനത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യം വളർച്ച, പ്രശസ്തി, ബുദ്ധി, മഹത്ത്വം എന്നിവയും, മഹത്തിന്റെ ഉണർവിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം മൂന്നു രൂപത്തിൽ ഉദിച്ചു.

അഹംകാരശ്ച ഭൂതാനി തന്മാത്രാനീംദ്രിയാണി ച വൈകാരികാദഹംകാരാത്സത്ത്വോദ്രിക്താത്തു സാത്ത്വികഃ

അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങൾ, തന്മാത്രകൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയും, സത്ത്വം കൂടുതലുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് സാത്ത്വികസ്വഭാവമുള്ളവയും ഉദിച്ചു.

വൈകാരികഃ സ സര്ഗസ്തു യുഗപത്സംപ്രവര്തതേ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി പഞ്ചൈവ പഞ്ചകര്മേംദ്രിയാണി ച

അത് സാത്ത്വികമായ സൃഷ്ടിയാണ്, വൈകാരികം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; അതിൽ ഒരുമിച്ചാണ് അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും ഉദിക്കുന്നത്.

ഏകാദശം മനസ്തത്ര സ്വഗുണേനോഭയാത്മകമ് തമോയുക്താദഹംകാരാദ്ഭൂതതന്മാത്രസംഭവഃ

പതിനൊന്നാമത്തേത് മനസ്സാണ്; അതിന് സ്വന്തം ഗുണം ഉണ്ട്, ഇരട്ടസ്വഭാവവുമുണ്ട്. തമസ്സുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതതന്മാത്രകൾ ഉദിക്കുന്നു.

ഭൂതാനാമാദിഭൂതത്വാദ്ഭൂതാദിഃ കഥ്യതേ തു സഃ ഭൂതാദേശ്ശബ്ദമാത്രം സ്യാത്തത്ര ചാകാശസംഭവഃ

ഭൂതങ്ങളിൽ ആദിയായതിനാൽ അതിനെ ഭൂതാദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഭൂതാദിയിൽ നിന്ന് ശബ്ദം മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ആകാശം ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

ആകാശാത്സ്പര്ശ ഉത്പന്നഃ സ്പര്ശാദ്വായുസമുദ്ഭവഃ വായോ രൂപം തതസ്തേജസ്തേജസോ രസസംഭവഃ

ആകാശത്തിൽ നിന്നു സ്പർശം ഉല്പത്തി; സ്പർശത്തിൽ നിന്നു വായു ഉണ്ടായി. വായുവിൽ നിന്നു രൂപം, രൂപത്തിൽ നിന്നു തീ, തീയിൽ നിന്നു രുചി ജനിച്ചു.

രസാദാപസ്സമുത്പന്നാസ്തേഭ്യോ ഗന്ധസമുദ്ഭവഃ ഗന്ധാച്ച പൃഥിവീ ജാതാ ഭൂതേഭ്യോന്യച്ചരാചരമ്

രുചിയിൽ നിന്നു വെള്ളം ഉല്പത്തി; വെള്ളത്തിൽ നിന്നു ഗന്ധം ഉണ്ടായി. ഗന്ധത്തിൽ നിന്നു ഭൂമി ജനിച്ചു; ഈ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നു സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ എല്ലാ ജീവികളും ഉണ്ടായി.

പുരുഷാധിഷ്ഠിതത്വാച്ച അവ്യക്താനുഗ്രഹേണ ച മഹദാദിവിശേഷാന്താ ഹ്യണ്ഡമുത്പാദയന്തി തേ

പുരുഷന്റെ സാന്നിധ്യത്താൽ, അവ്യക്തത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹത്തിൽ നിന്നു പ്രത്യേകമായവരെക്കൂടി ആ അണ്ഡം അവർ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

തത്ര കാര്യം ച കരണം സംസിദ്ധം ബ്രഹ്മണോ യദാ തദംഡേ സുപ്രവൃദ്ധോ ഽഭൂത് ക്ഷേത്രജ്ഞോ ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതഃ

ആ അണ്ഡത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഫലവും ഉപകരണവും പൂർണ്ണമായി തീർന്നപ്പോൾ, 'ക്ഷേത്രജ്ഞൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവ് അതിൽ വളർന്നു.

സ വൈ ശരീരീ പ്രഥമഃ സ വൈ പുരുഷ ഉച്യതേ ആദികര്താ സ ഭൂതാനാം ബ്രഹ്മാഗ്രേ സമവര്തത

ശരീരമുള്ളവൻ ആദ്യം ജനിച്ചവനാണ്; അവനെയാണ് പുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആദികർത്താവാണ്; ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഉല്പത്തി.

തസ്യേശ്വരസ്യ പ്രതിമാ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യലക്ഷണാ ധര്മൈശ്വര്യകരീ ബുദ്ധിര്ബ്രാഹ്മീ യജ്ഞേ ഽഭിമാനിനഃ

അവൻ എന്ന ഇശ്വരന്റെ പ്രതിമ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും കൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ധർമ്മവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്ന ബുദ്ധിയാണ് യജ്ഞത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നവർക്കുള്ള ബ്രാഹ്മി.

അവ്യക്താജ്ജായതേ തസ്യ മനസാ യദ്യദീപ്സിതമ് വശീ വികൃത്വാത്ത്രൈഗുണ്യാത്സാപേക്ഷത്വാത്സ്വഭാവതഃ

അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു അവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ജനിക്കുന്നു; അവൻ സ്വയം അതിനെ മാറ്റുന്നു, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടും ആശ്രയത്താലും സ്വഭാവത്താലും.

ത്രിധാ വിഭജ്യ ചാത്മാനം ത്രൈലോക്യേ സംപ്രവര്തതേ സൃജതേ ഗ്രസതേ ചൈവ വീക്ഷതേ ച ത്രിഭിസ്സ്വയമ്

തനിയെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; സൃഷ്ടിക്കുകയും, സംഹരിക്കുകയും, നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങളിലൂടെയും.

ചതുര്മുഖസ്തു ബ്രഹ്മത്വേ കാലത്വേ ചാംതകസ്സ്മൃതഃ സഹസ്രമൂര്ധാ പുരുഷസ്തിസ്രോവസ്ഥാസ്സ്വയംഭുവഃ

നാലു മുഖങ്ങളുള്ളവൻ ബ്രഹ്മാവാണ്; കാലരൂപത്തിൽ അവൻ അന്തകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആയിരം തലകളുള്ള പുരുഷൻ സ്വയംഭുവൻ മൂന്നു നിലകളിലുണ്ട്.

സത്ത്വം രജശ്ച ബ്രഹ്മാ ച കാലത്വേ ച തമോ രജഃ വിഷ്ണുത്വേ കേവലം സത്ത്വം ഗുണവൃദ്ധിസ്ത്രിധാ വിഭൌ

സത്ത്വവും രജസ്സും ബ്രഹ്മാവിൽ; കാലരൂപത്തിൽ തമസ്സും രജസ്സും. വിഷ്ണുരൂപത്തിൽ സത്ത്വം മാത്രം; ഗുണങ്ങളുടെ വർദ്ധനവ് ഭഗവാനിൽ മൂന്നു വിധം.

ബ്രഹ്മത്വേ സൃജതേ ലോകാന് കാലത്വേ സംക്ഷിപത്യപി പുരുഷത്വേ ഽത്യുദാസീനഃ കര്മ ച ത്രിവിധം വിഭോഃ

ബ്രഹ്മാവായി ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; കാലരൂപത്തിൽ അവയെ പിന്മാറ്റുന്നു. പുരുഷനായി അവൻ എല്ലാറ്റിലും അശ്രദ്ധനാണ്; ഭഗവാന്റെ പ്രവർത്തി മൂന്നു വിധമാണ്.

ഏവം ത്രിധാ വിഭിന്നത്വാദ്ബ്രഹ്മാ ത്രിഗുണ ഉച്യതേ ചതുര്ധാ പ്രവിഭക്തത്വാച്ചാതുര്വ്യൂഹഃ പ്രകീര്തിതഃ

ഇങ്ങനെ മൂന്നു വിഭജനങ്ങളാൽ ബ്രഹ്മാവിനെ ത്രിഗുണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; നാലു വിഭാഗങ്ങളാൽ ചതുര്‍വ്യൂഹൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ആദിത്വാദാദിദേവോ ഽസാവജാതത്വാദജഃ സ്മൃതഃ പാതി യസ്മാത്പ്രജാഃ സര്വാഃ പ്രജാപതിരിതി സ്മൃതഃ

ആദിയായതിനാൽ ആദിദേവൻ; ജനനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അജൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളെയും രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ പ്രജാപതി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഹിരണ്മയസ്തു യോ മേരുസ്തസ്യോല്ബം സുമഹാത്മനഃ ഗര്ഭോദകം സമുദ്രാശ്ച ജരായുശ്ചാ ഽപി പര്വതാഃ

പൊന്നുപോലുള്ള മേരു അവന്റെ പുറംചട്ടയാണ്, മഹാത്മാവേ; ഗർഭജലങ്ങൾ സമുദ്രങ്ങളാണ്, പർവതങ്ങൾ അവന്റെ ജരായുവാണ്.

തസ്മിന്നംഡേ ത്വിമേ ലോകാ അംതര്വിശ്വമിദം ജഗത് ചംദ്രാദിത്യൌ സനക്ഷത്രൌ സഗ്രഹൌ സഹ വായുനാ

ആ അണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഈ ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതിനുള്ളിൽ ഈ മുഴുവൻ ജഗത്തും ഉണ്ട്: ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, വായു എന്നിവയും.

അദ്ഭിര്ദശഗുണാഭിസ്തു ബാഹ്യതോണ്ഡം സമാവൃതമ് ആപോ ദശഗുണേനൈവ തേജസാ ബഹിരാവൃതാഃ

അണ്ഡം പുറത്തു നിന്ന് പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ വെള്ളം കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആ വെള്ളം പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ തീകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

തേജോ ദശഗുണേനൈവ വായുനാ ബഹിരാവൃതമ് ആകാശേനാവൃതോ വായുഃ ഖം ച ഭൂതാദിനാവൃതമ്

ആ തീ പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ വായു കൊണ്ട് പുറത്തു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വായു ആകാശം കൊണ്ടും, ആകാശം ഭൂതാദി കൊണ്ടും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഭൂതാദിര്മഹതാ തദ്വദവ്യക്തേനാവൃതോ മഹാന് ഏതൈരാവരണൈരണ്ഡം സപ്തഭിര്ബഹിരാവൃതമ്

ഭൂതാദി മഹത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മഹത് അവ്യക്തം കൊണ്ടും. ഇങ്ങനെ ആ അണ്ഡം ഈ ഏഴു ആവരണങ്ങൾ കൊണ്ട് പുറത്തു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.