ശിവപുരാണമ്

തസ്മാച്ഛക്തസ്സ്വതന്ത്രോ യഃ സര്വശക്തിശ്ച സര്വവിത് അനാദിനിധനശ്ചായം മഹദൈശ്വര്യസംയുതഃ

അതിനാൽ സ്വതന്ത്രനും എല്ലാശക്തിയും അറിവും ഉള്ളവനും ആദിയുമില്ലാതെയും അന്ത്യമില്ലാതെയും മഹത്തായ ഐശ്വര്യത്തോടെ ഉള്ളവനാണ് സാക്ഷാൽ ശക്തൻ.

സ ഏവ ജഗതഃ കര്താ മഹാദേവോ മഹേശ്വരാഃ പാതാ ഹര്താ ച സര്വസ്യ തതഃ പൃഥഗനന്വയഃ

അവനാണ് ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്, മഹാദേവൻ, പരമേശ്വരൻ; അവൻ എല്ലാ ഭാവങ്ങളുടെയും രക്ഷകനും സംഹാരകനുമാണ്; അതിനാൽ ഈ ക്രമം വ്യക്തമാണ്.

പരിണാമഃ പ്രധാനസ്യ പ്രവൃത്തിഃ പുരുഷസ്യ ച സര്വം സത്യവ്രതസ്യൈവ ശാസനേന പ്രവര്തതേ

പ്രധാനത്തിന്റെ പരിണാമവും പുരുഷന്റെ പ്രവർത്തിയും എല്ലാം സത്യവ്രതന്റെ ആജ്ഞയാൽ മാത്രമാണ് നടക്കുന്നത്.

ഇതീയം ശാശ്വതീ നിഷ്ഠാ സതാം മനസി വര്തതേ ന ചൈനം പക്ഷമാശ്രിത്യ വര്തതേ സ്വല്പചേതനഃ

ഇങ്ങനെ ഈ ശാശ്വതമായ സിദ്ധാന്തം ജ്ഞാനികൾക്ക് മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; കുറഞ്ഞ ബുദ്ധിയുള്ളവർ ഇതിൽ ആശ്രയിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാറില്ല.

യാവദാദിസമാരംഭോ യാവദ്യഃ പ്രലയോ മഹാന് താവദപ്യേതി സകലം ബ്രഹ്മണഃ ശാരദാം ശതമ്

സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ നിന്ന് മഹാപ്രളയം വരെയും എല്ലാം ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറു ദൈവവർഷം നിലനിൽക്കുന്നു.

പരമിത്യായുഷോ നാമ ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ തത്പരാഖ്യം തദര്ധം ച പരാര്ധമഭിധീയതേ

അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമായായ ആയുസ്സാണ് ഇതു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; അതിന്റെ പാതിയെ 'പരാർദ്ധം' എന്ന് പറയുന്നു.

പരാര്ധദ്വയകാലാംതേ പ്രലയേ സമുപസ്ഥിതേ അവ്യക്തമാത്മനഃ കാര്യമാദായാത്മനി തിഷ്ഠതി

രണ്ട് പരാർദ്ധം കഴിഞ്ഞ് പ്രളയം വരുമ്പോൾ, അവ്യക്തം ആത്മാവിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്ത് അതിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കും.

ആത്മന്യവസ്ഥിതേ ഽവ്യക്തേ വികാരേ പ്രതിസംഹൃതേ സാധര്മ്യേണാധിതിഷ്ഠേതേ പ്രധാനപുരുഷാവുഭൌ

ആത്മാവിൽ അവ്യക്തം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, പരിവർത്തനം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, പ്രധാനവും പുരുഷനും സമാനതയിൽ ഒന്നിച്ച് നിലനിൽക്കും.

തമഃ സത്ത്വഗുണാവേതൌ സമത്വേന വ്യവസ്ഥിതൌ അനുദ്രിക്താവനന്തൌ താവോതപ്രോതൌ പരസ്പരമ്

തമസ്സും സത്ത്വഗുണവും സമതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവ രണ്ടും കൂടിക്കലർന്നും അനന്തവുമാണ്, ഒന്നിനൊന്ന് ചേർന്ന് നിലനിൽക്കുന്നു.

ഗുണസാമ്യേ തദാ തസ്മിന്നവിഭാഗേ തമോദയേ ശാംതവാതൈകനീരേ ച ന പ്രാജ്ഞായത കിംചന

ഗുണങ്ങൾ സമതയിൽ, വ്യത്യാസമില്ലാതെ, തമസ്സു നിറഞ്ഞു, ശാന്തമായ ഒരു കാറ്റില്ലാത്ത സമുദ്രത്തിൽ, ഒന്നും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

അപ്രജ്ഞാതേ ജഗത്യസ്മിന്നേക ഏവ മഹേശ്വരഃ ഉപാസ്യ രജനീം കൃത്സ്നാം പരാം മാഹേശ്വരീം തതഃ

ലോകം അറിയപ്പെടാത്തപ്പോൾ, ഏകമായ മഹേശ്വരൻ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു; അവൻ മുഴുവൻ രാത്രിയും പരമമായ മഹേശ്വരിയെ ആരാധിക്കുന്നു.

പ്രഭാതായാം തു ശര്വര്യാം പ്രധാനപുരുഷാവുഭൌ പ്രവിശ്യ ക്ഷോഭയാമാസ മായായോഗാന്മഹേശ്വരഃ

പക്ഷേ, രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹേശ്വരൻ മായയുടെ ശക്തിയാൽ പ്രധാനത്തിലും പുരുഷനിലും പ്രവേശിച്ച് അവരെ ഉണർത്തുന്നു.

തതഃ പുനരശേഷാണാം ഭൂതാനാം പ്രഭവാപ്യയാത് അവ്യക്താദഭവത്സൃഷ്ടിരാജ്ഞയാ പരമേഷ്ഠിനഃ

അതിനുശേഷം, പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടി വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു; എല്ലാ ഭാവികളുടെ ഉത്പത്തി, ലയം എന്നിവ നടക്കുന്നു.

വിശ്വോത്തരോത്തരവിചിത്രമനോരഥസ്യ യസ്യൈകശക്തിശകലേ സകലസ്സമാപ്തഃ ആത്മാനമധ്വപതിമധ്വവിദോ വദംതി തസ്മൈ നമഃ സകലലോകവിലക്ഷണായ

എല്ലാ ലോകങ്ങളെയുംക്കാൾ വ്യത്യസ്തനായവനോടാണ് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നത്. അത്ഭുതകരമായ അനേകം ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ സകല വിശ്വവും അവന്റെ ഒരു ചെറിയ ശക്തിഭാഗത്തിനുള്ളിലാണ് സമാപിക്കുന്നത്. മാർഗ്ഗത്തെ അറിയുന്നവർ ആർക്കും, അവനെയാണ് മാർഗ്ഗത്തിന്റെ നാഥനും ആത്മാവും എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

പുരുഷാധിഷ്ഠിതാത്പൂര്വമവ്യക്താദീശ്വരാജ്ഞയാ ബുദ്ധ്യാദയോ വിശേഷാംതാ വികാരാശ്ചാഭവന് ക്രമാത്

പുരുഷൻ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന്, ഈശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ബുദ്ധി മുതലായവയും അവയുടെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളും ക്രമമായി ഉദിച്ചു.

തതസ്തേഭ്യോ വികാരേഭ്യോ രുദ്രോ വിഷ്ണുഃ പിതാമഹഃ കാരണത്വേന സര്വേഷാം ത്രയോ ദേവാഃ പ്രജജ്ഞിരേ

അവിടെ നിന്നുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളിൽ നിന്ന്, രുദ്രൻ, വിഷ്ണു, പിതാമഹൻ എന്ന ബ്രഹ്മാവ്—ഈ മൂന്നു ദേവന്മാർ—സകലത്തിന്റെയും കാരണമായി ജനിച്ചു.

സര്വതോ ഭുവനവ്യാപ്തിശക്തിമവ്യാഹതാം ക്വചിത് ജ്ഞാനമപ്രതിമം ശശ്വദൈശ്വര്യം ചാണിമാദികമ്

അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിക്കാനുള്ള തടസ്സമില്ലാത്ത ശക്തിയും, ഉപമയില്ലാത്ത ജ്ഞാനവും, എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന ഐശ്വര്യവും, അനിമാദി അത്ഭുതശക്തികളും ഉള്ളവനാണ്.

സൃഷ്ടിസ്ഥിതിലയാഖ്യേഷു കര്മസു ത്രിഷു ഹേതുതാമ് പ്രഭുത്വേന സഹൈതേഷാം പ്രസീദതി മഹേശ്വരഃ

സൃഷ്ടി, നില, ലയം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പ്രവർത്തികളിലും, മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ് അവയുടെ കാരണവും, അവർക്കു അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനും.

കല്പാന്തരേ പുനസ്തേഷാമസ്പര്ധാ ബുദ്ധിമോഹിനാമ് സര്ഗരക്ഷാലയാചാരം പ്രത്യേകം പ്രദദൌ ച സഃ

ഒരു കാല്പ്പാവസാനത്ത്, അവരുടെ തമ്മിലുള്ള മത്സരവും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും കാരണം, അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, ലയം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ വേറേ വേറെയായി മഹേശ്വരൻ നൽകി.

ഏതേ പരസ്പരോത്പന്നാ ധാരയന്തി പരസ്പരമ് പരസ്പരേണ വര്ധംതേ പരസ്പരമനുവ്രതാഃ

ഇവ (മൂന്നു ദേവന്മാർ) പരസ്പരം ഒരാളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാൾക്ക് ജനിക്കുന്നു, പരസ്പരം പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, പരസ്പരം വളരുന്നു, പരസ്പരം ഭക്തിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

ക്വചിദ്ബ്രഹ്മാ ക്വചിദ്വിഷ്ണുഃ ക്വചിദ്രുദ്രഃ പ്രശസ്യതേ നാനേന തേഷാമാധിക്യമൈശ്വര്യം ചാതിരിച്യതേ

ചിലപ്പോഴൊക്കെ ബ്രഹ്മാവിനെയും, ചിലപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനെയും, ചിലപ്പോൾ രുദ്രനെയും പ്രശംസിക്കാറുണ്ട്; ഇതിലൂടെ അവരുടെ മേൽക്കോയ്മയോ ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിക്കുന്നില്ല.

മൂര്ഖാ നിംദംതി താന്വാഗ്ഭിഃ സംരംഭാഭിനിവേശിനഃ യാതുധാനാ ഭവംത്യേവ പിശാചാശ്ച ന സംശയഃ

അർത്ഥമില്ലാത്ത വാദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ള മണ്ടന്മാർ അവരെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് അപമാനിക്കുന്നു; അത്തരം ആളുകൾ യക്ഷനും പിശാചും ആകുന്നു, സംശയമില്ല.

ദേവോ ഗുണത്രയാതീതശ്ചതുര്വ്യൂഹോ മഹേശ്വരഃ സകലസ്സകലാധാരശക്തേരുത്പത്തികാരണമ്

മഹേശ്വരൻ ഗുണത്രയങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവനും, നാലു രൂപങ്ങളുള്ളവനും, സകലത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനവുമാണ്; സകലത്തെ ധരിക്കുന്ന ശക്തിയുടെ ഉത്ഭവകാരണമവനാണ്.

സോയമാത്മാ ത്രയസ്യാസ്യ പ്രകൃതേഃ പുരുഷസ്യ ച ലീലാകൃതജഗത്സൃഷ്ടിരീശ്വരത്വേ വ്യവസ്ഥിതഃ

ഈ ആത്മാവാണ്, കളിയ്ക്കുവാൻ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചവൻ, പ്രകൃതി, പുരുഷൻ, ലോകം എന്നിവയുടെ മേൽനിലവാരിയായി നിലകൊള്ളുന്നത്.

യസ്സര്വസ്മാത്പരോ നിത്യോ നിഷ്കലഃ പരമേശ്വരഃ സ ഏവ ച തദാധാരസ്തദാത്മാ തദധിഷ്ഠിതഃ

സകലത്തിനുമപ്പുറവും, ശാശ്വതനുമായും, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത പരമേശ്വരനുമാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, അതിന്റെ സ്വരൂപവും, അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും.

തസ്മാന്മഹേശ്വരശ്ചൈവ പ്രകൃതിഃ പുരുഷസ്തഥാ സദാശിവഭവോ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാ സര്വശിവാത്മകമ്

അതുകൊണ്ട്, മഹേശ്വരനും, പ്രകൃതിയും, പുരുഷനും, സദാശിവനും, വിഷ്ണുവും, ബ്രഹ്മാവും—ഇവരൊക്കെയും സർവവ്യാപിയായ ശിവനിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്.

പ്രധാനാത്പ്രഥമം ജജ്ഞേ വൃദ്ധിഃ ഖ്യാതിര്മതിര്മഹാന് മഹത്തത്ത്വസ്യ സംക്ഷോഭാദഹംകാരസ്ത്രിധാ ഽഭവത്

പ്രധാനത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യം വളർച്ച, പ്രശസ്തി, ബുദ്ധി, മഹത്ത്വം എന്നിവയും, മഹത്തിന്റെ ഉണർവിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം മൂന്നു രൂപത്തിൽ ഉദിച്ചു.

അഹംകാരശ്ച ഭൂതാനി തന്മാത്രാനീംദ്രിയാണി ച വൈകാരികാദഹംകാരാത്സത്ത്വോദ്രിക്താത്തു സാത്ത്വികഃ

അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങൾ, തന്മാത്രകൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയും, സത്ത്വം കൂടുതലുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് സാത്ത്വികസ്വഭാവമുള്ളവയും ഉദിച്ചു.

വൈകാരികഃ സ സര്ഗസ്തു യുഗപത്സംപ്രവര്തതേ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി പഞ്ചൈവ പഞ്ചകര്മേംദ്രിയാണി ച

അത് സാത്ത്വികമായ സൃഷ്ടിയാണ്, വൈകാരികം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; അതിൽ ഒരുമിച്ചാണ് അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും ഉദിക്കുന്നത്.