ശിവപുരാണമ്

സവനാനാം സഹസ്രം ച ത്രിഗുണം ത്രിവൃതം തഥാ കല്പ്യതേ സകലഃ കാലോ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ

ആയിരം സവനങ്ങൾ മൂന്നു മടങ്ങും, പിന്നെയും മൂന്നു മടങ്ങും കൂട്ടിയാൽ, അതാണ് പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഴുവൻ കാലം എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.

തസ്യ വൈ ദിവസേ യാംതി ചതുര്ദശ പുരംദരാഃ ശതാനി മാസേ ചത്വാരി വിംശത്യാ സഹിതാനി ച

അവന്റെ ഒരു ദിവസത്തിൽ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ കടന്നു പോകുന്നു; ഒരു മാസത്തിൽ നാലു ഇരുപതുകൾ, അതോടൊപ്പം നൂറുകൾ കൂടി വരുന്നു.

അബ്ദേ പഞ്ച സഹസ്രാണി ചത്വാരിംശദ്യുതാനി ച ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാണി പഞ്ച ലക്ഷാണി ചായുഷി

ഒരു വർഷത്തിൽ അഞ്ചായിരം നാല്പത് ഉണ്ട്; അവരുടെ ആയുസ്സിൽ നാല്പതിനായിരം, അഞ്ചുലക്ഷം ഉണ്ട്.

ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണോര്ദിനേ ചൈകോ വിഷ്ണൂ രുദ്രദിനേ തഥാ ഈശ്വരസ്യ ദിനേ രുദ്രസ്സദാഖ്യസ്യ തഥേശ്വരഃ

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം വിഷ്ണുവിന്റെ ഒരു ദിവസമാണ്; അതുപോലെ വിഷ്ണുവിന്റെ ഒരു ദിവസം രുദ്രന്റെ ഒരു ദിവസമാണ്; രുദ്രന്റെ ഒരു ദിവസം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈശ്വരന്റെ ദിവസവുമാണ്.

സാക്ഷാച്ഛിവസ്യ തത്സംഖ്യസ്തഥാ സോ ഽപി സദാശിവഃ ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാണി പഞ്ചലക്ഷാണി ചായുഷി

അത് തന്നെയാണ് നേരിട്ട് ശിവനും സദാശിവനും ബാധകമായത്; നാല്പതിനായിരം, അഞ്ചുലക്ഷം ആയുസ്സാണ് അവർക്കും.

അഹസ്തസ്യ തു യാ സൃഷ്ടീ രാത്രിശ്ച പ്രലയഃ സ്മൃതഃ അഹര്ന വിദ്യതേ തസ്യ ന രാത്രിരിതി ധാരയേത്

ദിവസമില്ലാത്തവനു സൃഷ്ടിയാണ് ദിവസം എന്നും, പ്രളയമാണ് രാത്രി എന്നും പറയുന്നു; എന്നാൽ അവനു യഥാർത്ഥത്തിൽ ദിവസം അല്ല, രാത്രി അല്ല എന്നതാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.

ഏഷോപചാരഃ ക്രിയതേ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ പ്രജാഃ പ്രജാനാം പതയോ മൂര്തയശ്ച സുരാസുരാഃ

ഇത് ലോകങ്ങളുടെ ഭാവുകത്വത്തിനായി ഉപമയായി പറഞ്ഞതാണ്; ജീവികൾക്കും അവരുടെ അധിപന്മാർക്കും രൂപങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും വേണ്ടി.

ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാശ്ച മഹാഭൂതാനി പഞ്ച ച തന്മാത്രാണ്യഥ ഭൂതാദിര്ബുദ്ധിശ്ച സഹ ദൈവതഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങൾ, സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങളുടെ ആദി, ബുദ്ധി, ഇവയുടെ ദേവതകളും ചേർന്ന്—

അഹസ്തിഷ്ഠംതി സര്വാണി പാരമേശസ്യ ധീമതഃ അഹരംതേ പ്രലീയന്തേ രാത്ര്യന്തേ വിശ്വസംഭവഃ

പാരമേശ്വരനായ ധീമാന്റെ ദിവസത്തിൽ ഇതെല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു; ദിവസാവസാനത്തിൽ അവ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, രാത്രിയുടെ അവസാനം വീണ്ടും ലോകം ഉണരുന്നു.

യോ വിശ്വാത്മാ കര്മകാലസ്വഭാവാദ്യര്ഥേ ശക്തിര്യസ്യ നോല്ലംഘനീയാ യസ്യൈവാജ്ഞാധീനമേതത്സമസ്തം നമസ്തസ്മൈ മഹതേ ശംകരായ

സകലത്തിന്റെയും ആത്മാവായ മഹത്തായ ശങ്കരനു വന്ദനം; കര്‍മ്മം, കാലം, സ്വഭാവം എന്നിവയാണ് അവന്റെ ശക്തി; അവന്റെ ആജ്ഞയോടെയാണ് ഇതെല്ലാം നടക്കുന്നത്, അതു ലംഘിക്കാൻ കഴിയില്ല.

കഥം ജഗദിദം കൃത്സ്നം വിധായ ച നിധായ ച ആജ്ഞയാ പരമാം ക്രീഡാം കരോതി പരമേശ്വരഃ

സകല ലോകവും സൃഷ്ടിച്ചും സംഹരിച്ചും, പരമേശ്വരൻ തന്റെ ആജ്ഞയാൽ എങ്ങനെ പരമമായ ലീല നടത്തുന്നു?

കിം തത്പ്രഥമസംഭൂതം കേനേദമഖിലം തതമ് കേനാ വാ പുനരേവേദം ഗ്രസ്യതേ പൃഥുകുക്ഷിണാ

ആദ്യം ഉദിച്ചത് ഏതാണ്? ഇതെല്ലാം ആരാണ് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നത്? വീണ്ടും, വലിയ വയറുള്ളവൻ ആരാണ് ഇതെല്ലാം ഗ്രസിക്കുന്നത്?

ശക്തിഃ പ്രഥമസമ്ഭൂതാ ശാംത്യതീതപദോത്തരാ തതോ മായാ തതോ ഽവ്യക്തം ശിവാച്ഛക്തിമതഃ പ്രഭോഃ

ആദ്യം ഉദിക്കുന്നത് ശക്തിയാണ്, ശാന്തിയെ കടന്ന നിലയിലേക്കുള്ളത്; അതിന് ശേഷം മായ, പിന്നെ അവ്യക്തം, ഇവയെല്ലാം ശക്തിയുള്ള ശിവനിൽ നിന്ന്.

ശാന്ത്യതീതപദം ശക്തേസ്തതഃ ശാന്തിപദക്രമാത് തതോ വിദ്യാപദം തസ്മാത്പ്രതിഷ്ഠാപദസംഭവഃ

ശക്തിയിൽ നിന്ന് ശാന്തിയെ കടന്ന സ്ഥാനം, അതിനുശേഷം ശാന്തി സ്ഥാനം, അതിൽ നിന്ന് വിജ്ഞാന സ്ഥാനം, അതിൽ നിന്ന് പ്രതിഷ്ഠ സ്ഥാനം ഉദിക്കുന്നു.

നിവൃത്തിപദമുത്പന്നം പ്രതിഷ്ഠാപദതഃ ക്രമാത് ഏവമുക്താ സമാസേന സൃഷ്ടിരീശ്വരചോദിതാ

പ്രതിഷ്ഠ സ്ഥാനം കഴിഞ്ഞ് ക്രമത്തിൽ നിര്വൃത്തി സ്ഥാനം ഉദിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ, ഈശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ സൃഷ്ടി സംക്ഷേപത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ആനുലോമ്യാത്തഥൈതേഷാം പ്രതിലോമ്യേന സംഹൃതിഃ അസ്മാത്പഞ്ചപദോദ്ദിഷ്ടാത്പരസ്സ്രഷ്ടാ സമിഷ്യതേ

സാധാരണക്രമത്തിൽ ഇവ ഉദയം ചെയ്യുന്നു; മറുവശത്ത് അവ ലയിക്കുന്നു. ഈ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളാൽ നിർദ്ദേശിച്ച മാർഗ്ഗത്തിന് അതീതമായി വേറൊരു സ്രഷ്ടാവിനെ അംഗീകരിക്കാറില്ല.

കലാഭിഃ പഞ്ചഭിര്വ്യാപ്തം തസ്മാദ്വിശ്വമിദം ജഗത് അവ്യക്തം കാരണം യത്തദാത്മനാ സമനുഷ്ഠിതമ്

അതിനാൽ ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അഞ്ചു ശക്തികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്വയം നിലനിൽക്കുന്ന അതു മറഞ്ഞ കാരണമാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്.

മഹദാദിവിശേഷാംതം സൃജതീത്യപി സംമതമ് കിം തു തത്രാപി കര്തൃത്വം നാവ്യക്തസ്യ ന ചാത്മനഃ

മഹത്തിൽ നിന്ന് വിശേഷംവരെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് സമ്മതമാണ്; എന്നാൽ അവിടെയും അവ്യക്തിക്കും ആത്മാവിനും സൃഷ്ടാവിന്റെ പങ്കില്ല.

അചേതനത്വാത്പ്രകൃതേരജ്ഞത്വാത്പുരുഷസ്യ ച പ്രധാനപരമാണ്വാദി യാവത്കിഞ്ചിദചേതനമ്

പ്രകൃതിക്ക് ബുദ്ധിയില്ല, പുരുഷൻ അറിയാത്തവനാണ്; അതിനാൽ പ്രധാനത്തിൽ നിന്ന് അനുവുവരെ എല്ലാം ബോധമില്ലാത്തവയാണ്.

തത്കര്തൃകം സ്വയം ദൃഷ്ടം ബുദ്ധിമത്കാരണം വിനാ ജഗച്ച കര്തൃസാപേക്ഷം കാര്യം സാവയവം യതഃ

പ്രപഞ്ചത്തിൽ പ്രവർത്തനം നടക്കാൻ ബുദ്ധിയുള്ള കാരണമൊന്നും ആവശ്യമാണെന്ന് കാണാം; കാരണം ലോകം ഭാഗങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നതും സൃഷ്ടാവിനെ ആശ്രയിച്ചുള്ളതുമാണ്.

തസ്മാച്ഛക്തസ്സ്വതന്ത്രോ യഃ സര്വശക്തിശ്ച സര്വവിത് അനാദിനിധനശ്ചായം മഹദൈശ്വര്യസംയുതഃ

അതിനാൽ സ്വതന്ത്രനും എല്ലാശക്തിയും അറിവും ഉള്ളവനും ആദിയുമില്ലാതെയും അന്ത്യമില്ലാതെയും മഹത്തായ ഐശ്വര്യത്തോടെ ഉള്ളവനാണ് സാക്ഷാൽ ശക്തൻ.

സ ഏവ ജഗതഃ കര്താ മഹാദേവോ മഹേശ്വരാഃ പാതാ ഹര്താ ച സര്വസ്യ തതഃ പൃഥഗനന്വയഃ

അവനാണ് ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്, മഹാദേവൻ, പരമേശ്വരൻ; അവൻ എല്ലാ ഭാവങ്ങളുടെയും രക്ഷകനും സംഹാരകനുമാണ്; അതിനാൽ ഈ ക്രമം വ്യക്തമാണ്.

പരിണാമഃ പ്രധാനസ്യ പ്രവൃത്തിഃ പുരുഷസ്യ ച സര്വം സത്യവ്രതസ്യൈവ ശാസനേന പ്രവര്തതേ

പ്രധാനത്തിന്റെ പരിണാമവും പുരുഷന്റെ പ്രവർത്തിയും എല്ലാം സത്യവ്രതന്റെ ആജ്ഞയാൽ മാത്രമാണ് നടക്കുന്നത്.

ഇതീയം ശാശ്വതീ നിഷ്ഠാ സതാം മനസി വര്തതേ ന ചൈനം പക്ഷമാശ്രിത്യ വര്തതേ സ്വല്പചേതനഃ

ഇങ്ങനെ ഈ ശാശ്വതമായ സിദ്ധാന്തം ജ്ഞാനികൾക്ക് മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; കുറഞ്ഞ ബുദ്ധിയുള്ളവർ ഇതിൽ ആശ്രയിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാറില്ല.

യാവദാദിസമാരംഭോ യാവദ്യഃ പ്രലയോ മഹാന് താവദപ്യേതി സകലം ബ്രഹ്മണഃ ശാരദാം ശതമ്

സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ നിന്ന് മഹാപ്രളയം വരെയും എല്ലാം ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറു ദൈവവർഷം നിലനിൽക്കുന്നു.

പരമിത്യായുഷോ നാമ ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ തത്പരാഖ്യം തദര്ധം ച പരാര്ധമഭിധീയതേ

അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമായായ ആയുസ്സാണ് ഇതു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; അതിന്റെ പാതിയെ 'പരാർദ്ധം' എന്ന് പറയുന്നു.

പരാര്ധദ്വയകാലാംതേ പ്രലയേ സമുപസ്ഥിതേ അവ്യക്തമാത്മനഃ കാര്യമാദായാത്മനി തിഷ്ഠതി

രണ്ട് പരാർദ്ധം കഴിഞ്ഞ് പ്രളയം വരുമ്പോൾ, അവ്യക്തം ആത്മാവിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്ത് അതിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കും.

ആത്മന്യവസ്ഥിതേ ഽവ്യക്തേ വികാരേ പ്രതിസംഹൃതേ സാധര്മ്യേണാധിതിഷ്ഠേതേ പ്രധാനപുരുഷാവുഭൌ

ആത്മാവിൽ അവ്യക്തം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, പരിവർത്തനം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, പ്രധാനവും പുരുഷനും സമാനതയിൽ ഒന്നിച്ച് നിലനിൽക്കും.

തമഃ സത്ത്വഗുണാവേതൌ സമത്വേന വ്യവസ്ഥിതൌ അനുദ്രിക്താവനന്തൌ താവോതപ്രോതൌ പരസ്പരമ്

തമസ്സും സത്ത്വഗുണവും സമതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവ രണ്ടും കൂടിക്കലർന്നും അനന്തവുമാണ്, ഒന്നിനൊന്ന് ചേർന്ന് നിലനിൽക്കുന്നു.