ശിവപുരാണമ്

യദലംഘ്യമശേഷസ്യ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച നിയോഗരൂപമീശസ്യ ബലം വിശ്വനിയാമകമ്

ഇല്ലാത്തതും ഉള്ളതുമായ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്ന, ഈശ്വരന്റെ നിർബന്ധമായ ആ അതിജീവിക്കാനാകാത്ത ശക്തിയാണ് ലോകത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.

തസ്യാംശാംശമയീ മുക്തിഃ കാലാത്മനി മഹാത്മനി തതോ നിഷ്ക്രമ്യ സംക്രാംതാ വിസൃഷ്ടാഗ്രേരിവായസീ

അവിടുത്തെ ഭാഗങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മോക്ഷം, കാലസ്വരൂപനായ മഹാത്മാവിൽ നിന്നു, കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ചിതറുന്ന ചിങ്ങSimilar to the way a spark flies from a blazing fire, liberation, made up of parts of that Supreme, emerges from the great soul who is Time itself.

തസ്മാത്കാലവശേ വിശ്വം ന സ വിശ്വവശേ സ്ഥിതഃ ശിവസ്യ തു വശേ കാലോ ന കാലസ്യ വശേ ശിവഃ

അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകം കാലത്തിന്റെ അധീനമാണ്; ലോകം കാലത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നില്ല. ശിവന്റെ അധീനത്തിലാണ് കാലം, എന്നാൽ ശിവൻ കാലത്തിന്റെ അധീനനല്ല.

യതോ ഽപ്രതിഹതം ശാര്വം തേജഃ കാലേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് മഹതീ തേന കാലസ്യ മര്യാദാ ഹി ദുരത്യയാ

ശിവന്റെ തടസ്സമില്ലാത്ത ശക്തി കാലത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ, കാലത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്.

കാലം പ്രജ്ഞാവിശേഷേണ കോ ഽതിവര്തിതുമര്ഹതി കാലേന തു കൃതം കര്മ ന കശ്ചിദതിവര്തതേ

ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ജ്ഞാനത്താൽ ആരാണ് കാലത്തെ അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയുക? കാലം ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളെ ആരും അതിക്രമിക്കാനാവില്ല.

ഏകച്ഛത്രാം മഹീം കൃത്സ്നാം യേ പരാക്രമ്യ ശാസതി തേ ഽപി നൈവാതിവര്തംതേ കാലവേലാമിവാബ്ധയഃ

സകല ഭൂമിയും കീഴടക്കി ഏകാധിപത്യം പുലർത്തുന്നവരും കാലത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടക്കാറില്ല; സമുദ്രങ്ങൾ തീരം കടക്കാത്തതുപോലെ.

യേ നിഗൃഹ്യേംദ്രിയഗ്രാമം ജയംതി സകലം ജഗത് ന ജയംത്യപി തേ കാലം കാലോ ജയതി താനപി

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് ലോകം ജയിക്കുന്നവരും കാലത്തെ ജയിക്കാറില്ല; മറിച്ച്, കാലം അവരെ ജയിക്കുന്നു.

ആയുര്വേദവിദോ വൈദ്യാസ്ത്വനുഷ്ഠിതരസായനാഃ ന മൃത്യുമതിവര്തംതേ കാലോ ഹി ദുരതിക്രമഃ

ആയുര്‍വേദം അറിയുന്ന വൈദ്യന്മാരും, ഔഷധങ്ങൾ ശീലിച്ചവരും, മരണത്തെ അതിക്രമിക്കാറില്ല; കാരണം, കാലം അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ്.

ശ്രിയാ രൂപേണ ശീലേന ബലേന ച കുലേന ച അന്യച്ചിംതയതേ ജംതുഃ കാലോ ഽന്യത്കുരുതേ ബലാത്

ഏതെങ്കിലും ജീവി ഐശ്വര്യം, സൗന്ദര്യം, സ്വഭാവം, ബലം, ഉത്ഭവം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചാലും, കാലം അതിന്റെ ശക്തിയാൽ മറ്റൊന്നാണ് സംഭവിപ്പിക്കുന്നത്.

അപ്രിയൈശ്ച പ്രിയൈശ്ചൈവ ഹ്യചിംതിതഗമാഗമൈഃ സംയോജയതി ഭൂതാനി വിയോജയതി ചേശ്വരഃ

പ്രിയവും അപ്രീയവും, പ്രതീക്ഷിച്ചതും പ്രതീക്ഷിക്കാത്തതുമായ സംഭവങ്ങളിലൂടെ, ഈശ്വരൻ ജീവികളെ ഒന്നിപ്പിക്കുകയും വേർപെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

യദൈവ ദുഃഖിതഃ കശ്ചിത്തദൈവ സുഖിതഃ പരഃ ദുര്വിജ്ഞേയസ്വഭാവസ്യ കാലാസ്യാഹോ വിചിത്രതാ

ഒരാൾ ദുഃഖിതനാകുമ്പോൾ തന്നെ മറ്റൊരാൾ സന്തോഷവാനാണ്; മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള സ്വഭാവമുള്ള കാലത്തിന്റെ അത്ഭുതം നോക്കൂ.

യോ യുവാ സ ഭവേദ്വൃദ്ധോ യോ ബലീയാന്സ ദുര്ബലഃ യഃ ശ്രീമാന്സോ ഽപി നിഃശ്രീകഃ കാലശ്ചിത്രഗതിര്ദ്വിജാ

യുവാവായവൻ വയോധികനാകുന്നു, ശക്തനായവൻ ദുർബലനാകുന്നു, ഐശ്വര്യവാനായവൻ ദരിദ്രനാകുന്നു — ദ്വിജന്മാരേ, കാലത്തിന്റെ നടപ്പ് അത്ഭുതകരമാണ്.

നാഭിജാത്യം ന വൈ ശീലം ന ബലം ന ച നൈപുണമ് ഭവേത്കാര്യായ പര്യാപ്തം കാലശ്ച ഹ്യനിരോധകഃ

ഉയർന്ന ജന്മം, നല്ല സ്വഭാവം, ബലം, കഴിവ് — ഇവയൊന്നും ലക്ഷ്യം നേടാൻ മതിയാകില്ല; കാരണം, കാലത്തെ തടയാൻ കഴിയില്ല.

യേ സനാഥാശ്ച ദാതാരോ ഗീതവാദ്യൈരുപസ്ഥിതാഃ യേ ചാനാഥാഃ പരാന്നാദാഃ കാലസ്തേഷു സമക്രിയഃ

അനുഭവമുള്ളവരും, ദാനശീലികളും, സംഗീതത്തോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നവരും, അനാഥരും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരും — ഇവരിൽ എല്ലാരിലും കാലം തുല്യമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഫലംത്യകാലേ ന രസായനാനി സമ്യക്പ്രയുക്താന്യപി ചൌഷധാനി താന്യേവ കാലേന സമാഹൃതാനി സിദ്ധിം പ്രയാംത്യാശു സുഖം ദിശംതി

ഔഷധങ്ങളും രസായനങ്ങളും ശരിയായി ഉപയോഗിച്ചാലും സമയമാകാതെ ഫലം തരില്ല; എന്നാൽ ശരിയായ സമയത്ത് ഉപയോഗിച്ചാൽ അതിവേഗം വിജയവും സന്തോഷവും നൽകുന്നു.

നാകാലതോ ഽയം മ്രിയതേ ജായതേ വാ നാകാലതഃ പുഷ്ടിമഗ്ര്യാമുപൈതി നാകാലതഃ സുഖിതം ദുഃഖിതം വാ നാകാലികം വസ്തു സമസ്തി കിംചിത്

സമയത്തിന് മുമ്പ് ആരും മരിക്കുകയോ ജനിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; സമയത്തിന് മുമ്പ് ആരും പൂർണ്ണ ബലത്തിൽ എത്തുന്നില്ല; സമയത്തിന് മുമ്പ് ആരും സന്തോഷവാനോ ദുഃഖിതനോ ആകുന്നില്ല — സമയത്തിന് അപ്പുറം ഒന്നും സംഭവിക്കുന്നില്ല.

കാലേന ശീതഃ പ്രതിവാതി വാതഃകാലേന വൃഷ്ടിര്ജലദാനുപൈതി കാലേന ചോഷ്മാ പ്രശമം പ്രയാതി കാലേന സര്വം സഫലത്വമേതി

കാലം കൊണ്ടാണ് കാറ്റ് തണുപ്പോടെ വീശുന്നത്; കാലം കൊണ്ടാണ് മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് മഴ പെയ്യുന്നത്; കാലം കൊണ്ടാണ് ചൂട് ശമിക്കുന്നത്; കാലം കൊണ്ടാണ് എല്ലാം ഫലപ്രാപ്തി നേടുന്നത്.

കാലശ്ച സര്വസ്യ ഭവസ്യ ഹേതുഃ കാലേന സസ്യാനി ഭവംതി നിത്യമ് കാലേന സസ്യാനി ലയം പ്രയാംതി കാലേന സംജീവതി ജീവലോകഃ

സകല സൃഷ്ടിയുടെയും കാരണം കാലമാണ്; കാലം കൊണ്ടാണ് വിളകൾ വളരുന്നത്; കാലം കൊണ്ടാണ് വിളകൾ നശിക്കുന്നത്; കാലം കൊണ്ടാണ് ജീവജാലങ്ങൾ വീണ്ടും ജീവിക്കുന്നത്.

ഇത്ഥം കാലാത്മനസ്തത്ത്വം യോ വിജാനാതി തത്ത്വതഃ കാലാത്മാനമതിക്രമ്യ കാലാതീതം സ പശ്യതി

ഇങ്ങനെ, ആരെങ്കിലും കാലസ്വരൂപമായ അതിന്റെ യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, കാലാത്മാവിനെ അതിക്രമിച്ച്, കാലത്തിന് അപ്പുറമുള്ളതിനെ കാണുന്നു.

ന യസ്യ കാലോ ന ച ബംധമുക്തീ ന യഃ പുമാന്ന പ്രകൃതിര്ന വിശ്വമ് വിചിത്രരൂപായ ശിവായ തസ്മൈ നമഃപരസ്മൈ പരമേശ്വരായ

സകലത്തിനും അതീതനായ പരമേശ്വരനായ ശിവന്‍ നമസ്കാരം. അവന് സമയമില്ല, ബന്ധമോ മോചനമോ ഇല്ല, പുരുഷനല്ല, പ്രകൃതിയല്ല, ലോകവുമല്ല. അത്ഭുതകരമായ അനേകം രൂപങ്ങള്‍ അവനുണ്ട്.

കേന മാനേന കാലേസ്മിന്നായുസ്സംഖ്യാ പ്രകല്പ്യതേ സംഖ്യാരൂപസ്യ കാലസ്യ കഃ പുനഃ പരമോ ഽവധിഃ

ഈ സമയത്തില്‍ ജീവന്റെ ദൈര്‍ഘ്യം എങ്ങനെ അളക്കപ്പെടുന്നു? അളക്കപ്പെടുന്ന സമയത്തിന്റെ അതിരേന്താണ്?

ആയുഷോ ഽത്ര നിമേഷാഖ്യമാദ്യമാനം പ്രചക്ഷതേ സംഖ്യാരൂപസ്യ കാലസ്യ ശാംത്ത്വതീതകലാവധി

ഇവിടെ, ജീവന്റെ ആദ്യഘട്ടം 'നിമിഷം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അഥവാ കണ്ണടയ്ക്കുന്ന സമയം. അളക്കപ്പെടുന്ന സമയത്തിന്റെ പരമാവധി അതി ശാന്തതയെ കടന്നിടത്താണ്.

അക്ഷിപക്ഷ്മപരിക്ഷേപോ നിമേഷഃ പരികല്പിതഃ താദൃശാനാം നിമേഷാണാം കാഷ്ഠാ ദശ ച പഞ്ച ച

കണ്ണ് പിഴുക്കുന്നതാണ് ഒരു നിമിഷം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ പതിനഞ്ച് നിമിഷങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു കഷ്ടം ആകുന്നു.

കാഷ്ഠാംസ്ത്രിംശത്കലാ നാമ കലാംസ്ത്രിംശന്മുഹൂര്തകഃ മുഹൂര്താനാമപി ത്രിംശദഹോരാത്രം പ്രചക്ഷതേ

മുപ്പത് കഷ്ടങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു കല. അങ്ങനെ മൂപ്പത് കലകള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു മുഹൂര്‍ത്തം. അങ്ങനെ മൂപ്പത് മുഹൂര്‍ത്തങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു അഹോരാത്രം, അഥവാ ഒരു പകലും ഒരു രാത്രിയും ആകുന്നു.

ത്രിംശത്സംഖ്യൈരഹോരാത്രൈര്മാസഃ പക്ഷദ്വയാത്മകഃ

മുപ്പത് അഹോരാത്രങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ രണ്ടു പക്ഷങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു മാസം ആകുന്നു.

ജ്ഞേയം പിത്ര്യമഹോരാത്രം മാസഃ കൃഷ്ണസിതാത്മകഃ

കൃഷ്ണപക്ഷവും ശുക്ലപക്ഷവും ചേര്‍ന്ന ഒരു മാസം പിതൃകളുടെ ഒരു അഹോരാത്രം എന്നറിയണം.

മാസൈസ്തൈരയനം ഷഡ്ഭിര്വര്ഷം ദ്വേ ചായനം മതമ് ലൌകികേനൈവ മാനേന അബ്ദോ യോ മാനുഷഃ സ്മൃതഃ

അങ്ങനെ ആറു മാസങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു അയനം. രണ്ട് അയനം ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു വര്‍ഷം. ഈ ലോകമാനപ്രകാരം ഇതാണ് മനുഷ്യവര്‍ഷം.

ഏതദ്ദിവ്യമഹോരാത്രമിതി ശാസ്ത്രസ്യ നിശ്ചയഃ ദക്ഷിണം ചായനം രാത്രിസ്തഥോദഗയനം ദിനമ്

ഇതാണ് ശാസ്ത്രം നിര്‍ണ്ണയിച്ച ദൈവിക അഹോരാത്രം. ദക്ഷിണായനം രാത്രി, ഉത്തരായനം പകലാണ്.

മാസസ്ത്രിംശദഹോരാത്രൈര്ദിവ്യോ മാനുഷവത്സ്മൃതഃ സംവത്സരോ ഽപി ദേവാനാം മാസൈര്ദ്വാദശഭിസ്തഥാ

മുപ്പത് അഹോരാത്രങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ഒരു ദൈവമാസം. അങ്ങനെ പന്ത്രണ്ട് ദൈവമാസങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാല്‍ ദേവന്മാരുടെ ഒരു വര്‍ഷം.