ശിവപുരാണമ്

ക്ഷരം ത്വവിദ്യാ ഹ്യമൃതം വിദ്യേതി പരിഗീയതേ തേ ഉഭേ ഈശതേ യസ്തു സോ ഽന്യഃ ഖലു മഹേശ്വരഃ

അജ്ഞാനം നശ്വരമാണ്, ജ്ഞാനം അമൃതമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; ഈ രണ്ടിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ്.

ഏകൈകം ബഹുധാ ജാലം വികുര്വന്നേകവച്ച യഃ സര്വാധിപത്യം കുരുതേ സൃഷ്ട്വാ സര്വാന് പ്രതാപവാന്

ഒരൊന്നിനെ പലതായും, അതുപോലെ തന്നെ ഒന്നായും, എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചശേഷം അവൻ സർവ്വാധിപത്യം വഹിക്കുന്നു.

ദിശ ഊര്ധ്വമധസ്തിര്യക് ഭാസയന് ഭ്രാജതേ സ്വയമ് യോ നിഃസ്വഭാവാദപ്യേകോ വരേണ്യസ്ത്വധിതിഷ്ഠതി

അവൻ സ്വയം പ്രകാശിച്ച് മുകളിലും താഴെയും അകROSSയും എല്ലാ ദിശകളും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; സ്വഭാവമില്ലെങ്കിലും അവൻ മാത്രം ശ്രേഷ്ഠനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

സ്വഭാവവാചകാന് സര്വാന് വാച്യാംശ്ച പരിണാമയന് ഗുണാംശ്ച ഭോഗ്യഭോക്തൃത്വേ തദ്വിശ്വമധിതിഷ്ഠതി

സ്വഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്നതും പറയപ്പെടുന്നതും ഗുണങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നതും അനുഭവ്യവും എല്ലാം മാറ്റി അവൻ ഈ ലോകത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

തേ വൈ ഗുഹ്യോപണിഷദി ഗൂഢം ബ്രഹ്മ പരാത്പരമ് ബ്രഹ്മയോനിം ജഗത്പൂര്വം വിദുര്ദേവാ മഹര്ഷയഃ

ദേവന്മാരും മഹർഷികളും, ഗുഹ്യമായ ഉപനിഷത്ത് അകത്തുള്ള പരപരമായ ബ്രഹ്മവും ബ്രഹ്മയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും ആദിയും അറിയുന്നു.

ഭാവഗ്രാഹ്യമനീഹാഖ്യം ഭാവാഭാവകരം ശിവമ് കലാസര്ഗകരം ദേവം യേ വിദുസ്തേ ജഹുസ്തനുമ്

ശിവനെ അനുഭവംകൊണ്ടു ഗ്രഹിക്കാവുന്നവനായി, ആസക്തിയില്ലാത്തവനായി, സത്തയും അസത്തും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനായി, കാലത്തിന്റെ വകഭേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദൈവമായ് ആരറിയുന്നുവോ, അവർ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

സ്വഭാവമേകേ മന്യംതേ കാലമേകേ വിമോഹിതാഃ ദേവസ്യ മഹിമാ ഹ്യേഷ യേനേദം ഭ്രാമ്യതേ ജഗത്

ചിലർ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് സകലത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനമെന്ന്, ചിലർ കാലം തന്നെയാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ലോകം ഇങ്ങനെ ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നത് ദൈവത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ്.

യേനേദമാവൃതം നിത്യം കാലകാലാത്മനാ യതഃ തേനേരിതമിദം കര്മ ഭൂതൈഃ സഹ വിവര്തതേ

ഈ ലോകം എല്ലായ്പ്പോഴും ആവരണം ചെയ്യുന്നത്, കാലത്തെയും അതിന്റെ അളവിനെയും കടന്നുള്ളവനാൽ, അവനിലൂടെ ഈ പ്രവർത്തി ഭൂതങ്ങളോടൊപ്പം മാറി മാറി നടക്കുന്നു.

തത്കര്മ ഭൂയശഃ കൃത്വാ വിനിവൃത്യ ച ഭൂയശഃ തത്ത്വസ്യ സഹ തത്ത്വേന യോഗം ചാപി സമേത്യ വൈ

ആ പ്രവർത്തി വീണ്ടും വീണ്ടും ചെയ്തു, വീണ്ടും വിട്ട്, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ തത്വത്തോടൊപ്പം യോഗം വഴി യഥാർത്ഥതയിലേക്കു ചേർന്ന് പോകുന്നു.

അഷ്ടാഭിശ്ച ത്രിഭിശ്ചൈവം ദ്വാഭ്യാം ചൈകേന വാ പുനഃ കാലേനാത്മഗുണൈശ്ചാപി കൃത്സ്നമേവ ജഗത് സ്വയമ്

എട്ട്, മൂന്ന്, രണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിലൂടെ, വീണ്ടും കാലവും ആത്മഗുണങ്ങളും കൊണ്ടു, ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അവൻ തന്നെ സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

ഗുണൈരാരഭ്യ കര്മാണി സ്വഭാവാദീനി യോജയേത് തേഷാമഭാവേ നാശഃ സ്യാത്കൃതസ്യാപി ച കര്മണഃ

ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു പ്രവർത്തികൾ സ്വഭാവം മുതലായവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; അവ ഇല്ലെങ്കിൽ, ചെയ്ത പ്രവർത്തികൾ പോലും നശിക്കുന്നു.

കര്മക്ഷയേ പുനശ്ചാന്യത്തതോ യാതി സ തത്ത്വതഃ സ ഏവാദിസ്സ്വയം യോഗനിമിത്തം ഭോക്തൃഭോഗയോഃ

പ്രവർത്തി അവസാനിച്ചാൽ മറ്റൊന്ന് തുടങ്ങുന്നു; അങ്ങനെ അവൻ തത്വപ്രകാരം മുന്നേറുന്നു. അനുഭവിക്കുന്നവനും അനുഭവവും യോജിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം അവനാണ്.

പരസ്ത്രികാലാദകലസ്സ ഏവ പരമേശ്വരഃ സര്വവിത് ത്രിഗുണാധീശോ ബ്രഹ്മസാക്ഷാത്പരാത്പരഃ

അവൻ മൂന്നു കാലങ്ങളെയും കടന്ന, കാലമില്ലാത്ത, പരമേശ്വരൻ, സകലവും അറിയുന്നവൻ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെ അധിപൻ, ബ്രഹ്മം തന്നെയും അതിലും ഉന്നതൻ.

തം വിശ്വരൂപമഭവം ഭവമീഡ്യം പ്രജാപതിമ് ദേവദേവം ജഗത്പൂജ്യം സ്വചിത്തസ്ഥമുപാസ്മഹേ

സകല രൂപങ്ങളുള്ളവനെയും, ഉത്ഭവത്തിന്റെയും ലയത്തിന്റെയും മൂലമായ പ്രജാപതിയെയും, ദേവന്മാരുടെ ദൈവത്തെയും, ലോകം ആരാധിക്കുന്നവനെയും, നമ്മുടെ മനസ്സിൽ വസിക്കുന്നവനെയും നാം ആരാധിക്കുന്നു.

കാലാദിഭിഃ പരോ യസ്മാത്പ്രപഞ്ചഃ പരിവര്തതേ ധര്മാവഹം പാപനുദം ഭോഗേശം വിശ്വധാമ ച

കാലം മുതലായവകൊണ്ട് ഈ പ്രപഞ്ചം മാറുന്നുവെന്നതിനാൽ, പുണ്യം നൽകുന്നവനെയും പാപം നീക്കുന്നവനെയും, അനുഭവങ്ങളുടെ അധിപനെയും ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായവനെയും നാം ആരാധിക്കുന്നു.

തമീശ്വരാണാം പരമം മഹേശ്വരം തം ദേവതാനാം പരമം ച ദൈവതമ് പതിം പതീനാം പരമം പരസ്താദ്വിദാമ ദേവം ഭുവനേശ്വരേശ്വരമ്

ഇശ്വരന്മാരിൽ പരമനായ മഹേശ്വരനെയും, ദേവതകളിൽ ഉന്നതനായ ദൈവത്തെയും, അധിപന്മാരുടെ അധിപനെയും, എല്ലാം കടന്ന പരമനെയും, ലോകത്തിന്റെയും അതിന്റെ അധിപന്മാരുടെയും ഇശ്വരനെയും നാം അറിയുന്നു.

ന തസ്യ വിദ്യേത കാര്യം കാരണം ച ന വിദ്യതേ ന തത്സമോ ഽധികശ്ചാപി ക്വചിജ്ജഗതി ദൃശ്യതേ

അവനു ചെയ്യേണ്ട കാര്യവും കാരണവും ഇല്ല; ലോകത്ത് അവനോട് തുല്യമായോ അതിലധികമായോ ഒന്നും എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

പരാസ്യ വിവിധാ ശക്തിഃ ശ്രുതൌ സ്വാഭാവികീ ശ്രുതാ ജ്ഞാനം ബലം ക്രിയാ ചൈവ യാഭ്യോ വിശ്വമിദം കൃതമ്

അവന്റെ പരമശക്തികൾ അനേകം, സ്വാഭാവികമായവയാണെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു; ജ്ഞാനം, ശക്തി, പ്രവർത്തി എന്നിവകൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.

തസ്യാസ്തി പതിഃ കശ്ചിന്നൈവ ലിംഗം ന ചേശിതാ കാരണം കാരണാനാം ച സ തേഷാമധിപാധിപഃ

അവനു യാതൊരു അധിപനും അടയാളവും ഇല്ല; അവൻ കാരണങ്ങളുടെ കാരണവും അവയുടെ അധിപന്മാരുടെ അധിപനുമാണ്.

ന ചാസ്യ ജനിതാ കശ്ചിന്ന ച ജന്മ കുതശ്ചന ന ജന്മഹേതവസ്തദ്വന്മലമായാദിസംജ്ഞകാഃ

അവനു സൃഷ്ടാവോ ജനനമോ ഇല്ല; അങ്ങനെ ജനിപ്പിക്കുന്ന കാരണങ്ങൾ, മലവും മായയും പോലുള്ളവയും അവനില്ല.

സ ഏകസ്സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢോ വ്യാപ്തശ്ച വിശ്വതഃ സര്വഭൂതാംതരാത്മാ ച ധര്മാധ്യക്ഷസ്സ കഥ്യതേ

അവൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം, എല്ലാ ജീവികളിലും ഒളിഞ്ഞ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ; എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും അന്തരാത്മാവും ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനുമാണ്.

സര്വഭൂതാധിവാസശ്ച സാക്ഷീ ചേതാ ച നിര്ഗുണഃ ഏകോ വശീ നിഷ്ക്രിയാണാം ബഹൂനാം വിവശാത്മനാമ്

അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും വാസസ്ഥലവും സാക്ഷിയും ചൈതന്യവും ഗുണരഹിതനും ഒരേയൊരു അധിപനും, അനേകം നിർക്രിയരിലും അനേകം നിർബലരിലും ഏകാധിപതിയുമാണ്.

നിത്യാനാമപ്യസൌ നിത്യശ്ചേതനാനാം ച ചേതനഃ ഏകോ ബഹൂനാം ചാകാമഃ കാമാനീശഃ പ്രയച്ഛതി

അവൻ ശാശ്വതന്മാരിൽ ശാശ്വതനും, ചൈതന്യങ്ങളിലേയും ചൈതന്യനും, ഒരുവൻ ആയിട്ടും അനേകർക്കും ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്, സ്വയം ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി.

സാംഖ്യയോഗാധിഗമ്യം യത്കാരണം ജഗതാം പതിമ് ജ്ഞാത്വാ ദേവം പശുഃ പാശൈസ്സര്വൈരേവ വിമുച്യതേ

സാംഖ്യയോഗങ്ങളിലൂടെ ലോകങ്ങളുടെ കര്‍ത്താവായ ആ കാരണം മനസ്സിലാക്കി, ആ ദൈവത്തെ അറിയുമ്പോള്‍ ആത്മാവ് എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളില്‍ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.

വിശ്വകൃദ്വിശ്വവിത്സ്വാത്മയോനിജ്ഞഃ കാലകൃദ്ഗുണീ പ്രധാനഃ ക്ഷേത്രജ്ഞപതിര്ഗുണേശഃ പാശമോചകഃ

അവന്‍ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, ലോകത്തെ അറിയുന്നവനും, സ്വയം ജനിച്ചവനും, ആരംഭങ്ങളെ അറിയുന്നവനും, കാലത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും, ഗുണങ്ങളുള്ളവനും, ആദിമനുമായും, ക്ഷേത്രജ്ഞന്റെ നാഥനുമായും, ഗുണങ്ങളുടെ ഇശ്വരനുമായും, ബന്ധനങ്ങളില്‍ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവനും ആണ്.

ബ്രഹ്മാണം വിദധേ പൂര്വം വേദാംശ്ചോപാദിശത്സ്വയമ് യോ ദേവസ്തമഹം ബുദ്ധ്വാ സ്വാത്മബുദ്ധിപ്രസാദതഃ

ബ്രഹ്മാവിനെ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ച്, വേദങ്ങള്‍ സ്വയം ഉപദേശിച്ച ദൈവത്തെ, എന്റെ മനസ്സിന്റെ തെളിച്ചത്തിലൂടെ ഞാന്‍ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

മുമുക്ഷുരസ്മാത്സംസാരാത്പ്രപദ്യേ ശരണം ശിവമ് നിഷ്ഫലം നിഷ്ക്രിയം ശാംതം നിരവദ്യം നിരംജനമ്

ഈ ജനനമരണചക്രത്തില്‍ നിന്ന് മോചനം ആഗ്രഹിച്ച്, ഫലമില്ലാത്തവനും, കര്‍മമില്ലാത്തവനും, ശാന്തനും, കുറ്റമില്ലാത്തവനും, മായയില്ലാത്തവനും ആയ ശിവനില്‍ ഞാന്‍ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

അമൃതസ്യ പരം സേതും ദഗ്ധേംധനമിവാനിലമ് യദാ ചര്മവദാകാശം വേഷ്ടയിഷ്യംതി മാനവാഃ

അവന്‍ അമൃതത്തിലേക്കുള്ള പരമസേതുവാണ്; ചുട്ടുപോയ ഇന്ധനത്തില്‍ കാറ്റ് പോലെ. മനുഷ്യര്‍ ആകാശത്തെ ചർമ്മംപോലെ പൊതിയാന്‍ ശ്രമിക്കുമ്പോള്‍,

തദാ ശിവമവിജ്ഞായ ദുഃഖസ്യാംതോ ഭവിഷ്യതി

അപ്പോള്‍ ശിവനെ അറിയാതെ ദു:ഖത്തിന് അവസാനം വരും.