ശിവപുരാണമ്

യ ഏകോ ജാലവാനീശ ഈശാനീഭിസ്സ്വശക്തിഭിഃ

അവനാണ് ഏകദൈവം, തന്റെ ശക്തികളാൽ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ദേവതകളോടൊപ്പം ഈ ലോകത്തിന്റെ വലയിടുന്നവൻ.

ഏക ഏവ തദാ രുദ്രോ ന ദ്വിതീയോ ഽസ്തി കശ്ചന സംസൃജ്യ വിശ്വഭുവനം ഗോപ്താ തേ സംചുകോച യഃ

അപ്പോൾ ഒരുവൻ മാത്രം, അതായത് രുദ്രൻ മാത്രം ഉണ്ട്; രണ്ടാമത്തൊരുവൻ ഇല്ല. അവൻ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച്, അവയെ സംരക്ഷിച്ച്, പിന്നെ തിരികെ എടുത്തു വയ്ക്കുന്നു.

വിശ്വതശ്ചക്ഷുരേവായമുതായം വിശ്വതോമുഖഃ തഥൈവ വിശ്വതോബാഹുവിശ്വതഃ പാദസംയുതഃ

അവനു എല്ലിടത്തും കണ്ണുകളുണ്ട്, എല്ലിടത്തും മുഖങ്ങളുണ്ട്, അതുപോലെ എല്ലിടത്തും കൈകളും കാലുകളും ചേർന്നിരിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

ദ്യാവാഭൂമീ ച ജനയന് ദേവ ഏകോ മഹേശ്വരഃ സ ഏവ സര്വദേവാനാം പ്രഭവശ്ചോദ്ഭവസ്തഥാ

സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും സൃഷ്ടിച്ച ഏക മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഉത്ഭവവും മൂലവും.

ഹിരണ്യഗര്ഭം ദേവാനാം പ്രഥമം ജനയേദയമ് വിശ്വസ്മാദധികോ രുദ്രോ മഹര്ഷിരിതി ഹി ശ്രുതിഃ

ദേവന്മാരിൽ ആദിയായ ഹിരണ്യഗർഭനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ ഇവൻ തന്നെയാണ്; രുദ്രൻ എല്ലാകൊണ്ടും വലിയവനാണെന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.

വേദാഹമേതം പുരുഷം മഹാംതമമൃതം ധ്രുവമ് ആദിത്യവര്ണം തമസഃ പരസ്താത്സംസ്ഥിതം പ്രഭുമ്

ഞാൻ ഈ പരമപുരുഷനെ അറിയുന്നു; മഹത്തായവൻ, അമൃതസ്വഭാവം, മാറ്റമില്ലാത്തവൻ, സൂര്യന്റെ നിറമുള്ളവൻ, ഇരുട്ടിന് അപ്പുറമുള്ളവൻ, പ്രഭുവായവൻ.

അസ്മാന്നാസ്തി പരം കിംചിദപരം പരമാത്മനഃ നാണീയോ ഽസ്തി ന ച ജ്യായസ്തേന പൂര്ണമിദം ജഗത്

ഈ പരമാത്മാവിനേക്കാൾ ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ ഒന്നുമില്ല; അതിനേക്കാൾ ചെറുതോ വലുതോ ഒന്നുമില്ല. ഈ ലോകം അവനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

സര്വാനനശിരോഗ്രീവഃ സര്വഭൂതഗുഹാശയഃ സര്വവ്യാപീ ച ഭഗവാംസ്തസ്മാത്സര്വഗതശ്ശിവഃ

എല്ലാ മുഖങ്ങളും തലകളും കഴുത്തുകളും അവനിൽ ഉണ്ട്; എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, അതുകൊണ്ട് ശിവൻ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്.

സര്വതഃ പാണിപാദോ ഽയം സര്വതോ ഽക്ഷിശിരോമുഖഃ സര്വതഃ ശ്രുതിമാംല്ലോകേ സര്വമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി

അവനു എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും ഉണ്ട്, എല്ലായിടത്തും കണ്ണുകളും തലകളും വായുകളും ഉണ്ട്, ലോകത്ത് എല്ലായിടത്തും ചെവികൾ ഉണ്ട്; അവൻ എല്ലാം ചുറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു.

സര്വേന്ദ്രിയഗുണാഭാസസ്സര്വേന്ദ്രിയവിവര്ജിതഃ സര്വസ്യ പ്രഭുരീശാനഃ സര്വസ്യ ശരണം സുഹൃത്

അവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ എല്ലായ്പ്പോഴും അവയെക്കാൾ അകറ്റമാണ്; അവൻ എല്ലായ്ക്കും പ്രഭു, എല്ലാ കാര്യത്തിന്റെയും അധിപൻ, എല്ലാവർക്കും ആശ്രയവും സ്നേഹിതനുമാണ്.

അചക്ഷുരപി യഃ പശ്യത്യകര്ണോ ഽപി ശൃണോതി യഃ സര്വം വേത്തി ന വേത്താസ്യ തമാഹുഃ പുരുഷം പരമ്

കണ്ണില്ലാതിരുന്നിട്ടും അവൻ കാണുന്നു; ചെവിയില്ലാതിരുന്നിട്ടും അവൻ കേൾക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നു, പക്ഷേ ആരും അവനെ അറിയുന്നില്ല—അവനെ തന്നെയാണ് പരമപുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

അണോരണീയാന്മഹതോ മഹീയാനയമവ്യയഃ ഗുഹായാം നിഹിതശ്ചാപി ജംതോരസ്യ മഹേശ്വരഃ

അവൻ ഏറ്റവും ചെറുതിലും ചെറുതാണ്, ഏറ്റവും വലുതിലും വലുതാണ്, അവിനാശിയാണ്; എല്ലാ ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിലെ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മഹേശ്വരൻ.

തമക്രതും ക്രതുപ്രായം മഹിമാതിശയാന്വിതമ് ധാതുഃ പ്രസാദാദീശാനം വീതശോകഃ പ്രപശ്യതി

ദുഃഖമില്ലാത്തവൻ, സ്രഷ്ടാവിന്റെ കൃപയാൽ, കർമ്മമില്ലാത്തവനെയും എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും കാരണം ആകുന്നവനെയും, അതിവിശിഷ്ടമായ മഹത്വം ഉള്ള ഈശ്വരനെയും കാണുന്നു.

വേദാഹമേനമജരം പുരാണം സര്വഗം വിഭുമ് നിരോധം ജന്മനോ യസ്യ വദംതി ബ്രഹ്മവാദിനഃ

ഞാൻ ഈ പ്രായമില്ലാത്ത, പുരാതനമായ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, മഹത്തായവനെ അറിയുന്നു; ജന്മത്തിന്റെ അവസാനമാണ് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്.

ഏകോ ഽപി ത്രീനിമാംല്ലോകാന് ബഹുധാ ശക്തിയോഗതഃ

ഒരുവൻ മാത്രമായിട്ടും, തന്റെ ശക്തികളുടെ യോജിപ്പിലൂടെ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെ പലവിധത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

വിശ്വധാത്രീത്യജാഖ്യാ ച ശൈവീ ചിത്രാ കൃതിഃ പരാ താമജാം ലോഹിതാം ശുക്ലാം കൃഷ്ണാമേകാം ത്വജഃ പ്രജാമ്

ലോകത്തിന്റെ പോഷകി, അജ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൾ, ശിവന്റെ അത്ഭുതകരമായ പരാശക്തിയാണ്; അവൾ ജനനമില്ലാത്തവൾ, ചുവപ്പും വെളുപ്പും കറുപ്പും നിറങ്ങളുള്ളവൾ, അവളാണ് സകല സൃഷ്ടിയുടെയും മാതാവ്.

ജനിത്രീമനുശേതേ ഽന്യോജുഷമാണസ്സ്വരൂപിണീമ് താമേവാജാമജോ ഽന്യസ്തു ഭക്തഭോഗാ ജഹാതി ച

അജയായവൻ മാതാവിനൊപ്പം കിടക്കുന്നു, അവളുടെ സ്വരൂപം ആസ്വദിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റൊരുവൻ, അജനായവനും, ഭക്തരുടെ ആനന്ദം തേടി അവളെ വിട്ടുപോകുന്നു.

ദ്വൌ സുപര്ണൌ ച സയുജൌ സമാനം വൃക്ഷമാസ്ഥിതൌ ഏകോ ഽത്തി പിപ്പലം സ്വാദു പരോ ഽനശ്നന് പ്രപശ്യതി

രണ്ടു പക്ഷികൾ ചേർന്ന് ഒരേ വൃക്ഷത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. ഒരുവൻ മധുരമായ ഇഞ്ചിപ്പഴം തിന്നുന്നു, മറ്റൊന്ന് തിന്നാതെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

വൃക്ഷേസ്മിന് പുരുഷോ മഗ്നോ ഗുഹ്യമാനശ്ച ശോചതി ജുഷ്ടമന്യം യദാ പശ്യേദീശം പരമകാരണമ്

അവൻ ആ വൃക്ഷത്തിൽ മുഴുകി മറഞ്ഞ് ദു:ഖിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റൊന്നായ പരമകാരണമായ ഈശ്വരനെ കാണുമ്പോൾ അവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.

തദാസ്യ മഹിമാനം ച വീതശോകസ്സുഖീ ഭവേത് ഛംദാംസി യജ്ഞാഃ ഋതവോ യദ്ഭൂതം ഭവ്യമേവ ച

അപ്പോൾ അവന്റെ മഹത്വം അറിയുമ്പോൾ ദു:ഖം വിട്ട് സുഖം ലഭിക്കുന്നു; വേദങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, കാലങ്ങൾ, ഉണ്ടായതും വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം അതാണ്.

മായീ വിശ്വം സൃജത്യസ്മിന്നിവിഷ്ടോ മായയാ പരഃ മായാം തു പ്രകൃതിം വിദ്യാന്മായിനം തു മഹേശ്വരമ്

ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് മഹേശ്വരൻ തന്റെ മായാവശേഷം ഇതിൽ പ്രവേശിച്ചാണ്; മായയാണ് പ്രകൃതി, മായാവാനാണ് മഹേശ്വരൻ എന്ന് അറിയണം.

തസ്യാസ്ത്വവയവൈരേവ വ്യാപ്തം സര്വമിദം ജഗത് സൂക്ഷ്മാതിസൂക്ഷ്മമീശാനം കലലസ്യാപി മധ്യതഃ

അവന്റെ അവയവങ്ങൾകൊണ്ടു തന്നെ ഈ ജഗത് മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മനായ ഈശ്വരൻ കണികയുടെ നടുവിലും നിലകൊള്ളുന്നു.

സ്രഷ്ടാരമപി വിശ്വസ്യ വേഷ്ടിതാരം ച തസ്യ തു ശിവമേവേശ്വരം ജ്ഞാത്വാ ശാംതിമത്യംതമൃച്ഛതി

ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും എല്ലാം ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്നവനും ശിവനാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞാൽ പരമശാന്തി ലഭിക്കും.

സ ഏവ കാലോ ഗോപ്താ ച വിശ്വസ്യാധിപതിഃ പ്രഭുഃ തം വിശ്വാധിപതിം ജ്ഞാത്വാ മൃത്യുപാശാത്പ്രമുച്യതേ

അവനാണ് കാലം, രക്ഷകൻ, ലോകത്തിന്റെ അധിപൻ, പ്രഭു; ആ ലോകനാഥനെ അറിയുമ്പോൾ മരണത്തിന്റെ പാശത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.

ഘൃതാത്പരം മംഡമിവ സൂക്ഷ്മം ജ്ഞാത്വാ സ്ഥിതം പ്രഭുമ് സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢം ച സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ

നെയ്യിൽ നിന്നും മുകളിൽ ഉള്ള അതിസൂക്ഷ്മമായ സാരംപോലെ എല്ലായിടത്തും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രഭുവിനെ അറിയുമ്പോൾ എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.

ഏഷ ഏവ പരോ ദേവോ വിശ്വകര്മാ മഹേശ്വരഃ ഹൃദയേ സംനിവിഷ്ടം തം ജ്ഞാത്വൈവാമൃതമശ്നുതേ

അവനാണ് പരമദൈവം, ലോകസ്രഷ്ടാവ്, മഹേശ്വരൻ; ഹൃദയത്തിൽ പാർക്കുന്നവനെ അറിയുമ്പോൾ അമൃതം അനുഭവിക്കാം.

യദാ സമസ്തം ന ദിവാ ന രാത്രിര്ന സദപ്യസത് കേവലശ്ശിവ ഏവൈകോ യതഃ പ്രജ്ഞാ പുരാതനീ

എല്ലാം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ദിവസം അല്ല, രാത്രി അല്ല, സതും അസതും അല്ലാത്തപ്പോൾ, ശിവൻ മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു; അവനിൽ നിന്നാണ് പ്രാചീനമായ ജ്ഞാനം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

നൈനമൂര്ധ്വം ന തിര്യക്ച ന മധ്യം പര്യജിഗ്രഹത് ന തസ്യ പ്രതിമാ ചാസ്തി യസ്യ നാമ മഹദ്യശഃ

അവനെ മുകളിൽ നിന്നോ, അകROSSനോ, നടുവിൽ നിന്നോ ആരും പിടിച്ചിട്ടില്ല; മഹത്തായ യശസ്സുള്ളവനു സമം ഒന്നുമില്ല.

അജാതമിമമേവൈകേ ബുദ്ധാ ജന്മനി ഭീരവഃ രുദ്രസ്യാസ്യ പ്രപദ്യംതേ രക്ഷാര്ഥം ദക്ഷിണം സുഖമ്

ചില ജ്ഞാനികളും ഭയമില്ലാത്തവരും അവനെ ജനനം ഇല്ലാത്തവനായി അറിയുന്നു; രക്ഷയ്ക്കായി അവർ രുദ്രന്റെ ദക്ഷിണ ഭാഗത്തേക്ക് സമീപിക്കുന്നു.