ശിവപുരാണമ്

കൈഷാ പ്രകൃതിരിത്യുക്താ ക ഏഷ പുരുഷോ മതഃ അനയോഃ കേന സമ്ബന്ധഃ കോയം പ്രേരക ഈശ്വരഃ

പ്രകൃതിയെന്നു പറയുന്നത് എന്താണ്? ആരാണ് ആത്മാവ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്? ഇവ രണ്ടിനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്ത്? ഇവയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ദൈവം ആരാണ്?

മായാ പ്രകൃതിരുദ്ദിഷ്ടാ പുരുഷോ മായയാ വൃതഃ സംബന്ധോ മൂലകര്മഭ്യാം ശിവഃ പ്രേരക ഈശ്വരഃ

മായയാണ് പ്രകൃതിയെന്ന് പറയുന്നു; ആത്മാവ് മായയാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവരുടെ ബന്ധം ആദികർമ്മങ്ങളിലൂടെയാണ്; ശിവൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ദൈവമാണ്.

കേയം മായാ സമാ ഖ്യാതാ കിംരൂപോ മായയാ വൃതഃ മൂലം കീദൃക് കുതോ വാസ്യ കിം ശിവത്വം കുതശ്ശിവഃ

സമം എന്ന് പറയുന്ന ഈ മായ എന്താണ്? അതിന്റെ സ്വഭാവം എന്ത്? മായയാൽ എങ്ങനെ മറയുന്നു? അതിന്റെ മൂലകാരണം എന്ത്? എവിടെ നിന്നാണ് അതു വരുന്നത്? ശിവത്വം എന്താണ്? ശിവൻ എവിടെ നിന്നാണ്?

മായാ മാഹേശ്വരീ ശക്തിശ്ചിദ്രൂപോ മായയാ വൃതഃ മലശ്ചിച്ഛാദകോ നൈജോ വിശുദ്ധിശ്ശിവതാ സ്വതഃ

മായ മഹേശ്വരിയുടെ ശക്തിയാണ്; മായയാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ ചൈതന്യസ്വഭാവിയാണ്. മലം എന്നത് ചൈതന്യത്തെ മറയ്ക്കുന്ന സ്വഭാവിക അശുദ്ധിയാണ്; ശുദ്ധി സ്വാഭാവികമായ ശിവത്വമാണ്.

ആവൃണോതി കഥം മായാ വ്യാപിനം കേന ഹേതുനാ കിമര്ഥം ചാവൃതിഃ പുംസഃ കേന വാ വിനിവര്തതേ

മായ എങ്ങനെ സർവവ്യാപിയായവനെ മറയ്ക്കുന്നു? അതിന് കാരണമെന്ത്? മനുഷ്യനിൽ ഈ മറയൽ എന്തിനാണ്? അത് എങ്ങനെ അകറ്റാം?

ആവൃതിര്വ്യപിനോ ഽപി സ്യാദ്വ്യാപി യസ്മാത്കലാദ്യപി ഹേതുഃ കര്മൈവ ഭോഗാര്ഥം നിവര്തേത മലക്ഷയാത്

എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായാലും മറവുണ്ടാകുന്നു, കാരണം വ്യാപകനായാലും അനുഭവത്തിനായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് കാരണം. അശുദ്ധി നശിച്ചാൽ അതും അവസാനിക്കുന്നു.

കലാദി കഥ്യതേ കിം തത്കര്മ വാ കിമുദാഹൃതമ് തത്കിമാദി കിമന്തം വാ കിം ഫലം വാ കിമാശ്രയമ്

കലാദി എന്നത് എന്താണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്? കര്‍മ്മം എന്താണ്, അതിനെ എങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു? അതിന് ആരംഭവും അവസാനം എവിടെയാണ്? അതിന് ഫലമോ ആശ്രയമോ എന്താണ്?

കസ്യ ഭോഗേന കിം ഭോഗ്യം കിം വാ തദ്ഭോഗസാധനമ് മലക്ഷയസ്യ കോ ഹേതുഃ കീദൃക് ക്ഷീണമലഃ പുമാന്

ആര് ആരുടെ അനുഭവത്തിലൂടെ എന്ത് അനുഭവിക്കുന്നു? ആ അനുഭവത്തിന് ഉപാധി എന്താണ്? അശുദ്ധി നശിപ്പിക്കാൻ കാരണമെന്ത്? അശുദ്ധി ഇല്ലാത്തവന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്?

കലാ വിദ്യാ ച രാഗശ്ച കാലോ നിയതിരേവ ച കലാദയസ്സമാഖ്യാതാ യോ ഭോക്താ പുരുഷോ ഭവേത്

കല, ജ്ഞാനം, ആസക്തി, കാലം, നിയമം — ഇവയാണ് കലാദികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. അനുഭവിക്കുന്നവനെയാണ് പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

പുണ്യപാപാത്മകം കര്മ സുഖദുഃഖഫലം തു യത് അനാദിമലഭോഗാന്തമജ്ഞാനാത്മസമാശ്രയമ്

പുണ്യവും പാപവും ചേർന്ന കര്‍മ്മം ആനന്ദവും ദുഃഖവും ഫലമായി നൽകുന്നു. അതിന് ആരംഭമില്ല, അശുദ്ധി തീർന്നാൽ അവസാനിക്കും, അജ്ഞാനത്തിലാണ് അതിന്റെ ആശ്രയം.

ഭോഗഃ കര്മവിനാശായ ഭോഗമവ്യക്തമുച്യതേ ബാഹ്യാംതഃകരണദ്വാരം ശരീരം ഭോഗസാധനമ്

കര്‍മ്മം നശിപ്പിക്കാൻ അനുഭവം ഉണ്ട്. അവ്യക്തം അനുഭവഭൂമിയാണ് എന്ന് പറയുന്നു. ബാഹ്യ-അന്തരേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ ശരീരമാണ് അനുഭവത്തിന് ഉപാധി.

ഭാവാതിശയലബ്ധേന പ്രസാദേന മലക്ഷയഃ ക്ഷീണേ ചാത്മമലേ തസ്മിന് പുമാഞ്ച്ഛിവസമോ ഭവേത്

അന്തരാവസ്ഥയുടെ പ്രത്യേകമായ കൃപയാൽ അശുദ്ധി നശിക്കുന്നു. ആത്മാവിന്റെ അശുദ്ധി തീർന്നാൽ ആ മനുഷ്യൻ ശിവനോടു സമം ആകുന്നു.

കലാദിപഞ്ചതത്ത്വാനാം കിം കര്മ പൃഥഗുച്യതേ ഭോക്തേതി പുരുഷശ്ചേതി യേനാത്മാ വ്യപദിശ്യതേ

കല തുടങ്ങിയ അഞ്ചു തത്ത്വങ്ങളുടെ കര്‍മ്മം എന്താണ്, അതിനെ എങ്ങനെ വേർതിരിക്കുന്നു? ആര് അനുഭവിക്കുന്നവൻ, ആര് പുരുഷൻ എന്ന് ആത്മാവിനെ വിളിക്കുന്നു?

കിമാത്മകം തദവ്യക്തം കേനാകാരേണ ഭുജ്യതേ കിം തസ്യ ശരണം ഭുക്തൌ ശരീരം ച കിമുച്യതേ

അവ്യക്തത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്, അത് എങ്ങനെയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്? അനുഭവത്തിൽ അതിന്റെ ആശ്രയം എന്ത്, ശരീരം എന്ന് പറയുന്നത് എന്താണ്?

ദിക്ക്രിയാവ്യംജകാ വിദ്യാ കാലോ രാഗഃ പ്രവര്തകഃ കാലോ ഽവച്ഛേദകസ്തത്ര നിയതിസ്തു നിയാമികാ

ദിശയും പ്രവർത്തിയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് ജ്ഞാനമാണ്. ആസക്തി ആരംഭിപ്പിക്കുന്നത് കാലമാണ്. അവിടെ കാലം പരിധിയിടുന്നു, നിയമം നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

അവ്യക്തം കാരണം യത്തത്ത്രിഗുണം പ്രഭവാപ്യയമ് പ്രധാനം പ്രകൃതിശ്ചേതി യദാഹുസ്തത്ത്വചിംതകാഃ

അവ്യക്തം മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ കാരണമാണ്, എല്ലാത്തിന്റെയും ഉത്ഭവവും ലയവുമാണ്. അതിനെ പ്രധാനവും പ്രകൃതിയും എന്ന് തത്ത്വചിന്തകർ വിളിക്കുന്നു.

കലാതസ്തദഭിവ്യക്തമനഭിവ്യക്തലക്ഷണമ് സുഖദുഃഖവിമോഹാത്മാ ഭുജ്യതേ ഗുണവാംസ്ത്രിധാ

കലയിൽ നിന്ന് പ്രകടമായതും, അവ്യക്തസ്വഭാവമുള്ളതും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ആനന്ദം, ദുഃഖം, മായ എന്നിവയാൽ അതിന് രൂപം, ഗുണമുള്ളവർക്ക് അതു മൂന്നു വിധത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു.

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഗുണാഃ പ്രകൃതിസംഭവാഃ പ്രകൃതൌ സൂക്ഷ്മരൂപേണ തിലേ തൈലമിവ സ്ഥിതാഃ

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഇവയാണ് പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുള്ള ഗുണങ്ങൾ. പ്രകൃതിയിൽ അവ സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ, എള്ളിൽ എണ്ണപോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.

സുഖം ച സുഖഹേതുശ്ച സമാസാത്സാത്ത്വികം സ്മൃതമ് രാജസം തദ്വിപര്യാസാത്സ്തംഭമോഹൌ തു താമസൌ

സുഖവും സുഖത്തിന് കാരണമാകുന്നതും പൊതുവെ സാത്വികം എന്ന് പറയുന്നു. അതിന് വിപരീതമായത് രാജസം, മന്ദതയും മായയും താമസം.

സാത്ത്വിക്യൂര്ധ്വഗതിഃ പ്രോക്താ താമസീ സ്യാദധോഗതിഃ മധ്യമാ തു ഗതിര്യാ സാ രാജസീ പരിപഠ്യതേ

മുകളിലേക്കുള്ള പ്രസ്ഥാനം സാത്വികം എന്ന് പറയുന്നു. താഴോട്ടുള്ളത് താമസം. ഇടയിൽ പോകുന്നതാണ് രാജസം എന്ന് പറയുന്നു.

തന്മാത്രാപഞ്ചകം ചൈവ ഭൂതപഞ്ചകമേവ ച ജ്ഞാനേംദ്രിയാണി പഞ്ചൈക്യം പഞ്ച കര്മേന്ദ്രിയാണി ച

അഞ്ചു തന്മാത്രകളും, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളും, അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും, അഞ്ചു കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും — ഇവയാണ് എണ്ണപ്പെടുന്നത്.

പ്രധാനബുദ്ധ്യഹംകാരമനാംസി ച ചതുഷ്ടയമ് സമാസാദേവമവ്യക്തം സവികാരമുദാഹൃതമ്

പ്രധാനവും ബുദ്ധിയും അഹങ്കാരവും മനസ്സും — ഈ നാലും ചേർന്ന് അവ്യക്തം എന്നതിന്റെ ഭേദങ്ങളായി സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു.

തത്കാരണദശാപന്നമവ്യക്തമിതി കഥ്യതേ വ്യക്തം കാര്യദശാപന്നം ശരീരാദിഘടാദിവത്

കാര്യാവസ്ഥയിലായാൽ അവ്യക്തം എന്ന് പറയുന്നു. ഫലാവസ്ഥയിലായാൽ പ്രകടം എന്ന് പറയുന്നു — ഒരു പാത്രം പോലെയും ശരീരം പോലെയും.

യഥാ ഘടാദികം കാര്യം മൃദാദേര്നാതിഭിദ്യതേ ശരീരാദി തഥാ വ്യക്തമവ്യക്താന്നാതിഭിദ്യതേ

പാത്രം പോലുള്ള വസ്തുക്കൾ മണ്ണിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വേറെയല്ലാത്തതുപോലെ, ശരീരം മുതലായ പ്രകടമായവയും അപ്രകടത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വേറെയല്ല.

തസ്മാദവ്യക്തമേവൈക്യകാരണം കരണാനി ച ശരീരം ച തദാധാരം തദ്ഭോഗ്യം ചാപി നേതരത്

അതിനാൽ അപ്രകടം മാത്രമാണ് ഏകകാരണം; അവയുടെ ഉപകരണങ്ങളും ശരീരവും അതിന്റെ ആധാരവും അനുഭവിക്കേണ്ടതുമാണ്, മറ്റൊന്നുമല്ല.

ബുദ്ധീന്ദ്രിയശരീരേഭ്യോ വ്യതിരേകസ്യ കസ്യചിത് ആത്മശബ്ദാഭിധേയസ്യ വസ്തുതോ ഽപി കുതഃ സ്ഥിതിഃ

ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വേറെയുള്ളത് എന്നർത്ഥത്തിൽ ആത്മാവിന് യഥാർത്ഥ നില എവിടെയാണ്?

ബുദ്ധീന്ദ്രിയശരീരേഭ്യോ വ്യതിരേകോ വിഭോര്ധ്രുവമ് അസ്ത്യേവ കശ്ചിദാത്മേതി ഹേതുസ്തത്ര സുദുര്ഗമഃ

എങ്കിലും, ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ആത്മാവിന് ഒരു വ്യത്യാസം ഉണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാണ്; പക്ഷേ അതിന്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.

ബുദ്ധീന്ദ്രിയശരീരാണാം നാത്മതാ സദ്ഭിരിഷ്യതേ സ്മൃതേരനിയതജ്ഞാനാദയാവദ്ദേഹവേദനാത്

ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ശരീരം എന്നിവയെ ആത്മാവായി ജ്ഞാനികൾ കരുതുന്നില്ല, കാരണം ഓർമ്മയും അറിവും മറ്റും സ്ഥിരമല്ല, ശരീരബോധം ഉള്ളതുവരെ മാത്രമേ അവ നിലനിൽക്കൂ.

അതഃ സ്മര്താനുഭൂതാനാമശേഷജ്ഞേയഗോചരഃ അന്തര്യാമീതി വേദേഷു വേദാംതേഷു ച ഗീയതേ

അതിനാൽ ഓർമ്മയും അനുഭവവും ഉള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും ഉള്ളിൽ കാണുന്നവനും എല്ലാം അറിയാവുന്നവയുടെ ആന്തരിക സാക്ഷിയുമാണ് വേദങ്ങളിലും വേദാന്തങ്ങളിലും 'അന്തർയാമി' എന്നു വിളിക്കുന്നത്.