ശിവപുരാണമ്

തതസ്സ ലബ്ധവിജ്ഞാനോ വിശ്വകര്മാ ചതുര്മുഖഃ അസൃജത്സര്വഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച

അങ്ങനെ ജ്ഞാനം ലഭിച്ച നാലുമുഖനായ വിശ്വകർമ്മൻ, സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ എല്ലാ ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചു.

യതശ്ശ്രുത്വാമൃതം ലബ്ധം ബ്രഹ്മണാ പരമേശ്വരാത് തതസ്തദ്വദനാദേവ മയാ ലബ്ധം തപോബലാത്

ബ്രഹ്മാവിന് പരമേശ്വരനിൽ നിന്ന് അമൃതം പോലെയുള്ള ജ്ഞാനം ലഭിച്ചതുപോലെ, എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അതു ഞാൻ അവന്റെ വായിൽ നിന്നു നേടി.

കിം തജ്ജ്ഞാനം ത്വയാ ലബ്ധം തഥ്യാത്തഥ്യംതരം ശുഭമ് യത്ര കൃത്വാ പരാം നിഷ്ഠാം പുരുഷസ്സുഖമൃച്ഛതി

നീ നേടിയതെന്താണ് ആ സത്യമായും ശുഭമായും ഉള്ള ജ്ഞാനം? അതിലൂടെ പരമലക്ഷ്യം കൈവരിച്ച് മനുഷ്യൻ സുഖം പ്രാപിക്കുന്നതെന്താണ്?

പശുപാശപതിജ്ഞാനം യല്ലബ്ധം തു മയാ പുരാ തത്ര നിഷ്ഠാ പരാ കാര്യാ പുരുഷേണ സുഖാര്ഥിനാ

പശു, പാശം, പതി എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആത്മാവിനെയും ബന്ധങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ജ്ഞാനം ഞാൻ പണ്ടുകാലത്ത് നേടിയതാണ്. സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം.

അജ്ഞാനപ്രഭവം ദുഃഖം ജ്ഞാനേനൈവ നിവര്തതേ ജ്ഞാനം വസ്തുപരിച്ഛേദോ വസ്തു ച ദ്വിവിധം സ്മൃതമ്

അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖം ജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം അകറ്റാം. ജ്ഞാനം എന്നത് വസ്തുവിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയലാണ്; വസ്തു രണ്ടുതരമെന്ന് പറയുന്നു.

അജഡം ച ജഡം ചൈവ നിയംതൃ ച തയോരപി പശുഃ പാശഃ പതിശ്ചേതി കഥ്യതേ തത്ത്രയം ക്രമാത്

ജഡമല്ലാത്തതും ജഡമായതും, അവ രണ്ടിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതും—ഇവയെ ക്രമത്തിൽ ആത്മാവ്, ബന്ധം, ദൈവം എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.

അക്ഷരം ച ക്ഷരം ചൈവ ക്ഷരാക്ഷരപരം തഥാ തദേതത്ത്രിതയം ഭൂമ്നാ കഥ്യതേ തത്ത്വവേദിഭിഃ

ക്ഷരവും അക്ഷരവും അതിനപ്പുറമുള്ളതും—ഈ മൂന്നു വസ്തുക്കളെ യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവർ സമ്പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കുന്നു.

അക്ഷരം പശുരിത്യുക്തഃ ക്ഷരം പാശ ഉദാഹൃതഃ ക്ഷരാക്ഷരപരം യത്തത്പതിരിത്യഭിധീയതേ

അക്ഷരം ആത്മാവാണ്, ക്ഷരം ബന്ധമാണ്, ക്ഷരവും അക്ഷരവും അതിനപ്പുറമുള്ളത് ദൈവം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

കിം തദക്ഷരമിത്യുക്തം കിം ച ക്ഷരമുദാഹൃതമ് തയോശ്ച പരമം കിം വാ തദേതദ് ബ്രൂഹി മാരുത

എന്താണ് അക്ഷരമെന്നു പറയുന്നത്? എന്താണ് ക്ഷരമെന്നു പറയുന്നത്? അവ രണ്ടിനും അതീതമായത് എന്താണ്? ദയവായി ഇതെല്ലാം പറയൂ, വായുവേ.

പ്രകൃതിഃ ക്ഷരമിത്യുക്തം പുരുഷോ ഽക്ഷര ഉച്യതേ താവിമൌ പ്രേരയത്യന്യസ്സ പരാ പരമേശ്വരഃ

പ്രകൃതിയാണ് ക്ഷരമെന്നു പറയുന്നു; ആത്മാവാണ് അക്ഷരമെന്നു പറയുന്നു. ഇവ രണ്ടിനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരാൾ ഉണ്ട്—അവൻ പരമേശ്വരനാണ്.

കൈഷാ പ്രകൃതിരിത്യുക്താ ക ഏഷ പുരുഷോ മതഃ അനയോഃ കേന സമ്ബന്ധഃ കോയം പ്രേരക ഈശ്വരഃ

പ്രകൃതിയെന്നു പറയുന്നത് എന്താണ്? ആരാണ് ആത്മാവ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്? ഇവ രണ്ടിനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്ത്? ഇവയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ദൈവം ആരാണ്?

മായാ പ്രകൃതിരുദ്ദിഷ്ടാ പുരുഷോ മായയാ വൃതഃ സംബന്ധോ മൂലകര്മഭ്യാം ശിവഃ പ്രേരക ഈശ്വരഃ

മായയാണ് പ്രകൃതിയെന്ന് പറയുന്നു; ആത്മാവ് മായയാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവരുടെ ബന്ധം ആദികർമ്മങ്ങളിലൂടെയാണ്; ശിവൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ദൈവമാണ്.

കേയം മായാ സമാ ഖ്യാതാ കിംരൂപോ മായയാ വൃതഃ മൂലം കീദൃക് കുതോ വാസ്യ കിം ശിവത്വം കുതശ്ശിവഃ

സമം എന്ന് പറയുന്ന ഈ മായ എന്താണ്? അതിന്റെ സ്വഭാവം എന്ത്? മായയാൽ എങ്ങനെ മറയുന്നു? അതിന്റെ മൂലകാരണം എന്ത്? എവിടെ നിന്നാണ് അതു വരുന്നത്? ശിവത്വം എന്താണ്? ശിവൻ എവിടെ നിന്നാണ്?

മായാ മാഹേശ്വരീ ശക്തിശ്ചിദ്രൂപോ മായയാ വൃതഃ മലശ്ചിച്ഛാദകോ നൈജോ വിശുദ്ധിശ്ശിവതാ സ്വതഃ

മായ മഹേശ്വരിയുടെ ശക്തിയാണ്; മായയാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ ചൈതന്യസ്വഭാവിയാണ്. മലം എന്നത് ചൈതന്യത്തെ മറയ്ക്കുന്ന സ്വഭാവിക അശുദ്ധിയാണ്; ശുദ്ധി സ്വാഭാവികമായ ശിവത്വമാണ്.

ആവൃണോതി കഥം മായാ വ്യാപിനം കേന ഹേതുനാ കിമര്ഥം ചാവൃതിഃ പുംസഃ കേന വാ വിനിവര്തതേ

മായ എങ്ങനെ സർവവ്യാപിയായവനെ മറയ്ക്കുന്നു? അതിന് കാരണമെന്ത്? മനുഷ്യനിൽ ഈ മറയൽ എന്തിനാണ്? അത് എങ്ങനെ അകറ്റാം?

ആവൃതിര്വ്യപിനോ ഽപി സ്യാദ്വ്യാപി യസ്മാത്കലാദ്യപി ഹേതുഃ കര്മൈവ ഭോഗാര്ഥം നിവര്തേത മലക്ഷയാത്

എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായാലും മറവുണ്ടാകുന്നു, കാരണം വ്യാപകനായാലും അനുഭവത്തിനായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് കാരണം. അശുദ്ധി നശിച്ചാൽ അതും അവസാനിക്കുന്നു.

കലാദി കഥ്യതേ കിം തത്കര്മ വാ കിമുദാഹൃതമ് തത്കിമാദി കിമന്തം വാ കിം ഫലം വാ കിമാശ്രയമ്

കലാദി എന്നത് എന്താണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്? കര്‍മ്മം എന്താണ്, അതിനെ എങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു? അതിന് ആരംഭവും അവസാനം എവിടെയാണ്? അതിന് ഫലമോ ആശ്രയമോ എന്താണ്?

കസ്യ ഭോഗേന കിം ഭോഗ്യം കിം വാ തദ്ഭോഗസാധനമ് മലക്ഷയസ്യ കോ ഹേതുഃ കീദൃക് ക്ഷീണമലഃ പുമാന്

ആര് ആരുടെ അനുഭവത്തിലൂടെ എന്ത് അനുഭവിക്കുന്നു? ആ അനുഭവത്തിന് ഉപാധി എന്താണ്? അശുദ്ധി നശിപ്പിക്കാൻ കാരണമെന്ത്? അശുദ്ധി ഇല്ലാത്തവന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്?

കലാ വിദ്യാ ച രാഗശ്ച കാലോ നിയതിരേവ ച കലാദയസ്സമാഖ്യാതാ യോ ഭോക്താ പുരുഷോ ഭവേത്

കല, ജ്ഞാനം, ആസക്തി, കാലം, നിയമം — ഇവയാണ് കലാദികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. അനുഭവിക്കുന്നവനെയാണ് പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

പുണ്യപാപാത്മകം കര്മ സുഖദുഃഖഫലം തു യത് അനാദിമലഭോഗാന്തമജ്ഞാനാത്മസമാശ്രയമ്

പുണ്യവും പാപവും ചേർന്ന കര്‍മ്മം ആനന്ദവും ദുഃഖവും ഫലമായി നൽകുന്നു. അതിന് ആരംഭമില്ല, അശുദ്ധി തീർന്നാൽ അവസാനിക്കും, അജ്ഞാനത്തിലാണ് അതിന്റെ ആശ്രയം.

ഭോഗഃ കര്മവിനാശായ ഭോഗമവ്യക്തമുച്യതേ ബാഹ്യാംതഃകരണദ്വാരം ശരീരം ഭോഗസാധനമ്

കര്‍മ്മം നശിപ്പിക്കാൻ അനുഭവം ഉണ്ട്. അവ്യക്തം അനുഭവഭൂമിയാണ് എന്ന് പറയുന്നു. ബാഹ്യ-അന്തരേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ ശരീരമാണ് അനുഭവത്തിന് ഉപാധി.

ഭാവാതിശയലബ്ധേന പ്രസാദേന മലക്ഷയഃ ക്ഷീണേ ചാത്മമലേ തസ്മിന് പുമാഞ്ച്ഛിവസമോ ഭവേത്

അന്തരാവസ്ഥയുടെ പ്രത്യേകമായ കൃപയാൽ അശുദ്ധി നശിക്കുന്നു. ആത്മാവിന്റെ അശുദ്ധി തീർന്നാൽ ആ മനുഷ്യൻ ശിവനോടു സമം ആകുന്നു.

കലാദിപഞ്ചതത്ത്വാനാം കിം കര്മ പൃഥഗുച്യതേ ഭോക്തേതി പുരുഷശ്ചേതി യേനാത്മാ വ്യപദിശ്യതേ

കല തുടങ്ങിയ അഞ്ചു തത്ത്വങ്ങളുടെ കര്‍മ്മം എന്താണ്, അതിനെ എങ്ങനെ വേർതിരിക്കുന്നു? ആര് അനുഭവിക്കുന്നവൻ, ആര് പുരുഷൻ എന്ന് ആത്മാവിനെ വിളിക്കുന്നു?

കിമാത്മകം തദവ്യക്തം കേനാകാരേണ ഭുജ്യതേ കിം തസ്യ ശരണം ഭുക്തൌ ശരീരം ച കിമുച്യതേ

അവ്യക്തത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്, അത് എങ്ങനെയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്? അനുഭവത്തിൽ അതിന്റെ ആശ്രയം എന്ത്, ശരീരം എന്ന് പറയുന്നത് എന്താണ്?

ദിക്ക്രിയാവ്യംജകാ വിദ്യാ കാലോ രാഗഃ പ്രവര്തകഃ കാലോ ഽവച്ഛേദകസ്തത്ര നിയതിസ്തു നിയാമികാ

ദിശയും പ്രവർത്തിയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് ജ്ഞാനമാണ്. ആസക്തി ആരംഭിപ്പിക്കുന്നത് കാലമാണ്. അവിടെ കാലം പരിധിയിടുന്നു, നിയമം നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

അവ്യക്തം കാരണം യത്തത്ത്രിഗുണം പ്രഭവാപ്യയമ് പ്രധാനം പ്രകൃതിശ്ചേതി യദാഹുസ്തത്ത്വചിംതകാഃ

അവ്യക്തം മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ കാരണമാണ്, എല്ലാത്തിന്റെയും ഉത്ഭവവും ലയവുമാണ്. അതിനെ പ്രധാനവും പ്രകൃതിയും എന്ന് തത്ത്വചിന്തകർ വിളിക്കുന്നു.

കലാതസ്തദഭിവ്യക്തമനഭിവ്യക്തലക്ഷണമ് സുഖദുഃഖവിമോഹാത്മാ ഭുജ്യതേ ഗുണവാംസ്ത്രിധാ

കലയിൽ നിന്ന് പ്രകടമായതും, അവ്യക്തസ്വഭാവമുള്ളതും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ആനന്ദം, ദുഃഖം, മായ എന്നിവയാൽ അതിന് രൂപം, ഗുണമുള്ളവർക്ക് അതു മൂന്നു വിധത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു.

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഗുണാഃ പ്രകൃതിസംഭവാഃ പ്രകൃതൌ സൂക്ഷ്മരൂപേണ തിലേ തൈലമിവ സ്ഥിതാഃ

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഇവയാണ് പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുള്ള ഗുണങ്ങൾ. പ്രകൃതിയിൽ അവ സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ, എള്ളിൽ എണ്ണപോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.

സുഖം ച സുഖഹേതുശ്ച സമാസാത്സാത്ത്വികം സ്മൃതമ് രാജസം തദ്വിപര്യാസാത്സ്തംഭമോഹൌ തു താമസൌ

സുഖവും സുഖത്തിന് കാരണമാകുന്നതും പൊതുവെ സാത്വികം എന്ന് പറയുന്നു. അതിന് വിപരീതമായത് രാജസം, മന്ദതയും മായയും താമസം.