ശിവപുരാണമ്

അതീവാഭിമുഖം കൃത്വാ വചനം ചേദമബ്രുവന്

അവരവരുടെ ശ്രദ്ധ മുഴുവൻ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

രോമഹര്ഷണ സര്വജ്ഞ ഭവാന്നോ ഭാഗ്യഗൌരവാത് സംപ്രാപ്തോദ്യ മഹാഭാഗ ശൈവരാജ മഹാമതേ

ഹേ രോമഹർഷണ, എല്ലാം അറിയുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് നീ ഇന്ന് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്, മഹാഭാഗവാനായ ശൈവമുനിശ്രേഷ്ഠനേ.

പുരാണവിദ്യാമഖിലാം വ്യാസാത്പ്രത്യക്ഷമീയിവാന് തസ്മാദാശ്ചര്യഭൂതാനാം കഥാനാം ത്വം ഹി ഭാജനമ്

നീ വ്യാസനിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് മുഴുവൻ പുരാണവിദ്യയും ലഭിച്ചവനാണ്; അതുകൊണ്ട് അത്ഭുതകരമായ കഥകളുടെ ഭാണ്ഡാരമായവനാണ് നീ.

രത്നാനാമുരുസാരാണാം രത്നാകര ഇവാര്ണവഃ യച്ച ഭൂതം യച്ച ഭവ്യം യച്ചാന്യദ്വസ്തു വര്തതേ

അനേകം രത്നങ്ങളുടെ ഉറവിടമായ സമുദ്രംപോലെ, ഉണ്ടായതും വരാനിരിക്കുന്നതും മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളും നിനക്കുണ്ട്.

ന തവാവിദിതം കിഞ്ചിത്ത്രിഷു ലോകേഷു വിദ്യതേ ത്വമദൃഷ്ടവശാദസ്മദ്ദര്ശനാര്ഥമിഹാഗതഃ അകുര്വന്കിമപി ശ്രേയോ ന വൃഥാ ഗന്തുമര്ഹസി

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്കറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; ഞങ്ങളെ കാണാൻ അദൃശ്യവിധിയാൽ നീ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾക്ക് ഉപകാരമൊന്നും ചെയ്യാതെ നീ പോകരുത്; വിഫലമായി പോകുന്നത് ഉചിതമല്ല.

തസ്മാച്ഛ്രാവ്യതരം പുണ്യം സത്കഥാജ്ഞാനസംഹിതമ് വേദാംതസാരസര്വസ്വം പുരാണം ശ്രാവയാശു നഃ

അതുകൊണ്ട്, ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ള, നല്ല കഥകളും ജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞ, വേദാന്തത്തിന്റെ സാരവും സമ്പൂർണ്ണതയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പുരാണം ഞങ്ങൾക്ക് വേഗം വായിച്ചു കേൾപ്പിക്കണം.

ഏവമഭ്യര്ഥിതസ്സൂതോ മുനിഭിര്വേദവാദിഭിഃ ശ്ലക്ഷ്ണാം ച ന്യായസംയുക്താം പ്രത്യുവാച ശുഭാം ഗിരമ്

വേദജ്ഞന്മാരായ മുനികൾ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതിനുശേഷം, സൂതൻ സുന്ദരവും യുക്തിപൂർവകവുമായ, ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

പൂജിതോ ഽനുഗൃഹീതശ്ച ഭവദ്ഭിരിതി ചോദിതഃ കസ്മാത്സമ്യങ്ന വിബ്രൂയാം പുരാണമൃഷിപൂജിതമ്

നിങ്ങൾ എന്നെ ആദരിച്ചു അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, മുനികൾ ആരാധിക്കുന്ന പുരാണം ഞാൻ ശരിയായി പറയാതിരിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?

അഭിവംദ്യ മഹാദേവം ദേവീം സ്കംദം വിനായകമ് നംദിനം ച തഥാ വ്യാസം സാക്ഷാത്സത്യവതീസുതമ്

മഹാദേവനെയും ദേവിയെയും സ്കന്ദനെയും വിനായകനെയും നന്ദിയെയും, സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസനെയും നേരിട്ട് വിനയപൂർവ്വം വണങ്ങി,

വക്ഷ്യാമി പരമം പുണ്യം പുരാണം വേദസംമിതമ് ശിവജ്ഞാനാര്ണവം സാക്ഷാദ്ഭക്തിമുക്തിഫലപ്രദമ്

വേദങ്ങളോട് ഒത്തുപോകുന്ന, ശിവജ്ഞാനത്തിന്റെ സമുദ്രമായ, ഭക്തിക്കും മോക്ഷത്തിനും ഫലം നൽകുന്ന പരമപുണ്യമുള്ള പുരാണം ഞാൻ പറയാം.

ശബ്ദാര്ഥന്യായസംയുക്തൈ രാഗമാര്ഥൈര്വിഭൂഷിതമ് ശ്വേതകല്പപ്രസംഗേന വായുനാ കഥിതം പുരാ

ശബ്ദവും അർത്ഥവും യുക്തിയും ചേർന്ന, രസകരമായ വിഷയങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ശ്വേതകല്പത്തിൽ വായു മുൻപേ പറഞ്ഞ പുരാണമാണിത്.

വിദ്യാസ്ഥാനാനി സര്വാണി പുരാണാനുക്രമം തഥാ തത്പുരാണസ്യ ചോത്പത്തിം ബ്രുവതോ മേ നിബോധത

എല്ലാ വിദ്യാസ്ഥാനങ്ങളും, പുരാണങ്ങളുടെ ക്രമവും, ഈ പുരാണത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

അംഗാനി വേദാശ്ചത്വാരോ മീമാംസാന്യായവിസ്തരഃ പുരാണം ധര്മശാസ്ത്രം ച വിദ്യാശ്ചേതാശ്ചതുര്ദശ

നാലു വേദങ്ങളും അവയുടെ അംശങ്ങളും, മീമാംസയും ന്യായശാസ്ത്രവും, പുരാണവും ധർമ്മശാസ്ത്രവും, ഇവയോടൊപ്പം പതിനാലു വിദ്യകളും,

ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാംധര്വശ്ചേത്യനുക്രമാത് അര്ഥശാസ്ത്രം പരം തസ്മാദ്വിദ്യാ ഹ്യഷ്ടാദശ സ്മൃതാഃ

ആയുര്‍വേദം, ധനുര്‍വേദം, ഗാന്ധർവം, അർത്ഥശാസ്ത്രം എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ, അതിനുപുറമേ, പതിനെട്ട് വിദ്യകൾ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

അഷ്ടാദശാനാം വിദ്യാനാമേതാസാം ഭിന്നവര്ത്മനാമ് ആദികര്താ കവിസ്സാക്ഷാച്ഛൂലപാണിരിതി ശ്രുതിഃ

ഇവിടെ പറയുന്ന പതിനെട്ട് വിദ്യകളിൽ, ഓരോന്നിനും വ്യത്യസ്തമായ മാർഗ്ഗങ്ങളുണ്ട്; ഇവയുടെ ആദികർത്താവും കവി സ്വയം ശൂലപാണിയാണ് എന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.

സ ഹി സര്വജഗന്നാഥഃ സിസൃക്ഷുരഖിലം ജഗത് ബ്രഹ്മാണം വിദധേ സാക്ഷാത്പുത്രമഗ്രേ സനാതനമ്

സകല ലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായ അവൻ, ഈ സകല ജഗത് സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ആദിയിൽ തന്നെ തന്റെ ശാശ്വതപുത്രനായ ബ്രഹ്മാവിനെ നേരിട്ട് സൃഷ്ടിച്ചു.

തസ്മൈ പ്രഥമപുത്രായ ബ്രഹ്മണേ വിശ്വയോനയേ വിദ്യാശ്ചേമാ ദദൌ പൂര്വം വിശ്വസൃഷ്ട്യര്ഥമീശ്വരഃ

ആദ്യപുത്രനും സകല സൃഷ്ടിയുടെയും മൂലമായ ബ്രഹ്മാവിന്, ഈശ്വരൻ ഈ വിജ്ഞാനങ്ങൾ ആദ്യം തന്നു, ലോകസൃഷ്ടിക്ക് വേണ്ടിയായിരുന്നു അത്.

പാലനായ ഹരിം ദേവം രക്ഷാശക്തിം ദദൌ തതഃ മധ്യമം തനയം വിഷ്ണും പാതാരം ബ്രഹ്മണോ ഽപി ഹി

ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ, ദേവനായ ഹരിക്ക് സംരക്ഷണശക്തി അവൻ നൽകി; അങ്ങനെ, മധ്യപുത്രനായ വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനെയും സംരക്ഷിക്കുന്നവനായി.

ലബ്ധവിദ്യേന വിധിനാ പ്രജാസൃഷ്ടിം വിതന്വതാ പ്രഥമം സര്വശാസ്ത്രാണാം പുരാണം ബ്രഹ്മണാ സ്മൃതമ്

വിദ്യ നേടിയ ബ്രഹ്മാവ്, നിർദ്ദേശപ്രകാരം സൃഷ്ടി നടത്തുമ്പോൾ, ആദ്യം സകല ശാസ്ത്രങ്ങളിലുമുള്ള പുരാണം ഓർത്തെടുത്തു.

അനംതരം തു വക്ത്രേഭ്യോ വേദാസ്തസ്യ വിനിര്ഗതാഃ പ്രവൃത്തിസ്സര്വശാസ്ത്രാണാം തന്മുഖാദഭവത്തതഃ

അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വേദങ്ങൾ പുറത്ത് വന്നു; അവന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനം ഉദിച്ചു.

യദാസ്യ വിസ്തരം ശക്താ നാധിഗംതും പ്രജാ ഭുവി തദാ വിദ്യാസമാസാര്ഥം വിശ്വേശ്വരനിയോഗതഃ

ഭൂമിയിലെ ജനങ്ങൾ അതിന്റെ വിശാലതയെ ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ, വിശ്വേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരം ചുരുക്കി അവതരിപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരാംതേഷു വിശ്വാത്മാ വിഷ്ണുര്വിശ്വംഭരഃ പ്രഭുഃ വ്യാസനാമ്നാ ചരത്യസ്മിന്നവതീര്യ മഹീതലേ

ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം, വിശ്വാത്മാവും ലോകത്തെ പോഷിക്കുന്നവനും ആയ വിഷ്ണു, വ്യാസ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു.

ഏവം വ്യസ്താശ്ച വേദാശ്ച ദ്വാപരേദ്വാപരേ ദ്വിജാഃ നിര്മിതാനി പുരാണാനി അന്യാനി ച തതഃ പരമ്

അങ്ങനെ, ദ്വിജന്മാരേ, ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തും വേദങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നീട് പുരാണങ്ങളും മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങളും രചിക്കപ്പെട്ടു.

സ പുനര്ദ്വാപരേ ചാസ്മിന്കൃഷ്ണദ്വൈപായനാഖ്യയാ അരണ്യാമിവ ഹവ്യാശീ സത്യവത്യാമജായത

ഇതേ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, സത്യവതിയുടെ മകനായി, കാട്ടിൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നവനായി, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ ജനിച്ചു.

സംക്ഷിപ്യ സ പുനര്വേദാംശ്ചതുര്ധാ കൃതവാന്മുനിഃ വ്യസ്തവേദതയാ ലോകേ വേദവ്യാസ ഇതി ശ്രുതഃ

ആ മഹർഷി വേദങ്ങൾ ചുരുക്കി നാലായി വിഭജിച്ചു; അങ്ങനെ വേദങ്ങൾ വിഭജിച്ചവനെന്നർഥത്തിൽ ലോകത്ത് വേദവ്യാസൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

പുരാണാനാഞ്ച സംക്ഷിപ്തം ചതുര്ലക്ഷപ്രമാണതഃ അദ്യാപി ദേവലോകേ തച്ഛതകോടിപ്രവിസ്തരമ്

പുരാണങ്ങൾ അവൻ നാലുലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളായി ചുരുക്കി; എന്നാൽ ഇന്നും ദേവലോകത്ത് അവയുടെ വ്യാപ്തി നൂറുകോടിയാണ്.

യോ വിദ്യാച്ചതുരോ വേദാന് സാംഗോപണിഷദാന്ദ്വിജഃ ന ചേത്പുരാണം സംവിദ്യാന്നൈവ സ സ്യാദ്വിചക്ഷണഃ

നാലു വേദങ്ങളും അതിന്റെ അംഗങ്ങളുമായി ഉപനിഷത്തുകളും അറിയുന്ന ദ്വിജൻ, പുരാണം അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജ്ഞാനിയല്ല.

ഇതിഹാസപുരാണാഭ്യാം വേദം സമുപബൃംഹയേത് ബിഭേത്യല്പശ്രുതാദ്വേദോ മാമയം പ്രതരിഷ്യതി

വേദം ഇതിഹാസവും പുരാണവും ചേർത്ത് സമ്പുഷ്ടമാക്കണം; കുറച്ച് മാത്രം കേട്ടാൽ വേദം ഭയപ്പെടുന്നു, ഞാൻ അതിനെ അതിജീവിക്കും എന്ന്.

സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വംതരാണി ച വംശാനുചരിതം ചൈവ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ്

സൃഷ്ടി, പ്രതിസൃഷ്ടി, വംശം, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശാനുചരിതം — ഇവയാണ് പുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങൾ.