ശിവപുരാണമ്
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
മുക്തിസാധനകം ജ്ഞാനം നോദേതി പരമാദ്ഭുതമ് തപശ്ചരാമി മുക്ത്യര്ഥം ന ജാനേ തത്ര കാരണമ്
മോക്ഷം നേടാൻ വേണ്ട അറിവ് എനിക്ക് ഉദയിക്കുന്നില്ല — അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയാണ്. മോക്ഷത്തിനായി ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ അതിന് കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല.
ഇത്ഥം കുമാരോ ഭഗവാന് വ്യാസേന മുനിനാര്ഥിതഃ സമര്ഥഃ പ്രാഹ വിപ്രേംദ്രാ നിശ്ചയം മുക്തികാരണമ്
ഇങ്ങനെ, മഹാനായ കുമാരൻ, വ്യാസമുനിയുടെ അപേക്ഷയിൽ, കഴിവുള്ളവനായി ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് മോക്ഷത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഉറപ്പോടെ പറഞ്ഞു.
ശ്രവണം കീര്തനം ശംഭോര്മനനം ച മഹത്തരമ് ത്രയം സാധനമുക്തം ച വിദ്യതേ വേദസംമതമ്
ശംഭുവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൽ, പാടൽ, ധ്യാനം — ഈ മൂന്നു വലിയ മാർഗങ്ങളാണ് വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച സാദ്ധ്യങ്ങൾ.
പുരാഹമഥ സംഭ്രാംതോ ഹ്യന്യസാധനസംഭ്രമഃ അചലേ മംദരേ ശൈലേ തപശ്ചരണമാചരമ്
പണ്ടു ഞാൻ മറ്റുള്ള മാർഗങ്ങൾ തേടി ആശങ്കയിൽ ആയിരുന്നു; അചലമായ മന്ദരപർവതത്തിൽ ഞാൻ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു.
ശിവാജ്ഞയാ തതഃ പ്രാപ്തോ ഭഗവാന്നന്ദികേശ്വരഃ സ മേ ദയാലുര്ഭഗവാന്സര്വസാക്ഷീ ഗണേശ്വരഃ
ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ഭഗവാൻ നന്ദികേശ്വരൻ അവിടെ എത്തി — അവൻ കരുണാനിധിയും, എല്ലാം കാണുന്നവനും, ഗണങ്ങളുടെ നാഥനുമാണ്.
ഉവാച മഹ്യം സസ്നേഹം മുക്തിസാധനമുത്തമമ് ശ്രവണം കീര്തനം ശംഭോര്മനനം വേദസംമതമ്
അവൻ സ്നേഹത്തോടെ എനിക്ക് മോക്ഷത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാർഗം പറഞ്ഞു: ശംഭുവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൽ, പാടൽ, ധ്യാനം — വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചവ.
ത്രികം ച സാധനം മുക്തൌ ശിവേന മമ ഭാഷിതമ് ശ്രവണാദിം ബ്രഹ്മന്കുരുഷ്വേതി മുഹുര്മുഹുഃ
മോക്ഷത്തിനായി ഈ മൂന്നു മാർഗങ്ങളും ശിവൻ തന്നെ എനിക്ക് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾക്കലും മറ്റും ചെയ്യണം' എന്ന്.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ വ്യാസം സാനുഗോ വിധിനംദനഃ ജഗാമ സ്വവിമാനേന പദം പരമശോഭനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ആ മഹാപ്രഭു തന്റെ മനോഹരമായ വിമാനത്തിൽ പരമശ്രേഷ്ഠമായ സ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി.
ഏവമുക്തം സമാസേന പൂര്വവൃത്താംതമുത്തമമ് ശ്രവണാദിത്രയം സൂത മുക്ത്യോപായസ്ത്വയേരിതഃ
ഇങ്ങനെ, മുൻകാലത്തിലെ ഉത്തമമായ കഥ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സൂതാ, കേൾക്കൽ തുടങ്ങിയ മൂന്നു മാർഗങ്ങൾ മോക്ഷത്തിന് ഉപായമായി നീ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ശ്രവണാദിത്രികേ ഽശക്തഃ കിം കൃത്വാ മുച്യതേ ജനഃ അയത്നേനൈവ മുക്തിഃ സ്യാത്കര്മണാ കേന ഹേതുനാ
കേൾക്കൽ തുടങ്ങിയ മൂന്നു മാർഗങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ എന്ത് ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും? യാതൊരു പ്രയത്നവും ഇല്ലാതെ ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും?
ശ്രവണാദിത്രികേ ഽശക്തോ ലിംഗം ബേരം ച ശാംകരമ് സംസ്ഥാപ്യ നിത്യമഭ്യര്ച്യ തരേത്സംസാരസാഗരമ്
കേൾക്കൽ തുടങ്ങിയ മൂന്നു മാർഗങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ ശംകരന്റെ ലിംഗം അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ച്, അതിനെ പ്രതിദിനം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, ഈ ജന്മസമുദ്രം കടക്കാം.
അപി ദ്രവ്യം വഹേദേവ യഥാബലമവംചയന് അര്പയേല്ലിംഗബേരാര്ഥമര്ചയേദപി സംതതമ്
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുവന്ന്, വഞ്ചനയില്ലാതെ, ലിംഗത്തിനോ പ്രതിമയ്ക്കോ സമർപ്പിച്ച്, തുടർച്ചയായി പൂജിക്കണം.
മംഡപം ഗോപുരം തീര്ഥം മഠം ക്ഷേത്രം തഥോത്സവമ് വസ്ത്രം ഗംധം ച മാല്യം ച ധൂപം ദീപം ച ഭക്തിതഃ
മണ്ഡപം, ഗോപുരം, തീർത്ഥം, മഠം, സ്ഥലം, ഉത്സവം, വസ്ത്രം, സുഗന്ധം, മാല, ധൂപം, ദീപം — എല്ലാം ഭക്തിയോടെ അർപ്പിക്കണം.
വിവിധാന്നം ച നൈവേദ്യമപൂപവ്യംജനൈര്യുതമ് ഛത്രം ധ്വജം ച വ്യജനം ചാമരം ചാപി സാംഗകമ്
വിവിധയിനം അന്നങ്ങൾ, അപ്പം, വിഭവങ്ങൾ, കുട, പതാക, വിഞ്ജനം, ചാമരം എന്നിവയും അതിന്റെ അനുബന്ധങ്ങളോടുകൂടി അർപ്പിക്കണം.
രാജോപചാരവത്സര്വം ധാരയേല്ലിംഗബേരയോഃ പ്രദക്ഷിണാം നമസ്കാരം യഥാശക്തി ജപം തഥാ
രാജോപചാരങ്ങൾ പോലെ എല്ലാ ബഹുമതികളും ലിംഗത്തിനും പ്രതിമയ്ക്കും നൽകണം; പ്രദക്ഷിണം, നമസ്കാരം, കഴിവനുസരിച്ച് ജപവും ചെയ്യണം.
ആവാഹനാദിസര്ഗാംതം നിത്യം കുര്യാത്സുഭക്തിതഃ ഇത്ഥമഭ്യര്ച്യ യന്ദേവം ലിംഗേബേരേ ച ശാംകരേ
ആവാഹനം മുതൽ സമാപനം വരെ എല്ലാ കർമങ്ങളും പ്രതിദിനം വലിയ ഭക്തിയോടെ ചെയ്യണം; ഇങ്ങനെ ശംകരന്റെ ലിംഗത്തിലും പ്രതിമയിലും ദൈവത്തെ ആരാധിക്കണം.
സിദ്ധിമേതി ശിവപ്രീത്യാ ഹിത്വാപി ശ്രവണാദികമ് ലിംഗബേരാര്ചനാമാത്രാന്മുക്താഃ പുര്വേ മഹാജനാഃ
ശിവന്റെ കൃപയാൽ, കേൾക്കൽ മുതലായവ ഉപേക്ഷിച്ചാലും, ലിംഗത്തിനും പ്രതിമയ്ക്കും മാത്രം പൂജ ചെയ്താൽ മതിയെന്നു പഴയ മഹാൻമാർ മോക്ഷം നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ബേരമാത്രേ തു സര്വത്ര പൂജ്യംതേ ദേവതാഗണാഃ ലിംഗേബേരേ ച സര്വത്ര കഥം സംപൂജ്യതേ ശിവഃ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ദേവതകളെ പ്രതിമ രൂപത്തിലാണ് ആരാധിക്കുന്നത്. പക്ഷേ, ശിവനെ എങ്ങും ലിംഗത്തിലും പ്രതിമയിലും എങ്ങനെ ആരാധിക്കുന്നു എന്ന് അറിയാമോ?
അഹോ മുനീശ്വരാഃ പുണ്യം പ്രശ്നമേതന്മഹാദ്ഭുതമ് അത്ര വക്താ മഹാദേവോ നാന്യോ ഽസ്തി പുരുഷഃ ക്വചിത്
മഹർഷിമാരേ, ഈ ചോദ്യം വളരെ പുണ്യവും അത്ഭുതകരവുമാണ്. ഇതിന് ഉത്തരം പറയാൻ മഹാദേവനല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല.
ശിവേനോക്തം പ്രവക്ഷ്യാമി ക്രമാദ്ഗുരുമുഖാച്ഛ്രുതമ് ശിവൈകോ ബ്രഹ്മരൂപത്വാന്നിഷ്കലഃ പരികീര്തിതഃ
ശിവൻ പറഞ്ഞതും ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് ശ്രവിച്ചതുമാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്. ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളവനാകയാൽ ശിവൻ 'നിഷ്കലൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
രൂപിത്വാത്സകലസ്തദ്വത്തസ്മാത്സകലനിഷ്കലഃ നിഷ്കലത്വാന്നിരാകാരം ലിംഗം തസ്യ സമാഗതമ്
രൂപമുള്ളതിനാൽ അവൻ സകലനും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവൻ സകലനും നിഷ്കലനും ആകുന്നു. നിഷ്കലനാകയാൽ അവന്റെ ലിംഗം ആകാരം ഇല്ലാത്തതും അവനോടൊപ്പം ഒന്നായതുമാണ്.
സകലത്വാത്തഥാ ബേരം സാകാരം തസ്യ സംഗതമ് സകലാകലരൂപത്വാദ്ബ്രഹ്മശബ്ദാഭിധഃ പരഃ
സകലനാകയാൽ അവന്റെ രൂപം പ്രതിമയിലാണു കാണുന്നത്. സകലനും നിഷ്കലനും ആകയാൽ പരബ്രഹ്മം എന്ന പേരിൽ അവൻ അറിയപ്പെടുന്നു.
അപി ലിംഗേ ച ബേരേ ച നിത്യമഭ്യര്ച്യതേ ജനൈഃ അബ്രഹ്മത്വാത്തദന്യേഷാം നിഷ്കലത്വം ന ഹി ക്വചിത്
ലിംഗത്തിലും പ്രതിമയിലും ജനങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർ ബ്രഹ്മമല്ലാത്തതിനാൽ അവർക്ക് ഒരിക്കലും നിഷ്കലത്വം ഉണ്ടാകില്ല.
തസ്മാത്തേ നിഷ്കലേ ലിംഗേ നാരാധ്യംതേ സുരേശ്വരാഃ അബ്രഹ്മത്വാച്ച ജീവത്വാത്തഥാന്യേ ദേവതാഗണാഃ
അതുകൊണ്ട്, നിഷ്കലമായ ലിംഗത്തിൽ ദേവേന്ദ്രന്മാർ ആരാധനം നടത്താറില്ല. മറ്റുള്ളവരും ബ്രഹ്മമല്ലാത്തതിനാൽ, ജീവികളാണ്.
തൂഷ്ണീം സകലമാത്രത്വാദര്ച്യംതേ ബേരമാത്രകേ ജീവത്വം ശംകരാന്യേഷാം ബ്രഹ്മത്വം ശംകരസ്യ ച
സകലമായ പ്രതിമയിൽ മാത്രം മൗനത്തിൽ ആരാധന നടക്കുന്നു. ശങ്കരാ, മറ്റുള്ളവർ ജീവികളാണ്, ശങ്കരൻ മാത്രം ബ്രഹ്മമാണ്.
വേദാംതസാരസംസിദ്ധം പ്രണവാര്ഥേ പ്രകാശനാത് ഏവമേവ പുരാ പൃഷ്ടോ മംദരേ നന്ദികേശ്വരഃ
വേദാന്തസാരത്തിൽ ഉറപ്പാക്കിയതും പ്രണവാർത്ഥത്തിൽ വെളിപ്പെടുത്തിയതുമാണ് ഇത്. അങ്ങനെ തന്നെ, പഴയകാലത്ത് മന്ദരപർവതത്തിൽ നന്ദികേശ്വരനോടും ഇതേ ചോദ്യം ചോദിച്ചിരുന്നു.
സനത്കുമാരമുനിനാ ബ്രഹ്മപുത്രേണ ധീമതാ ശിവാന്യദേവവശ്യാനാം സര്വേഷാമപി സര്വതഃ
ബ്രഹ്മപുത്രനായ ധീരനായ സനത്കുമാരമുനി ശിവനും മറ്റു ദേവതകളും എല്ലായിടത്തും എങ്ങനെയാണെന്ന് ചോദിച്ചു.
ബേരമാത്രം ച പൂജാര്ഥം ശ്രുതം ദൃഷ്ടം ച ഭൂരിശഃ ശിവമാത്രസ്യ പൂജായാം ലിംഗം ബേരം ച ദൃശ്യതേ
പ്രതിമയെ മാത്രം ആരാധനയ്ക്കായി പലപ്പോഴും കേട്ടും കണ്ടുമുണ്ട്. ശിവന്റെ ആരാധനയിൽ മാത്രം ലിംഗവും പ്രതിമയും കാണപ്പെടുന്നു.
അതസ്തദ്ബ്രൂഹി കല്യാണ തത്ത്വം മേ സാധുബോധനമ് അനുത്തരമിമം പ്രശ്നം രഹസ്യം ബ്രഹ്മലക്ഷണമ്
അതിനാൽ, കനിവുള്ളവനേ, ഈ ഉത്തമമായ രഹസ്യമായ ബ്രഹ്മലക്ഷണമായ സത്യം എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന വിധത്തിൽ ദയവായി പറഞ്ഞു തരിക.
കഥയാമി ശിവേനോക്തം ഭക്തിയുക്തസ്യ തേ ഽനഘ ശിവസ്യ ബ്രഹ്മരൂപത്വാന്നിഷ്കലത്വാച്ച നിഷ്കലമ്
പാപരഹിതനായവനേ, ഭക്തിയോടെ ശിവൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു. ശിവൻ ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളതും നിഷ്കലനുമാണ്.