ശിവപുരാണമ്

വിഭൂതിംനിംദതേയോവൈബ്രാഹ്മണഃ സോന്യജാതകഃ യാതിചനരകേഘോരേയാവദ്ബ്രഹ്മാ ചതുര്മുഖഃ

വിഭൂതി നിന്ദിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ആയാലും മറ്റാരായാലും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാലു മുഖങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ ഭയങ്കരനായ നരകത്തിൽ പോകുന്നു.

ശ്രാദ്ധേയജ്ഞേജപേഹോമേവൈശ്വദേവേസുരാര്ചനേ ധൃതത്രിപുംഡ്രഃപൂതാത്മാമൃത്യുംജയതിമാനവഃ

ശ്രാദ്ധം, യജ്ഞം, ജപം, ഹോമം, വിശ്വദേവാർച്ചന, ദേവാരാധന എന്നിവയിൽ, ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ച ശുദ്ധഹൃദയനായ മനുഷ്യൻ മരണത്തെ ജയിക്കുന്നു.

ജലസ്നാനം മലത്യാഗേഭസ്മസ്നാനംസദാശുചി മംത്രസ്നാനംഹരേത്പാപംജ്ഞാനസ്നാനേപരംപദമ്

ജലസ്നാനം മലമൊഴുക്കുന്നു, ഭസ്മസ്നാനം എപ്പോഴും ശുദ്ധിയാക്കുന്നു, മന്ത്രസ്നാനം പാപം നീക്കുന്നു, ജ്ഞാനസ്നാനം പരമപദം നൽകുന്നു.

സര്വതീര്ഥേഷുയത്പുണ്യംസര്വതീര്ഥേഷുയത്ഫലമ് തത്ഫലംസമവാപ്നോതിഭസ്മസ്നാനകരോനരഃ

എല്ലാ തിരുത്തലുകളിലും ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും ഫലവും, ഭസ്മം ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് അതേപോലെ ലഭിക്കും.

ഭസ്മസ്നാനം പരം തീര്ഥംഗംഗാസ്നാനംദിനേദിനേ ഭസ്മരൂപീശിവഃസാക്ഷാദ്ഭസ്മ ത്രൈലോക്യപാവനമ്

ഭസ്മസ്നാനം ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തിരുത്തലാണ്; ഗംഗയില്‍ ദിവസേന സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും അതുപോലെ ഉത്തമമാണ്. ഭസ്മം തന്നെയാണ് ശിവന്‍ സ്വയം പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നത്, ഈ ഭസ്മം മൂന്നു ലോകവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

നതദൂനംനതദ്ധ്യാനംനതദ്ദാനംജപോനസഃ ത്രിപുംഡ്രേണവിനായേന വിപ്രേണ യദനുഷ്ഠിതമ്

ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇല്ലാതെ ബ്രാഹ്മണന്‍ ചെയ്യുന്ന ധ്യാനം, ചിന്തനം, ദാനം, ജപം എന്നിവ ഒന്നും തുല്യമായിരിക്കില്ല.

വാനപ്രസ്ഥസ്യകന്യാനാംദീക്ഷാഹീനനൃണാം തഥാ മധ്യാഹ്നാത്പ്രാഗ്ജലൈര്യുക്തംപരതോജലവര്ജിതമ്

വനവാസികള്‍ക്കും കന്യകള്‍ക്കും ദീക്ഷയില്ലാത്തവര്‍ക്കും, ഉച്ചയ്ക്ക് മുമ്പ് വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാം; അതിന് ശേഷം വെള്ളം ഒഴിവാക്കണം.

ഏവം ത്രിപുംഡ്രം യഃ കുര്യാന്നിത്യംനിയതമാനസഃ ശിവഭക്തഃ സവിജ്ഞേയോ ഭുക്തിമുക്തിം ച വിംദതി

ത്രിപുണ്ഡ്രം എല്ലാ ദിവസവും മനസ്സോടെ അണിയുന്ന ശിവഭക്തന്‍ ഭോഗവും മോക്ഷവും നേടുന്നവനായി അറിയപ്പെടണം.

യസ്യാംഗേനൈവരുദ്രാക്ഷ ഏകോപിബഹുപുണ്യദഃ തസ്യജന്മനിരര്ഥംസ്യാത്ത്രിപുംഡ്രരഹിതോ യദി

ഒരു രുദ്രാക്ഷം പോലും ശരീരത്തില്‍ ധരിച്ചാലും, അതിനാല്‍ ലഭിക്കുന്ന വലിയ പുണ്യം ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇല്ലെങ്കില്‍ ഫലപ്രദമാവില്ല.

ഏവംത്രിപുംഡ്രമാഹാത്മ്യംസമാസാത്കഥിതംമയാ രഹസ്യംസര്വജംതൂനാം ഗോപനീയമിദം ത്വയാ

ഇങ്ങനെ ത്രിപുണ്ഡ്രത്തിന്റെ മഹത്വം സംക്ഷിപ്തമായി ഞാന്‍ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവജാലങ്ങള്‍ക്കും പ്രയോജനമുള്ള ഈ രഹസ്യം നീ സൂക്ഷ്മമായി സൂക്ഷിക്കണം.

തിസ്രോരേഖാഭവംത്യേവസ്ഥാനേഷുമുനിപുംഗവാഃ ലലാടാദിഷുസര്വേഷുയഥോക്തേഷുബുധൈര്മുനേ

മഹർഷിമാരെ, ഭുദ്ധന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ നെറ്റി മുതലായ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ മൂന്ന് രേഖകൾ വരയ്ക്കണം.

ഭ്രുവോര്മധ്യംസമാരഭ്യയാവദംതോഭവേദ്ഭ്രുവോഃ താവത്പ്രമാണംസംധാര്യം ലലാടേ ച ത്രിപുംഡ്രകമ്

കണ്ണ് കണികകളുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, കണികകളുടെ അറ്റം വരെ വരുന്ന അളവിലാണ് നെറ്റിയിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം വരയ്ക്കേണ്ടത്.

മധ്യമാനാമികാംഗുല്യാമധ്യേതുപ്രതിലോമതഃ അംഗുഷ്ഠേന കൃതാരേഖാ ത്രിപുംഡ്രാഖ്യാ ഭിധീയതേ

മധ്യവും അനാമികയും ഉപയോഗിച്ച്, വിരല്‍ വിരുദ്ധ ദിശയില്‍ അങ്ങൂഠം കൊണ്ട് രേഖ വരയ്ക്കുന്നതാണ് ത്രിപുണ്ഡ്രം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

മധ്യേംഗുലിഭിരാദായ തിസൃഭിര്ഭസ്മയത്നതഃ ത്രിപുണ്ഡ്രധാരയേദ്ഭക്ത്യാഭുക്തിമുക്തിപ്രദംപരമ്

മധ്യവിരല്‍, അനാമിക, അങ്ങൂഠം എന്നിവ കൊണ്ട് ഭസ്മം എടുക്കുകയും, ഭക്തിയോടെ ത്രിപുണ്ഡ്രം അണിയുകയും ചെയ്യണം; അതിനാല്‍ പരമമായ ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.

തിസൃണാമപി രേഖാനാം പ്രത്യേകംനവദേവതാഃ സര്വത്രാംഗേഷുതാവക്ഷ്യേസാവധാനതയാ ശൃണു

ഈ മൂന്ന് രേഖകളിൽ ഓരോന്നിനും ഒമ്പത് ദേവതകളുണ്ട്; എല്ലാ ശരീരഭാഗങ്ങളിലും അവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

അകാരോ ഗാര്ഹപത്യാഗ്നിര്ഭൂധര്മശ്ച രജോഗുണഃ ഋഗ്വേദശ്ച ക്രിയാശക്തിഃ പ്രാതഃസവനമേവ ച

'അ' എന്ന അക്ഷരം, ഗാർഹപത്യാഗ്നി, ഭൂമി, ധർമ്മം, രാജോഗുണം, ഋഗ്വേദം, ക്രിയാശക്തി, പ്രഭാതസവനം—

മഹദേവശ്ച രേഖായാഃ പ്രഥമായാശ്ച ദേവതാ വിജ്ഞേയാ മുനിശാര്ദൂലാഃ ശിവദീക്ഷാപരായണൈഃ

—ഇവയും മഹാദേവനും ഒന്നാമത്തെ രേഖയുടെ ദേവതകളാണെന്ന് ശിവദീക്ഷയിൽ അർപ്പിതരായ മഹർഷിമാർ അറിയണം.

ഉകാരോ ദക്ഷിണാഗ്നിശ്ച നഭസ്തത്ത്വം യജുസ്തഥാ മധ്യംദിനം ച സവനമിച്ഛാശക്ത്യംതരാത്മകൌ

'ഉ' എന്ന അക്ഷരം, ദക്ഷിണാഗ്നി, ആകാശതത്വം, യജുർവേദം, ഉച്ചസവനം, ഇച്ഛാശക്തി—ഇവ രണ്ടാമത്തെ രേഖയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

മഹേശ്വരശ്ച രേഖായാ ദ്വിതീയായാശ്ച ദേവതാ വിജ്ഞേയാമുനിശാര്ദൂല ശിവദീക്ഷാപരായണൈഃ

രണ്ടാമത്തെ രേഖയുടെ ദേവതയാണ് മഹേശ്വരൻ എന്നു ശിവദീക്ഷയിൽ അർപ്പിതരായ മഹർഷിമാർ അറിയണം.

മകാരാഹവനീയൌ ച പരമാത്മാ തമോദിവൌ ജ്ഞാനശക്തിഃ സാമവേദസ്തൃതീയം സവനം തഥാ

'മ' എന്ന അക്ഷരം, ആവഹനീയാഗ്നി, പരമാത്മാവ്, രാത്രി, അന്ധകാരം, ജ്ഞാനശക്തി, സാമവേദം, മൂന്നാമത്തെ സവനം—

ശിവശ്ചൈവ ച രേഖായാസ്തൃതിയായാശ്ച ദേവതാ വിജ്ഞേയാമുനിശാര്ദൂല ശിവദീക്ഷാപരായണൌ

—ഇവയും ശിവൻതന്നെയും മൂന്നാമത്തെ രേഖയുടെ ദേവതയെന്നു ശിവദീക്ഷയിൽ അർപ്പിതരായ മഹർഷിമാർ അറിയണം.

ഏവം നിത്യം നമസ്കൃത്യ സദ്ഭക്ത്യാ സ്ഥാനദേവതാഃ ത്രിപുംഡ്രം ധാരയേച്ഛുദ്ധോ ഭുക്തിംമുക്തിം ച വിംദതി

ഇങ്ങനെ, എല്ലാ ദിവസവും സത്യമായ ഭക്തിയോടെ ആ സ്ഥലങ്ങളുടെ ദേവതകളെ വന്ദിച്ചു, ശുദ്ധനായവൻ ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.

ഇത്യുക്താഃസ്ഥാനദേവാശ്ചസര്വാംഗേഷുമുനിശ്വര തേഷാം സംബംധിനോഭക്ത്യാസ്ഥാനാനിശൃണുസാംപ്രതമ്

മഹാമുനീവരാ, അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ സ്ഥലദേവതകൾക്ക് ബന്ധപ്പെട്ട അവിടങ്ങളെയും ഭക്തിയോടെ കേൾക്കൂ.

ദ്വാത്രിംശത്സ്ഥാനകേ വാര്ധഷോഡശസ്ഥാനകേപി ച അഷ്ടസ്ഥാനേ തഥാ ചൈവ പഞ്ചസ്ഥാനേപി നാന്യസേത്

മുപ്പത്തിരണ്ട് സ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ പതിനാറ് സ്ഥലങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ എട്ട്, അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ചു സ്ഥലങ്ങൾ മാത്രം. ഇതിന് പുറമെ വേറെ ഒന്നും വേണ്ട.

ഉത്തമാംഗേ ലലാടേ ച കര്ണയോര്നേത്രയോസ്തഥാ നാസാവക്ത്രഗലേഷ്വേവംഹസ്തദ്വയ അതഃപരമ്

തലയിൽ, നെറ്റിയിൽ, രണ്ടു ചെവികളിൽ, രണ്ടു കണ്ണുകളിൽ, മൂക്കിൽ, വായിൽ, കഴുത്തിൽ, അങ്ങനെ ഇരുകൈകളിലും ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടണം.

കൂര്പരേ മണിബംധേചഹൃദയേപാര്ശ്വയോര്ദ്വയോഃ നാഭൌമുഷ്കദ്വയേചൈവമൂര്വോര്ഗുല്ഫേചജാനുനി

കൈമുട്ടുകളിൽ, കൈമണിക്കെട്ടിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, ഇരുവശങ്ങളിലും, നാഭിയിൽ, രണ്ടു വൃഷണങ്ങളിലും, ഇരുതുടകളിൽ, കാൽമുട്ടുകളിൽ, കാൽച്ചുവട്ടിലും ഇടണം.

ജംഘാദ്വയേപദദ്വന്ദ്വേദ്വാത്രിംശത്സ്ഥാനമുത്തമമ് അഗ്ന്യബ്ഭൂവായുദിഗ്ദേശദിക്പാലാന്വസുഭിഃ സഹ

ഇരുകാൽപാദങ്ങളിലും ഇരുകാലുകളിലും—ഇവയാണ് മുപ്പത്തിരണ്ട് പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ. ഇതോടൊപ്പം അഗ്‌നി, ജലം, ഭൂമി, വായു, ദിശകൾ, ദിശാപാലകർ, വസുക്കൾ എന്നിവയും ചേർക്കണം.

ധരാധ്രുവശ്ചസോമശ്ച അപശ്ചേവാനിലോനലഃ പ്രത്യൂഷശ്ച പ്രഭാസശ്ചവസവോഷ്ടപ്രകീര്തിതാഃ

ഭൂമി, ധ്രുവതാരം, ചന്ദ്രൻ, ജലം, വായു, അഗ്‌നി, പ്രഭാതം, പ്രകാശം—ഇവയാണ് വസുക്കൾ എന്നു പറയപ്പെടുന്ന എട്ട് ദേവതകൾ.

ഏതേഷാംനാമമാത്രേണത്രിപുംഡ്രംധാരയേദ്ബുധാഃ കുര്യാദ്വാഷോഡശസ്ഥാനേത്രിപുണ്ഡ്രംതുസമാഹിതഃ

ഇവരുടെ പേരുകൾ ഉച്ചരിച്ചാൽ മാത്രം മതിയെന്നു ജ്ഞാനികൾ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടണം. അല്ലെങ്കിൽ, ശ്രദ്ധയോടെ പതിനാറു സ്ഥലങ്ങളിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടാം.