ശിവപുരാണമ്

ശ്രൌതംഭസ്മതഥാസ്മാര്തംദ്വിജാനാമേവകീര്തിതമ് അന്യേഷാമപിസര്വേഷാമപരംഭസ്മലൌകികമ്

ശ്രൗതവും സ്മാർതവും ഭസ്മം ദ്വിജന്മാർക്കു മാത്രമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്; മറ്റുള്ളവർക്കെല്ലാം ലോകികഭസ്മം ഉപയോഗിക്കാം.

ധാരണംമംത്രതഃ പ്രോക്തംദ്വിജാനാംമുനിപുംഗവൈഃ കേവലംധാരണംജ്ഞേയമന്യേഷാംമംത്രവര്ജിതമ്

മഹർഷിമാർ ദ്വിജന്മാർക്കായി മന്ത്രത്തോടെ ധാരണ ചെയ്യുന്നതാണ് പഠിപ്പിച്ചത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് മന്ത്രം കൂടാതെ ധാരണ ചെയ്യുന്നതു മാത്രം അറിയണം.

ആഗ്നേയമുച്യതേഭസ്മദഗ്ധഗോമയസംഭവമ് തദാപിദ്രവ്യമിത്യുക്തംത്രിപുംഡ്രസ്യമഹാമുനേ

ഗോമയത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ചാരമാണ് 'ആഗ്നേയ' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. മഹാമുനിയേ, ഇതും ത്രിപുണ്ഡ്രത്തിനുള്ള വസ്തുവാണ്.

അഗ്നിഹോത്രോത്ഥിതംഭസ്മസംഗ്രാഹ്യംവാമനീഷിഭിഃ അന്യയജ്ഞോത്ഥിതംവാപിത്രിപുണ്ഡ്രസ്യചധാരണേ

അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ചാരം ജ്ഞാനികൾ എടുക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും യജ്ഞത്തിൽ നിന്നുള്ള ചാരവും ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടാൻ ഉപയോഗിക്കാം.

അഗ്നിരിത്യാദിഭിര്മംത്രൈര്ജാബാലോപനിഷദ്ഗതേഃ സപ്തഭിധൂലനംകാര്യംഭസ്മനാസജലേനച

ജാബാലോപനിഷത്തിൽ ഉള്ള 'അഗ്നി' മുതലായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, വായിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം ചേർത്ത് ഏഴു പ്രാവശ്യം ചാരം തളിക്കണം.

വര്ണാനാമാശ്രമാണാംചമംത്രതോമംത്രതോപി ച ത്രിപുംഡ്രോദ്ധൂലനംപ്രോക്തജാബാലൈരാദരേണച

വർണ്ണങ്ങൾക്കും ആശ്രമങ്ങൾക്കും മന്ത്രത്തോടെ അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്രം കൂടാതെ, ജാബാലന്മാർ ആദരപൂർവ്വം ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.

ഭസ്മനോദ്ധൂലനംചൈവയഥാതിര്യക്ത്രിപുംഡ്രകമ് പ്രമാദാദപിമോക്ഷാര്ഥീനത്യജേദിതിവിശ്രുതിഃ

ചാരവും തിരശ്ചീന ത്രിപുണ്ഡ്രവും അജ്ഞാനത്തിൽ പോലും ചെയ്താലും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അത് ഉപേക്ഷിക്കരുത് എന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.

ശിവേനവിഷ്ണുനാചൈവതഥാതിര്യക്ത്രിപുംഡ്രകമ് ഉമാദേവീചലക്ഷ്മീംശ്ചവാചാന്യാഭിശ്ചനിത്യശഃ

ശിവനും വിഷ്ണുവും, ഉമാദേവിയും ലക്ഷ്മിയും മറ്റു ദേവതകളും എന്നും തിരശ്ചീന ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കുന്നു.

ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര്വൈശ്യൈഃ ശൂദ്രൈരപിചസംസ്കരൈഃ അപഭ്രംശൈര്ധൃതംഭസ്മത്രിപുംഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ

ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, സംസ്‌കൃതരായാലും അല്ലാതിരുന്നാലും, സ്വയം ചാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടണം.

ഉദ്ധൂലനംത്രിപുംഡ്രംചശ്രദ്ധയാനാചരംതിയേ തേഷാംനാസ്തിസമാചാരോവര്ണാശ്രമസമന്വിതഃ

ആശ്രദ്ധയോടെ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവർക്കു വർണ്ണമോ ആശ്രമമോ അനുസരിച്ച് ആചാരം ഇല്ല.

ഉദ്ധൂലനംത്രിപുംഡ്രംചശ്രദ്ധയാനാചരംതിയേ തേഷാംനാസ്തിവിനിമുംക്തിസ്സംസാരാജ്ജന്മകോടിഭിഃ

ആശ്രദ്ധയോടെ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവർക്ക് കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷവും സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ഉണ്ടാകില്ല.

ഉദ്ധൂലനംത്രിപുംഡ്രംചശ്രദ്ധയാനാചരന്തിയേ തേഷാംനാസ്തിശിവജ്ഞാനംകല്പകോടിശതൈരപി

ആശ്രദ്ധയോടെ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവർക്ക് കോടിക്കണക്കിന് കല്പങ്ങൾക്കു ശേഷവും ശിവജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ല.

ഉദ്ധൂലനംത്രിപുംഡ്രം ച ശ്രദ്ധയാനാചരന്തിയേ തേമഹാപാതകൈര്യുക്താ ഇതിശാസ്ത്രീയനിര്ണയഃ

ആശ്രദ്ധയോടെ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവർ മഹാപാതകങ്ങൾ ചെയ്തവരാണെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.

ഉദ്ധൂലനംത്രിപുംഡ്രംചശ്രദ്ധയാനാചരന്തി യേ തേഷാമാചരിതം സര്വംവിപരീതഫലായ ഹി

ആശ്രദ്ധയോടെ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും വിരുദ്ധഫലമാണ് നൽകുന്നത്.

മഹാപാതകയുക്താനാം ജംതൂനാംശര്വവിദ്വിഷാമ് ത്രിപുംഡ്രോദ്ധൂലനദ്വേഷോജായതേസുദൃഢം മുനേ

മഹാപാതകികളായും ശർവനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരായും ഉള്ള ജീവികൾക്ക് ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നതിൽ ശക്തമായ വിരോധം ഉണ്ടാകുന്നു, മഹർഷേ.

ശിവാഗ്നികാര്യം യഃ കൃത്വാകുര്യാത്ത്രിയായുഷാത്മവിത് മുച്യതേസര്വപാപൈസ്തുസ്പൃഷ്ടേനഭസ്മനാനരഃ

ശിവാഗ്നികാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു ചാരത്തിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവൻ, ആയുസ്സ് കുറഞ്ഞവനായാലും എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.

സിതേനഭസ്മനാകുര്യാത്ത്രിസന്ധ്യംയസ്ത്രിപുണ്ഡ്രകമ് സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ ശിവേനസഹമോദതേ

വെളുത്ത ചാരത്തിൽ മൂന്നു സംധ്യകളിലും ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി ശിവനോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.

സിതേനഭസ്മനാ കുര്യാലാടേ തു ത്രിപുണ്ഡ്രകമ് യോസാവനാദിഭൂതാന്ഹിലോകാനാപ്തോ മൃതോഭവേത്

വെളുത്ത ചാരത്തിൽ നെറ്റിയിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടുന്നവൻ ബ്രഹ്മാദികളായ ലോകങ്ങൾ നേടുകയും, മരിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.

അകൃത്വാ ഭസ്മനാസ്നാനം ന ജപേദ്വൈഷഡക്ഷരമ് ത്രിപുംഡ്രം ച രചിത്വാ തു വിധിനാഭസ്മനാജപേത്

ചാരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യാതെ ആറക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കരുത്. എന്നാൽ ചാരത്തിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം വിധിപൂർവ്വം ഇടുമ്പോൾ ജപിക്കാം.

അദയോ വാധമോ വാപി സര്വപാപാന്വിതോപി വാ ഉഷഃപാപാന്വിതോ വാപിമൂര്ഖോ വാ പതിതോപി വാ

ആളു ഉന്നതനാകട്ടെ, താഴ്ന്നവനാകട്ടെ, എത്ര പാപങ്ങൾ ചെയ്തവനായാലും, പുലരിപോലെ പാപം ചെയ്തവനായാലും, അജ്ഞാനിയാകട്ടെ, പാപത്തിൽ വീണവനായാലും,

യസ്മിന്ദേശേവസേന്നിത്യംഭൂതിശാസനസംയുതഃ സര്വതീര്ഥൈശ്ചക്രതുഭിഃസാംനിധ്യംക്രിയതേസദാ

ഭൂതി എന്ന ആജ്ഞ എപ്പോഴും പാലിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്ത്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും യാഗങ്ങളും കൊണ്ട് ദൈവിക സാന്നിധ്യം എന്നും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.

ത്രിപുംഡ്രസഹിതോ ജീവഃ പൂജ്യഃ സര്വൈഃ സുരാസുരൈഃ പാപാന്വിതോപി ശുദ്ധാത്മാ കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ യുതഃ

മൂന്നു രേഖകൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ജീവിയെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാവരും ആദരിക്കണം; അവൻ എത്ര പാപിയാണെങ്കിലും ആത്മാവ് ശുദ്ധമാണ്—വിശ്വാസത്തോടെ അണിയുമ്പോൾ എത്രയോ കൂടുതൽ ശുദ്ധിയാകും.

യസ്മിന്ദേശേ ശിവജ്ഞാനീ ഭൂതിശാസനസംയുതഃ ഗതോ യദൃച്ഛയാദ്യാപി തസ്മിസ്തീര്ഥാഃ സമാഗതാഃ

ശിവജ്ഞാനിയാവുകയും, ഭൂതിയുടെ ആജ്ഞ പാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ യാദൃശ്ചികമായി ഏത് സ്ഥലത്തേയ്ക്കും പോയാൽ, അവിടെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഒന്നിക്കുന്നു.

ബഹുനാത്രകിമുക്തേനധാര്യംഭസ്മസദാ ബുധൈഃ ലിംഗാര്ചനംസദാകാര്യംജപ്യോമംത്രഃഷഡക്ഷരഃ

ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും വിശുദ്ധഭസ്മം അണിയണം; ലിംഗാരാധനയും ആറക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കുകയും എപ്പോഴും ചെയ്യണം.

ബ്രഹ്മണാവിഷ്ണുനാവാപി രുദ്രേണമുനിഭിഃ സുരൈഃ ഭസ്മധാരണമാഹാത്മ്യംനശക്യംപരിഭാഷിതുമ്

ബ്രഹ്മാവോ, വിഷ്ണുവോ, രുദ്രനോ, മുനികളോ, ദേവന്മാരോ—even ഭസ്മം അണിയുന്നതിന്റെ മഹത്വം പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇതി വര്ണാശ്രമാചാരോലുപ്തവര്ണക്രിയോപി ച പാപാത്സകൃത്ത്രിപുംഡ്രസ്യധാരണാത്സോപിമുച്യതേ

വർണാശ്രമധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവനോ, വർണകർമങ്ങൾ നഷ്ടമായവനോ ആയാലും, ഒരിക്കൽ പോലും ത്രിപുണ്ഡ്രം അണിയുമ്പോൾ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.

യേഭസ്മധാരിണംത്യക്ത്വാകര്മകുര്വംതിമാനവാഃ തേഷാം നാസ്തിവിനിര്മോക്ഷഃ സംസാരാജ്ജന്മകോടിഭിഃ

ഭസ്മം അണിയുന്നവനെ അവഗണിച്ച് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്ക്, കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല.

തേ നാധീതംഗുരോഃസര്വംതേനസര്വമനുഷ്ഠിതമ് യേനവിപ്രേണശിരസിത്രിപുംഡ്രംഭസ്മനാകൃതമ്

ഗുരുവിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതും ചെയ്ത എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും—all അർത്ഥശൂന്യമാണ്, ഭസ്മം കൊണ്ട് ത്രിപുണ്ഡ്രം തലയിൽ അണിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനു.

യേ ഭസ്മധാരിണം ദൃഷ്ട്വാനരാഃ കുര്വംതിതാഡനമ് തേഷാംചംഡാലതോജന്മബ്രഹ്മന്നൂഹ്യംവിപശ്ചിതാ

ഭസ്മം അണിഞ്ഞവനെ കണ്ടു അവനോട് ക്രൂരത കാണിക്കുന്നവരുടെ ജന്മം ചണ്ഡാളനേക്കാൾ താഴ്ന്നതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.