കിംബഹൂക്തേനമുനയഃസ്ത്രീണാമപിതഥാന്യതഃ അധികാരോസ്തിസര്വേഷാംശിവലിംഗാര്ചനേദ്വിജാഃ
മുനിമാരേ, കൂടുതൽ വിശദീകരണത്തിന് ആവശ്യമില്ല. സ്ത്രീകൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഈ അവകാശം ഉണ്ട്; ശിവലിംഗാരാധനയിൽ എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ട്, ദ്വിജന്മാരേ.
ദ്വിജാനാംവൈദികേനാപിമാര്ഗേണാരാധനംവരമ് അന്യേഷാമപിജംതൂനാംവൈദികേനനസംമതമ്
ദ്വിജന്മാരിൽ വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ ആരാധന ചെയ്യുന്നതാണ് ഉത്തമം; മറ്റുള്ള ജീവികൾക്ക് വേദമാർഗ്ഗം അനുമതിയില്ല.
വൈദികാനാംദ്വിജാനാംചപൂജാവൈദികമാര്ഗതഃ കര്തവ്യാനാന്യമാര്ഗേണ ഇത്യാഹഭഗവാഞ്ഛിവഃ
വേദം പഠിച്ച ദ്വിജന്മാർക്ക് വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ ആരാധന നടത്തണം; മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ അല്ല—ഇതാണു ശിവൻ പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
ദധീച ഗൌതമാദീനാംശാപേനാദഗ്ധചേതസാമ് ദ്വിജാനാം ജായതേശ്രദ്ധാനൈവ വൈദികകര്മണി
ദധീചിയും ഗൗതമനും തുടങ്ങിയവരുടെ ശാപം മൂലം മനസ്സു കത്തിപ്പോയ ദ്വിജന്മാർക്കാണ് വേദകർമങ്ങളിൽ വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നത്.
യോവൈദികമനാദൃത്യകര്മസ്മാര്തമഥാപിവാ അന്യത്സമാചരേന്മര്ത്യോനസംകല്പഫലംലഭേത്
വേദം അവഗണിച്ച്, സ്മാര്ത്തകർമം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ആചരണം ചെയ്യുന്നവൻ, ആഗ്രഹിച്ച ഫലം ലഭിക്കുകയില്ല, മനുഷ്യനേ.
ഇത്ഥംകൃത്വാര്ചനംശംഭോര്നൈവേദ്യാംതംവിധാനതഃ പൂജയേദഷ്ടമൂര്തീശ്ചതത്രൈവത്രിജഗന്മയീഃ
ഇങ്ങനെ ശംഭുവിനെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ച്, നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ചശേഷം, അവിടെ തന്നെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളായ എട്ടു രൂപങ്ങൾ ആരാധിക്കണം.
ക്ഷിതിരാപോനലോവായുരാകാശഃ സൂര്യസോമകൌ യജമാന ഇതി ത്വഷ്ടൌമൂര്തയഃപരികീര്തിതാഃ
ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, യജമാനൻ—ഇവയാണ് എട്ടു രൂപങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു.
ശര്വോഭവശ്ച രുദ്രശ്ച ഉഗ്രോഭീമ ഇതീശ്വരഃ മഹാദേവഃ പശുപതിരേതാന്മൂര്തിഭിരര്ചയേത്
ശർവൻ, ഭവൻ, രുദ്രൻ, ഉഗ്രൻ, ഭീമൻ, ഈശ്വരൻ, മഹാദേവൻ, പശുപതി—ഇവരുടെ രൂപങ്ങളാൽ ആരാധിക്കണം.
പൂജയേത്പരിവാരം ചതതഃശംഭോഃസുഭക്തിതഃ ഈശാനാദിക്രമാത്തത്രചംദനാക്ഷതപത്രകൈഃ
ശംഭുവിന്റെ പരിവാരങ്ങളെ, ഈശാനനിൽ തുടങ്ങി, ചന്ദനം, അക്ഷതം, ഇലകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.
ഈശാനംനന്ദിനംചംഡംമഹാകാലംചഭൃംഗിണമ് വൃഷംസ്കംദംകപര്ദീശംസോമംശുക്രംചതത്ക്രമാത്
ഈശാനൻ, നന്ദി, ചണ്ടൻ, മഹാകാലൻ, ഭൃംഗി, വൃഷം, സ്കന്ദൻ, കപർദീശൻ, സോമൻ, ശുക്രൻ—ഈക്രമത്തിൽ.
അഗ്രതോവീരഭദ്രം ച പൃഷ്ഠേകീര്തിമുഖം തഥാ തത ഏകാദശാന്നുദ്രാന്പൂജയേദ്വിധിനാതതഃ
മുൻവശത്ത് വീരഭദ്രനെയും, പിന്നിൽ കീർത്തിമുഖത്തെയും സ്ഥാപിച്ച്, ഇങ്ങനെ പതിനൊന്ന് രൂപങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം ആരാധിക്കണം.
തതഃപഞ്ചാക്ഷരം ജപ്ത്വാ ശതരുദ്രിയമേവ ച സ്തുതീര്നാനാവിധാഃ കൃത്വാ പഞ്ചാംഗപഠനം തഥാ
ശേഷം, അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രവും ശതരുദ്രിയവും ജപിച്ച്, വിവിധസ്തുതികൾ ചെയ്തശേഷം, പഞ്ചാംഗം കൂടി പാരായണം ചെയ്യണം.
തതഃ പ്രദക്ഷിണാം കൃത്വാ നത്വാ ലിംഗം വിസര്ജയേത് ഇതിപ്രോക്തമശേഷം ച ശിവപൂജനമാദരാത്
അതിനുശേഷം ശിവലിംഗത്തെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച്, അനുമതി വാങ്ങി പുറപ്പെടണം. ഇങ്ങനെ ശിവപൂജയുടെ എല്ലാ വിധികളും ശ്രദ്ധയോടെ വിശദീകരിച്ചു.
രാത്രാവുദങ്മുഖഃ കുര്യാദ്ദേവകാര്യംസദൈവഹി ശിവാര്ചനം സദാപ്യേവംശുചിഃ കുര്യാദുദങ്മുഖഃ
രാത്രിയിൽ ദൈവിക കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോഴും, ശിവപൂജ നടത്തുമ്പോഴും എപ്പോഴും വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, ശുദ്ധതയോടെ ചെയ്യണം.
ന പ്രാചീമഗ്രതഃ ശംഭോര്നോദീചീം ശക്തിസംഹിതാന് നപ്രതീചീംയതഃ പൃഷ്ഠമതോഗ്രാഹ്യം സമാശ്രയേത്
ശംഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിക്കരുത്, ശക്തി സാന്നിധ്യമുള്ള വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിക്കരുത്, പിറകിൽ പടിഞ്ഞാറ് വയ്ക്കരുത്; ഇങ്ങനെയുള്ള നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കരുത്.
വിനാഭസ്മത്രിപുംഡ്രേണ വിനാ രുദ്രാക്ഷമാലയാ ബില്വപത്രം വിനാ നൈവ പൂജയേച്ഛംകരം ബുധഃ
ഭസ്മത്തിരി വരയ്ക്കാതെ, രുദ്രാക്ഷമാല ധരിക്കാതെ, ബില്വപത്രം ഇല്ലാതെ, ബുദ്ധിമാൻ ശങ്കരനെ പൂജിക്കരുത്.
ഭസ്മാപ്രാപ്തൌമുനിശ്രേഷ്ഠാഃ പ്രവൃത്തേ ശിവപൂജനേ തസ്മാന്മൃദാപി കര്തവ്യം ലലാടേ ച ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഭസ്മം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ പോലും, ശിവപൂജ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ കുഴി മണ്ണുപയോഗിച്ച് പോലും തലയിലെ മൂന്ന് വരികൾ വരയ്ക്കണം.
അഗ്രാഹ്യം ശിവനൈവേദ്യമിതി പൂര്വം ശ്രുതം വചഃ ബ്രൂഹി തന്നിര്ണയം ബില്വമാഹാത്മ്യമപി സന്മുനേ
ശിവനു സമർപ്പിച്ച നൈവേദ്യം സ്വീകരിക്കരുതെന്നു മുമ്പേ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ നിർണയവും, ബില്വപത്രത്തിന്റെ മഹത്വവും ദയവായി പറയൂ, മഹാനായ മുനിയേ.
സര്വംവദാമിസംപ്രീത്യാ ധന്യാ യൂയം ശിവവ്രതാഃ
എല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ പറയാം; ശിവവ്രതത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന നിങ്ങൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
ശിവഭക്തഃ ശുചിഃ ശുദ്ധഃ സദ്വ്രതീദൃഢനിശ്ചയഃ ഭക്ഷയേച്ഛിവനൈവേദ്യംത്യജേദഗ്രാഹ്യഭാവനാമ്
ശിവഭക്തനായവൻ, ശുദ്ധനും വിശുദ്ധനും നല്ല വ്രതങ്ങളിൽ ഉറച്ചവനും ആണെങ്കിൽ, ശിവനു സമർപ്പിച്ച നൈവേദ്യം അഗ്രാഹ്യമായെന്നു കരുതാതെ സ്വീകരിക്കാം.
ദൃഷ്ട്വാപി ശിവനൈവേദ്യേ യാംതി പാപാനി ദൂരതഃ ഭക്തേതുശിവനൈവേദ്യേപുണ്യാന്യാ യാംതികോടിശഃ
ശിവനു സമർപ്പിച്ച നൈവേദ്യം കാണുന്നവർക്കു പോലും പാപങ്ങൾ അകന്നു പോകും; ഭക്തൻ ആ നൈവേദ്യം കഴിച്ചാൽ, അനേകം ഗുണഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും.
അലം യാഗസഹസ്രേണാപ്യലം യാഗാര്ബുദൈരപി ഭക്ഷിതേ ശിവനൈവേദ്യേ ശിവസായുജ്യമാപ്നുയാത്
ആയിരം യാഗങ്ങൾ ചെയ്താലും, കോടികൾ യാഗം നടത്തിയാലും, ശിവനൈവേദ്യം കഴിക്കുന്നതിനു തുല്യമാകില്ല; അതിലൂടെ ശിവനോടൊപ്പം ഐക്യം നേടാം.
യദ്ഗൃഹേശിവനൈവേദ്യപ്രചാരോപിപ്രജായതേ തദ്ഗൃഹംപാവനംസര്വമന്യപാവനകാരണമ്
ഏത് വീട്ടിൽ ശിവനൈവേദ്യം വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ, ആ വീട് മുഴുവനും വിശുദ്ധമാകുന്നു; മറ്റുള്ളവർക്കും ശുദ്ധി നൽകുന്നവയാകുന്നു.
ആഗതം ശിവനൈവേദ്യം ഗൃഹീത്വാ ശിരസാമുദാ ഭക്ഷണീയംപ്രയത്നേ ന ശിവസ്മരണപൂര്വകമ്
ശിവനൈവേദ്യം വരുമ്പോൾ, തലകുനിഞ്ഞ് ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ, ശിവനെ സ്മരിച്ച് കഴിക്കണം.
ആഗതം ശിവനൈവേദ്യമന്യദാ ഗ്രാഹ്യമിത്യപി വിലംബേപാപസംബംധോഭവത്യേവ ഹി മാനവേ
ശിവനൈവേദ്യം മറ്റേതെങ്കിലും സമയത്ത് വന്നാൽ, അതും സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്; പക്ഷേ വൈകിയാൽ, അതു പാപം ഉണ്ടാക്കും.
ന യസ്യ ശിവനൈവേദ്യഗ്രഹണേച്ഛാപ്രജായതേ സപാപിഷ്ഠോഗരിഷ്ഠഃസ്യാന്നരകംയാത്യപിധ്രുവമ്
ശിവനൈവേദ്യം സ്വീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹം തോന്നാത്തവൻ ഏറ്റവും വലിയ പാപിയാവും; അവൻ നിർബന്ധമായി നരകത്തിൽ പോകും.
ഹൃദയേ ചന്ദ്രകാന്തേ ച സ്വര്ണരൂപ്യാദിനിര്മിതേ ശിവദീക്ഷാവതാഭക്തേനേദംഭക്ഷ്യമിതീര്യതേ
ഹൃദയത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രകാന്തം, പൊന്നു, വെള്ളി മുതലായവയിൽ നിർമ്മിച്ച പാത്രത്തിൽ ശിവദീക്ഷയുള്ള ഭക്തൻക്ക് അത് കഴിക്കാൻ യോഗ്യമാണ്.
ശിവദീക്ഷാന്വിതോഭക്തോ മഹാപ്രസാദസംജ്ഞകമ് സര്വേഷാമപി ലിംഗാനാം നൈവേദ്യം ഭക്ഷയേച്ഛുഭമ്
ശിവദീക്ഷയുള്ള ഭക്തൻ, മഹാപ്രസാദം എന്നറിയപ്പെടുന്ന എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള നൈവേദ്യം കഴിക്കാം; അതു ശുഭകരമാണ്.
അന്യദീക്ഷായുജാംന്ഃണാംശിവഭക്തിരതാത്മനാമ് ശൃണുധ്വംനിര്ണയംപ്രീത്യാശിവനൈവേദ്യഭക്ഷണേ
ശിവദീക്ഷയില്ലാത്ത, പക്ഷേ ശിവഭക്തിയുള്ളവർക്കു ശിവനൈവേദ്യം കഴിക്കാനുള്ള വിധിയെക്കുറിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ കേൾക്കൂ.
ശാലഗ്രാമോദ്ഭവേ ലിംഗേ രസലിംഗേതഥാ ദ്വിജാഃ പാഷാണേ രാജതേസ്വര്ണേസുരസിദ്ധപ്രതിഷ്ഠിതേ
ശാലഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള ലിംഗത്തിൽ, ദ്രവലിംഗത്തിൽ, കല്ലിൽ, വെള്ളിയിൽ, പൊന്നിൽ, ദേവതകളും സിദ്ധന്മാരും പ്രതിഷ്ഠിച്ച ലിംഗങ്ങളിലും—