ശിവപുരാണമ്

അഥ കിം പരമം സാധ്യം കിംവാ തത്സാധനം പരമ് സാധകഃ കീദൃശസ്തത്ര തദിദം ബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ

എന്താണ് പരമ ലക്ഷ്യം? അതിന്റെ ഉത്തമ മാർഗം ഏതാണ്? അതിനായി എങ്ങനെയുള്ള ഉപാസകനാണ് വേണ്ടത്? ഇതെല്ലാം സത്യമായി പറയൂ.

സാധ്യം ശിവപദപ്രാപ്തിഃ സാധനം തസ്യ സേവനമ് സാധകസ്തത്പ്രസാദാദ്യോ ഽനിത്യാദിഫലനിഃസ്പൃഹഃ

ലക്ഷ്യം ശിവപദം പ്രാപിക്കലാണ്; അതിന്റെ മാർഗം അവനെ സേവിക്കലാണ്; ശിവന്റെ കൃപയാൽ, നശ്വരഫലങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവനാണ് യുക്തനായ ഉപാസകൻ.

കര്മ കൃത്വാ തു വേദോക്തം തദര്പിതമഹാഫലമ് പരമേശപദപ്രാപ്തഃ സാലോക്യാദിക്രമാത്തതഃ

വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, അതിന്റെ മഹാഫലം സമർപ്പിച്ചാൽ, പരമേശ്വരന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കാം; അതിന് ശേഷം സാലോക്യാദി നിലകളിലൂടെ മുന്നേറാം.

തത്തദ്ഭക്ത്യനുസാരേണ സര്വേഷാം പരമം ഫലമ് തത്സാധനം ബഹുവിധം സാക്ഷാദീശേന ബോധിതമ്

ഓരോരുത്തരുടെയും ഭക്തിയുടെ അനുസരണത്തിൽ പരമഫലം ലഭിക്കും; അതിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ അനേകം, നേരിട്ട് ഈശ്വരൻ ഉപദേശിച്ചവയാണ്.

സംക്ഷിപ്യ തത്ര വഃ സാരം സാധനം പ്രബ്രവീമ്യഹമ് ശ്രോത്രേണ ശ്രവണം തസ്യ വചസാ കീര്തനം തഥാ

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി അതിന്റെ സാരവും മാർഗവും സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു: ചെവികൊണ്ട് കേൾക്കുക, വാക്കുകൊണ്ട് പാടുക.

മനസാ മനനം തസ്യ മഹാസാധനമുച്യതേ ശ്രോതവ്യഃ കീര്തിതവ്യശ്ച മന്തവ്യശ്ച മഹേശ്വരഃ

മനസ്സിൽ ആലോചിക്കുന്നത് മഹത്തായ ഉപായം എന്നു പറയുന്നു; മഹേശ്വരനെ കേൾക്കുകയും പാടുകയും ആലോചിക്കുകയും വേണം.

ഇതി ശ്രുതിപ്രമാണം നഃ സാധനേനാ ഽമുനാ പരമ് സാധ്യം വ്രജത സര്വാര്ഥസാധനൈകപരായണാഃ

ഇങ്ങനെ, ഈ മാർഗമാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രമാണം; ഇതിലൂടെ, എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടാൻ മാത്രം മനസ്സോടെ പരമലക്ഷ്യം തേടുക.

പ്രത്യക്ഷം ചക്ഷുഷാ ദൃഷ്ട്വാ തത്ര ലോകഃ പ്രവര്തതേ അപ്രത്യക്ഷം ഹി സര്വത്ര ജ്ഞാത്വാ ശ്രോത്രേണ ചേഷ്ടതേ

കണ്ണുകൊണ്ടു നേരിട്ട് കാണുന്നതിലാണ് ലോകം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; നേരിട്ട് കാണാനാകാത്തതെല്ലാം കേൾവിയിലൂടെ അറിഞ്ഞ് പ്രവർത്തിക്കുകയാണ്.

തസ്മാച്ഛ്രവണമേവാദൌ ശ്രുത്വാ ഗുരുമുഖാദ്ബുധഃ തതഃ സംസാധയേദന്യത്കീര്തനം മനനം സുധീഃ

അതുകൊണ്ട് ആദ്യം കേൾവിയാണ് പ്രധാനമായത്; ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേട്ടശേഷം, ജ്ഞാനികൾക്ക് പാടലും ആലോചനയും ചെയ്യാം.

ക്രമാന്മനനപര്യംതേ സാധനേ ഽസ്മിന്സുസാധിതേ ശിവയോഗോ ഭവേത്തേന സാലോക്യാദിക്രമാച്ഛനൈഃ

ഈ സാദ്ധനം ക്രമമായി ആലോചന വരെ പൂർണ്ണമായി ചെയ്താൽ, ശിവയോഗം ഉണ്ടാകുന്നു; അതിലൂടെ സാലോക്യാദി അനുഗ്രഹങ്ങൾ ക്രമേണ ലഭിക്കും.

സര്വാംഗവ്യാധയഃ പശ്ചാത്സര്വാനംദശ്ച ലീയതേ അഭ്യാസാത്ക്ലേശമേതദ്വൈ പശ്ചാദാദ്യംതമംഗലമ്

പിന്നീട്, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ രോഗങ്ങളും ആനന്ദങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമാകും; അഭ്യാസംകൊണ്ട് ഈ കഷ്ടം സഹിക്കണം, പിന്നെ ആദ്യം മുതൽ അവസാനം വരെ മംഗലവും വരും.

മനനം കീദൃശം ബ്രഹ്മഞ്ഛ്രവണം ചാപി കീദൃശമ് കീര്തനം വാ കഥം തസ്യ കീര്തയൈതദ്യഥായഥമ്

ബ്രഹ്മൻ, ആലോചന എങ്ങനെയാണു്? കേൾവിയും എങ്ങനെയാണു്? പാടൽ എങ്ങനെ ചെയ്യണം? ഇതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ പറയൂ.

പൂജാജപേശഗുണരൂപവിലാസനാമ്നാം യുക്തിപ്രിയേണ മനസാ പരിശോധനം യത് തത്സംതതം മനനമീശ്വരദൃഷ്ടിലഭ്യം സര്വേഷു സാധനവരേഷ്വപി മുഖ്യമുഖ്യമ്

പൂജ, ജപം മുതലായവയുടെ ഗുണം, രൂപം, ലീല എന്നിവയുടെ നാമങ്ങൾ മനസ്സിൽ യുക്തിപൂർവ്വം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നത് തുടർച്ചയായ ആലോചനയാണ്; ഈശ്വരദർശനത്തിലൂടെ കിട്ടുന്നതും എല്ലാ ഉത്തമ മാർഗങ്ങളിൽ പ്രധാനമായതുമാണ്.

ഗീതാത്മനാ ശ്രുതിപദേന ച ഭാഷയാ വാ ശംഭുപ്രതാപഗുണരൂപവിലാസനാമ്നാമ് വാചാ സ്ഫുടം തു രസവത്സ്തവനം യദസ്യ തത്കീര്തനം ഭവതി സാ ധനമത്ര മധ്യമ്

പാട്ടിലൂടെയും, വേദവാക്യങ്ങളിലൂടെയും, സംസാരത്തിലൂടെയും ശംഭുവിന്റെ മഹത്വം, ഗുണം, രൂപം, ലീല എന്നിവയുടെ നാമങ്ങൾ രസകരമായി വ്യക്തമായി പുകഴ്ത്തുന്നത് പാടലാണ്; ഇത് മധ്യസ്ഥ മാർഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.

യേനാപി കേന കരണേന ച ശബ്ദപുംജം യത്ര ക്വചിച്ഛിവപരം ശ്രവണേംദ്രിയേണ സ്ത്രീകേലിവദ്ദൃഢതരം പ്രണിധീയതേ യത്തദ്വൈ ബുധാഃ ശ്രവണമത്ര ജഗത്പ്രസിദ്ധമ്

ഏതെങ്കിലും ഉപകരണത്തിലൂടെ, എവിടെയായാലും ശിവനെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ കേൾവിയിലൂടെ സ്ത്രീകളുടെ കളിയിലുപോലെ ഉറപ്പോടെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നത് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ കേൾവിയാണ്, ജ്ഞാനികൾക്ക്.

സത്സംഗമേന ഭവതി ശ്രവണം പുരസ്താത്സംകീര്തനം പശുപതേരഥ തദ്ദൃഢം സ്യാത് സര്വോത്തമം ഭവതി തന്മനനം തദംതേ സര്വം ഹി സംഭവതി ശംകരദൃഷ്ടിപാതേ

സത്സംഗതിയിലൂടെ ആദ്യം കേൾവിയുണ്ട്; പിന്നെ പശുപതിയുടെ പാടലും, അത് ഉറപ്പായാൽ ആലോചനയും ഉത്തമമാണ്; അവസാനം ശങ്കരന്റെ കാഴ്ച്ചകൊണ്ട് എല്ലാം സംഭവിക്കുന്നു.

അസ്മിന്സാധനമാഹത്മ്യേ പുരാ വൃത്തം മുനീശ്വരാഃ യുഷ്മദര്ഥം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വമവധാനതഃ

ഈ സാദ്ധനത്തിന്റെ മഹത്വം സംബന്ധിച്ച് പുരാതന മുനികൾ ഒരു സംഭവമുണ്ടാക്കി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഞാൻ അത് പറയുന്നു, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

പുരാ മമ ഗുരുര്വ്യാസഃ പരാശരമുനേഃ സുതഃ തപശ്ചചാര സംഭ്രാംതഃ സരസ്വത്യാസ്തടേ ശുഭേ

പണ്ടു എന്റെ ഗുരുവായ വ്യാസൻ, പരാശരമുനിയുടെ മകൻ, ആശങ്കയോടെ സരസ്വതിയുടെ പുണ്യ തീരത്ത് തപസ്സു ചെയ്തു.

ഗച്ഛന്യദൃഛയാ തത്ര വിമാനേനാര്കരോചിഷാ സനത്കുമാരോ ഭഗവാന്ദദര്ശ മമ ദേശികമ്

അവിടെ യാദൃശ്ചികമായി പോകുമ്പോൾ, സൂര്യപ്രകാശംപോലുള്ള വിമാനത്തിൽ ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ എന്റെ ഗുരുവിനെ കാണിച്ചു.

ധ്യാനാരൂഢഃ പ്രബുദ്ധോ ഽസൌ ദദര്ശ തമജാത്മജമ് പ്രണിപത്യാഹ സംഭ്രാംതഃ പരം കൌതൂഹലം മുനിഃ

ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി ഉണർന്നവൻ, ജനനമില്ലാത്തവനെ കണ്ടു; നമസ്കരിച്ചു, അതിയായ കൗതുകത്തോടെ ആ മുനി ചോദിച്ചു.

ദത്ത്വാര്ഘ്യമസ്മൈ പ്രദദൌ ദേവയോഗ്യം ച വിഷ്ടിരമ് പ്രസന്നഃ പ്രാഹ തം പ്രഹ്വം പ്രഭുര്ഗംഭീരയാ ഗിരാ

അവനു അർഘ്യം നൽകി, ദേവതയ്ക്ക് യോജിച്ച ഇരിപ്പിടവും നൽകി; സന്തോഷത്തോടെ ആ പ്രഭുവിന് മുന്നിൽ വണങ്ങിയവനോട് ഗൗരവപൂർവം സംസാരിച്ചു.

സത്യം വസ്തു മുനേ ദധ്യാഃ സാക്ഷാത്കരണഗോചരഃ സ ശിവോഥാസഹായോത്ര തപശ്ചരസി കിം കൃതേ

മുനിവരേ, സത്യമായ വസ്തുവിൽ തന്നെ ധ്യാനം ചെയ്യണം, അത് നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാവുന്നതാണ്; ഇവിടെ ശിവൻ കൂടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, എന്തിനാണ് തപസ്സു ചെയ്യുന്നത്?

ഏവമുക്തഃ കുമാരേണ പ്രോവാച സ്വാശയം മുനിഃ ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാശ്ച വേദമാര്ഗേ കൃതാദരാഃ

ഇങ്ങനെ കുമാരൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, ആ മുനി തന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറഞ്ഞു: ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവ വേദമാർഗത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം തേടുകയാണ്.

ബഹുധാ സ്ഥാപിതാ ലോകേ മയാ ത്വത്കൃപയാ തഥാ ഏവം ഭുതസ്യ മേപ്യേവം ഗുരുഭൂതസ്യ സര്വതഃ

നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ ലോകത്തിൽ പലതും സ്ഥാപിച്ചു. എങ്കിലും, ഞാൻ ഇങ്ങനെ എല്ലായിടത്തും ഗുരുവായി നിലകൊണ്ടിട്ടും, അതാണ് സത്യം.

മുക്തിസാധനകം ജ്ഞാനം നോദേതി പരമാദ്ഭുതമ് തപശ്ചരാമി മുക്ത്യര്ഥം ന ജാനേ തത്ര കാരണമ്

മോക്ഷം നേടാൻ വേണ്ട അറിവ് എനിക്ക് ഉദയിക്കുന്നില്ല — അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയാണ്. മോക്ഷത്തിനായി ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ അതിന് കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല.

ഇത്ഥം കുമാരോ ഭഗവാന് വ്യാസേന മുനിനാര്ഥിതഃ സമര്ഥഃ പ്രാഹ വിപ്രേംദ്രാ നിശ്ചയം മുക്തികാരണമ്

ഇങ്ങനെ, മഹാനായ കുമാരൻ, വ്യാസമുനിയുടെ അപേക്ഷയിൽ, കഴിവുള്ളവനായി ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് മോക്ഷത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഉറപ്പോടെ പറഞ്ഞു.

ശ്രവണം കീര്തനം ശംഭോര്മനനം ച മഹത്തരമ് ത്രയം സാധനമുക്തം ച വിദ്യതേ വേദസംമതമ്

ശംഭുവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൽ, പാടൽ, ധ്യാനം — ഈ മൂന്നു വലിയ മാർഗങ്ങളാണ് വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച സാദ്ധ്യങ്ങൾ.

പുരാഹമഥ സംഭ്രാംതോ ഹ്യന്യസാധനസംഭ്രമഃ അചലേ മംദരേ ശൈലേ തപശ്ചരണമാചരമ്

പണ്ടു ഞാൻ മറ്റുള്ള മാർഗങ്ങൾ തേടി ആശങ്കയിൽ ആയിരുന്നു; അചലമായ മന്ദരപർവതത്തിൽ ഞാൻ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു.

ശിവാജ്ഞയാ തതഃ പ്രാപ്തോ ഭഗവാന്നന്ദികേശ്വരഃ സ മേ ദയാലുര്ഭഗവാന്സര്വസാക്ഷീ ഗണേശ്വരഃ

ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ഭഗവാൻ നന്ദികേശ്വരൻ അവിടെ എത്തി — അവൻ കരുണാനിധിയും, എല്ലാം കാണുന്നവനും, ഗണങ്ങളുടെ നാഥനുമാണ്.