ധര്മക്ഷേത്രേ മഹാക്ഷേത്രേ ഗംഗാകാലിന്ദിസംഗമേ പ്രയാഗേ പരമേ പുണ്യേ ബ്രഹ്മലോകസ്യ വര്ത്മനി
ധർമ്മം നിറഞ്ഞ മഹത്തായ സ്ഥലമായ ഗംഗയും യമുനയും ചേർന്നുപോകുന്ന പ്രയാഗയിൽ, അതീവ പുണ്യമുള്ള ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ,
മുനയഃ ശംസിതാത്മനസ്സത്യവ്രതപരായണാഃ മഹൌജസോ മഹാഭാഗാ മഹാസത്രം വിതേനിരേ
ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്ന, സത്യവ്രതത്തിൽ അർപ്പിതരായ, മഹത്തായ ശക്തിയും ഭാഗ്യവും ഉള്ള മഹർഷിമാർ ഒരു വലിയ യജ്ഞം നടത്തി.
തത്ര സത്രം സമാകര്ണ്യ വ്യാസശിഷ്യോ മഹാമുനിഃ ആജഗാമ മുനീന്ദ്രഷ്ടും സൂതഃ പൌരാണികോത്തമഃ
ആ മഹാസത്രം നടന്നുവെന്ന് കേട്ടു, വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായ മഹാമുനിയായ സുതൻ, പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നതിൽ ഏറ്റവും പ്രഗത്ഭൻ, മഹർഷിമാരെ കാണാൻ അവിടെ എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ സൂതമായാംതം ഹര്ഷിതാ മുനയസ്തദാ ചേതസാ സുപ്രസന്നേന പൂജാം ചക്രുര്യഥാവിധി
സുതൻ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, മഹർഷിമാർ സന്തോഷപൂർവ്വം മനസ്സോടെ, യഥാവിധി അവനെ ആദരിച്ചു.
തതോ വിനയസംയുക്താ പ്രോചുഃ സാംജലയശ്ചതേ സുപ്രസന്നാ മഹാത്മാനഃ സ്തുതിം കൃത്വായഥാവിധി
ശ്രദ്ധയോടെയും വിനയപൂർവ്വം കൈകൂപ്പി, ആ മഹാത്മാക്കൾ സന്തോഷത്തോടെ, യഥാവിധി നിന്നെ സ്തുതിച്ചു.
രോമഹര്ഷണ സര്വജ്ഞ ഭവാന് വൈ ഭാഗ്യഗൌരവാത് പുരാണവിദ്യാമഖിലാം വ്യാസാത്പ്രത്യര്ഥമീയിവാന്
രോമഹർഷണ, സകലവും അറിയുന്നവനേ, നിന്റെ ഭാഗ്യശക്തിയാൽ നീ വ്യാസനിൽനിന്ന് മുഴുവൻ പുരാണവിദ്യയും നേരിട്ട് പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തസ്മാദാശ്ചര്യഭൂതാനാം കഥാനാം ത്വം ഹി ഭാജനമ് രത്നാനാമുരുസാരാണാം രത്നാകര ഇവാര്ണവഃ
അതുകൊണ്ട്, അത്ഭുതകരമായ കഥകൾക്കുള്ള കലശം നീ തന്നെയാണ്; അനേകം രത്നങ്ങൾ അടങ്ങിയ സമുദ്രംപോലെ.
യച്ച ഭൂതം ച ഭവ്യം ച യച്ചാന്യദ്വസ്തു വര്തതേ ന ത്വയാ ഽവിദിതം കിംചിത്ത്രിഷു ലോകേഷു വിദ്യതേ
എന്ത് കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും മറ്റെന്ത് വസ്തുവും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നു ഒറ്റത്തിലും അറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
ത്വം മദ്ദിഷ്ടവശാദസ്യ ദര്ശനാര്ഥമിഹാഗതഃ കുര്വന്കിമപി നഃ ശ്രേയോ ന വൃഥാ ഗംതുമര്ഹസി
എന്റെ വിധിയാൽ നീ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു; ഈ സന്ദർശനത്തിൽ ഞങ്ങൾക്കു നല്ലതൊന്ന് ചെയ്യണം; വെറുതെ വരേണ്ടതല്ല.
തത്ത്വം ശ്രുതം സ്മ നഃ സര്വം പൂര്വമേവ ശുഭാശുഭമ് ന തൃപ്തിമധിഗച്ഛാമഃ ശ്രവണേച്ഛാ മുഹുര്മുഹുഃ
നല്ലതും ചീത്തയും എല്ലാം നിനക്കു മുമ്പ് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എന്നാലും ഞങ്ങൾക്കു തൃപ്തിയില്ല—കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയരുന്നു.
ഇദാനീമേകമേവാസ്തി ശ്രോതവ്യം സൂത സന്മതേ തദ്രഹസ്യമപി ബ്രൂഹി യദി തേ ഽനുഗ്രഹോ ഭവേത്
ഇപ്പോൾ, സുതാ, ജ്ഞാനിയായവനേ, കേൾക്കേണ്ടത് ഒന്ന് മാത്രം ബാക്കി; അതു രഹസ്യവും പറയണം, നീ ദയവായി അനുഗ്രഹിച്ചാൽ.
പ്രാപ്തേ കലിയുഗേ ഘോരേ നരാഃ പുണ്യവിവര്ജിതാഃ ദുരാചാരരതാഃ സര്വേ സത്യവാര്താപരാങ്മുഖാഃ
ഭയങ്കരമായ കലിയുഗം വന്നപ്പോൾ, മനുഷ്യർ പുണ്യരഹിതരായി, ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ ആസ്വദിച്ച്, സത്യം ധർമ്മം എന്നിവയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കും.
പരാപവാദനിരതാഃ പരദ്രവ്യാഭിലാഷിണഃ പരസ്ത്രീസക്തമനസഃ പരഹിംസാപരായണാഃ
മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയുന്നതിൽ രുചിയുള്ളവർ, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, അന്യസ്ത്രീകളിൽ മനസ്സു ചേർക്കുന്നവർ, മറ്റുള്ളവരെ ദ്രോഹിക്കാൻ താൽപര്യമുള്ളവർ.
ദേഹാത്മദൃഷ്ടയാ മൂഢാ നാസ്തികാഃ പശുബുദ്ധയഃ മാതൃപിതൃകൃതദ്വേഷാഃ സ്ത്രീദേവാഃ കാമകിംകരാഃ
ശരീരമാണ് ആത്മാവെന്ന് കരുതുന്ന ഭ്രമത്തിൽ, നാസ്തികതയിൽ, മൃഗബുദ്ധിയോടെ, മാതാപിതാക്കളോട് ദ്വേഷം പുലർത്തുന്നവർ, സ്ത്രീകളെയും ദേവതകളെയും ആരാധിക്കുന്നവർ, കാമത്തിന്റെ അടിമകൾ.
വിപ്രാ ലോഭഗ്രഹഗ്രസ്താ വേദവിക്രയജീവിനഃ ധനാര്ജനാര്ഥമഭ്യസ്തവിദ്യാ മദവിമോഹിതാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ ലാഭത്തിലും മോഹത്തിലും കുടുങ്ങി, വേദം വിൽക്കുന്നതിൽ ജീവിക്കുന്നവർ, ധനം സമ്പാദിക്കാൻ മാത്രം വിദ്യ അഭ്യസിക്കുന്നവർ, മദത്തിൽ മയങ്ങുന്നവർ.
ത്യക്തസ്വജാതികര്മാണഃ പ്രായ്ഹശഃപരവംചകാഃ ത്രികാലസംധ്യയാ ഹീനാ ബ്രഹ്മബോധവിവര്ജിതാഃ
സ്വജാതിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, അധികവും മറ്റുള്ളവരെ വഞ്ചിക്കുന്നവർ, ത്രികാലസന്ധ്യകൾ ഉപേക്ഷിച്ചവർ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തവർ.
അദയാഃ പംഡിതംമന്യാസ്സ്വാചാരവ്രതലോപകാഃ കൃഷ്യുദ്യമരതാഃ ക്രൂരസ്വഭാവാ മലിനാശയാഃ
ദയയില്ലാത്തവർ, സ്വയം പണ്ഡിതരെന്ന് കരുതുന്നവർ, സ്വാചാരവും വ്രതങ്ങളും പാലിക്കാത്തവർ, കൃഷിയിൽ മാത്രം താൽപര്യമുള്ളവർ, ക്രൂരസ്വഭാവവും മലിനചിന്തകളും ഉള്ളവർ.
ക്ഷത്രിയാശ്ച തഥാ സര്വേ സ്വധര്മത്യാഗശീലിനഃ അസത്സംഗാഃ പാപരതാ വ്യഭിചാരപരായണാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും, സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ, ദുഷ്ടരുമായി കൂട്ടുകൂടുന്നവർ, പാപത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവർ, വ്യഭിചാരത്തിൽ ലീനരായവർ.
അശൂരാ അരണപ്രീതാഃ പലായനപരായണാഃ കുചൌരവൃത്തയഃ ശൂദ്രാഃ കാമകിംകരചേതസഃ
അവർക്കു ധൈര്യം ഇല്ല; കാടുകളിലാണ് സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നത്; ഓടിപ്പോകുന്നതിലാണ് മനസ്സ്; ചെറുതായിരിക്കും കള്ളത്തൊഴിൽ; ആഗ്രഹങ്ങൾക്കു അടിമയായ മനസ്സാണ് അവർക്കു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവിദ്യയാ ഹീനാ ധേനുവിപ്രാവനോജ്ഝിതാഃ ശരണ്യാവനഹീനാശ്ച കാമിന്യൂതിമൃഗാസ്സദാ
അവർക്കു ആയുധവിദ്യയിലോ അസ്ത്രവിദ്യയിലോ അറിവില്ല; പശുക്കളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; രക്ഷയോ ആശ്രയമോ ഇല്ല; എപ്പോഴും മോഹത്തിന്റെ വേട്ടയാടുന്ന മാൻപോലെയാണ് അവരൊക്കെയും.
പ്രജാപാലനസദ്ധര്മവിഹീനാ ഭോഗതത്പരാഃ പ്രജാസംഹാരകാ ദുഷ്ടാ ജീവഹിംസാകരാ മുദാ
ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും നല്ല നയത്തിലും അവർക്കു പങ്കില്ല; സുഖസാധനങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു; ദുഷ്ടരായി ജനങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ജീവികളെ കൊല്ലുന്നതിൽ സന്തോഷം കാണുന്നു.
വൈശ്യാഃ സംസ്കാരഹീനാസ്തേ സ്വധര്മത്യാഗശീലിനഃ കുപഥാഃ സ്വാര്ജനരതാസ്തുലാകര്മകുവൃത്തയഃ
വൈശ്യന്മാർക്ക് ശരിയായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളില്ല; സ്വന്തം കര്ത്തവ്യം ഉപേക്ഷിക്കാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്; തെറ്റായ വഴികളിലാണ്; സ്വാർത്ഥതയിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ; തൂക്കം കബളിപ്പിക്കുന്നതും കള്ളത്തൊഴിലും ചെയ്യുന്നു.
ഗുരുദേവദ്വിജാതീനാം ഭക്തിഹീനാഃ കുബുദ്ധയഃ അഭോജിതദ്വിജാഃ പ്രായഃ കൃപണാ ബദ്ധമുഷ്ടയഃ
ഗുരുനാഥന്മാരോടോ ദേവന്മാരോടോ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടോ ഭക്തിയില്ല; ചിന്ത ചീത്തയാണു; ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കാറില്ല; കഞ്ഞുഷിയും പിടിച്ചുപറ്റലുമാണ് സ്വഭാവം.
കാമിനീജാരഭാവേഷു സുരതാ മലിനാശയാഃ ലോഭമോഹവിചേതസ്കാഃ പൂര്താദിസുവൃഷോജ്ഝിതാഃ
വഞ്ചനാപരമായ ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ലൈംഗികതയിൽ മനസ്സു മലിനമാണ്; ലാഭവും മോഹവും കൊണ്ട് മനസ്സു കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നല്ല പ്രവർത്തികളും ദാനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
തദ്വച്ഛൂദ്രാശ്ച യേ കേചിദ്ബ്രാഹ്മണാചാരതത്പരാഃ ഉജ്ജ്വലാകൃതയോ മൂഢാഃ സ്വധര്മത്യാഗശീലിനഃ
അതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ആചാരങ്ങൾ അനുകരിക്കുന്ന ശൂദ്രന്മാരും, ഭംഗിയുള്ള രൂപം കാണിച്ചാലും, അജ്ഞാനികളാണ്; സ്വന്തം കര്ത്തവ്യം ഉപേക്ഷിക്കാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്.
കര്താരസ്തപസാം ഭൂയോ ദ്വിജതേജോപഹാരകാഃ ശിശ്വല്പമൃത്യുകാരാശ്ച മംത്രോച്ചാരപരായണാഃ
അവർ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണരുടെ തേജസ് കുറയ്ക്കുന്നു; കുട്ടികൾക്ക് നേരത്തെ മരണം വരുത്തുന്നു; മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ.
ശീലിഗ്രാമശിലാദീനാം പൂജകാഹോമതത്പരാഃ പ്രതികൂലവിചാരാശ്ച കുടിലാ ദ്വിജദൂഷകാഃ
കല്ലുകളെയും ഗ്രാമദേവതകളെയും ആരാധിക്കുന്നു; ഹോമാദികളിൽ താൽപര്യം; എപ്പോഴും വിരുദ്ധമായ ചിന്ത; വഞ്ചനയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അപമാനിക്കലുമാണ് സ്വഭാവം.
ധനവംതഃ കുകര്മാണോ വിദ്യാവന്തോ വിവാദിനഃ ആഖ്യായോപാസനാ ധര്മവക്താരോ ധര്മലോപകാഃ
സമ്പന്നരാണെങ്കിലും ദുഷ്കർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; പഠിച്ചവരായിട്ടും വഴക്കിടുന്നു; ധർമ്മകഥകളും ഉപദേശങ്ങളും പറയുന്നു; എന്നാൽ ധർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്നു.
സുഭൂപാകൃതയോ ദംഭാഃ സുദാതാരോ മഹാമദാഃ വിപ്രാദീന്സേവകാന്മത്വാ മന്യമാനാ നിജം പ്രഭുമ്
നല്ല രാജാക്കന്മാരെപ്പോലെയുള്ള രൂപം; അഹങ്കാരവും ധൈര്യവും; വലിയ ദാനികളും; ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും സേവിക്കുന്നത് തങ്ങളുടേതായ അധികാരമായി കരുതുന്നു.
സ്വധര്മരഹിതാ മൂഡാഃ സംകരാഃ ക്രൂരബുദ്ധയഃ മഹാഭിമാനിനോ നിത്യം ചതുര്വര്ണവിലോപകാഃ
സ്വന്തം കര്ത്തവ്യം ഇല്ല; അജ്ഞാനികൾ; കലർന്ന വംശം; ക്രൂരമായ മനസ്സുള്ളവർ; എപ്പോഴും വലിയ അഹങ്കാരമുള്ളവർ; നാലു വർണ്ണങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.