ശിവപുരാണമ്

ശിവനെ ഓർമ്മിക്കേണ്ടതിന്റെ വിധി വളരെ സൂക്ഷ്മമായാണ് ശാസ്ത്രങ്ങൾ വിവരണം നൽകുന്നത്. പത്തു ദളങ്ങൾ ഉള്ളതോ, ആറു ദളങ്ങൾ ഉള്ളതോ, നാലു ദളങ്ങൾ ഉള്ളതോ ആയ കമലാകാരത്തിൽ ശിവനെ ധ്യാനിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. കണികൂടുന്നഭാഗത്ത്, അതായത് കൺകൂട്ടിന്റെ ഇടയിൽ രണ്ടു ദളങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു കമലം പ്രകാശമാനമായി, മിന്നലിന്റെ വർണ്ണത്തിൽ തെളിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു. ആ കമലത്തിന്റെ അകത്ത്, ഇടതും വലതും ദിശകളിൽ, ഓരോ ദളത്തിലും മിന്നലിന്റെ നിറം തെളിയുന്നു; ഓരോ ദളത്തിന്റെ അറ്റത്തും അക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആറ് ദിശകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങുന്ന പതിനാറു ദളങ്ങളിലായി പതിനാറു സ്വരങ്ങൾ (അക്ഷരങ്ങൾ) ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ കമലം ബൾബ് രൂപത്തിലുള്ള മൂലസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ‘ക’ മുതൽ ‘ഥ’ വരെ അക്ഷരങ്ങൾ ഓരോ ദളത്തിലുമാണ് ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ശുദ്ധവെള്ള കമലത്തിൽ ‘ഡ’ മുതൽ ‘ഫ’ വരെ അക്ഷരങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പുകരഹിതമായ അഗ്നിയുടെ വർണ്ണമുള്ള മറ്റൊരു കമലത്തിൽ ‘ബ’ മുതൽ ‘ല’ വരെ അക്ഷരങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. സുവർണ്ണ വർണ്ണമുള്ള മൂലകേന്ദ്രത്തിലെ കമലത്തിൽ ‘വ’ മുതൽ ‘സ’ വരെ അക്ഷരങ്ങൾ ദളങ്ങളിൽ ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ കമലങ്ങളിൽ മനസ്സ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യത്തോടെ ലയിക്കുന്നിടത്താണ് ഭക്തൻ ദൈവത്തെയും ദേവിയെയും അചഞ്ചലമായ മനസ്സോടെ ധ്യാനിക്കേണ്ടത്. അവിടെ, അങ്ങയുടെ മനസ്സിൽ ഒരു ശുദ്ധമായ രൂപം—അംഗുലിനോളം വലിപ്പമുള്ളത്, ചുറ്റും പ്രകാശം പരത്തുന്ന, തെളിഞ്ഞ വിളക്കിന്റെ ജ്വാലപോലെയുള്ളത്, തനതായ ശക്തികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതായാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടേണ്ടത്. അത് ചിലപ്പോൾ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലോ, നക്ഷത്രത്തിന്റെ രൂപത്തിലോ, അരിയുടെ കണക്കിലോ, താമരത്തണ്ടിന്റെ നാരുപോലെയോ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. അല്ലെങ്കിൽ, കടംബപൂവിന്റെ മുളകെട്ടുപോലോ, മഞ്ഞുതുള്ളിപോലോ ആകാം. ഭൂമിയിലൂടെ ആരംഭിക്കുന്ന മൂലഭൂതങ്ങളിൽ പ്രഭുത്വം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. ഓരോ ഭൂതത്തിന്റെയും അധികാരദേവതയെ, സദാശിവനിൽ അവസാനിക്കുമാറുള്ള, സ്ഥൂലരൂപത്തിൽ ധ്യാനിക്കണം; ബ്രഹ്മാദികൾ മുതൽ എട്ടാമത്തെ രൂപം വരെ സൃഷ്ടിയിൽ തുടക്കം കുറിക്കുന്നവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. ശിവന്റെ സ്ഥൂലരൂപങ്ങൾ ശിവാഗമങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ഉഗ്രം, മിശ്രം, ശാന്തം എന്നിങ്ങനെ മഹർഷിമാർ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഫലലാലസ്യമില്ലാത്ത, ധ്യാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർക്ക് ഈ രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിക്കേണ്ടതാണ്. ഉഗ്രരൂപങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചാൽ പാപവും രോഗവും നശിപ്പിക്കുന്നു. മിശ്രമോ ശാന്തമോ ആയ രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചാൽ മോക്ഷം ഉടൻ ലഭിക്കില്ല, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാലും ലഭിക്കില്ല; എന്നാൽ ശാന്തരൂപത്തിൽ ധ്യാനിച്ചാൽ മോക്ഷവും ശാന്തിയും ജ്ഞാനവും പ്രത്യേകമായി ലഭിക്കും. ഇവിടെ സിദ്ധികൾ ക്രമത്തിൽ സമ്പാദ്യമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ചിലർ, ശ്രീകണ്ഠനെ ഓർമ്മിച്ചാൽ എല്ലാ അഭിലഷിതഫലങ്ങളും അതിവേഗം പ്രാപ്യമാകുമെന്ന് വിശ്വസിച്ച്, അവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു—ഇവരാണ് യോഗികൾ. ചിലർ മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയ്ക്കായി സ്ഥൂലധ്യാനം ചെയ്യുന്നു; മനസ്സു സ്ഥൂലത്തിൽ സ്ഥിരമായാൽ, സൂക്ഷ്മത്തിൽ പോലും അതു സ്ഥിരമാകും. ശിവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ എല്ലാ സിദ്ധികളും നേരിട്ട് ലഭ്യമാണ്; മറ്റ് രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ അവയിൽ ശിവന്റെ രൂപം ഉൾക്കൊണ്ടു ധ്യാനിക്കണം. മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരത നിരീക്ഷിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും അതിൽ തന്നെ ധ്യാനിക്കണം; ആദ്യം, ധ്യാനം ഒരു വിഷയവുമാണ്, പിന്നീട് വിഷയം ഇല്ലാത്തതായും പറയുന്നു. ജ്ഞാനികൾക്കിടയിൽ വിഷയം ഇല്ലാത്ത ധ്യാനം ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു; കാരണം, ബുദ്ധിയുടെ സ്ഥിരപ്രവാഹം തന്നെയാണ് ധ്യാനം. അതിനാൽ, ഇവിടെ വിഷയം ഇല്ലാത്തപ്പോൾ മാത്രമാണ് ബുദ്ധി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; അതിനാൽ വിഷയമുള്ള ധ്യാനം ഉദയംകുറിയുന്ന സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെയാണ്. സൂക്ഷ്മധ്യാനം വിഷയം ഇല്ലാത്തതാണ്; അതിൽ പരമമായത് ഒന്നുമില്ല. അല്ലെങ്കിൽ, വിഷയമുള്ള ധ്യാനം ഒരു രൂപത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. വിഷയം ഇല്ലാത്ത ധ്യാനം രൂപരഹിതമായ ബോധം തന്നെയാണ്; വിത്തോടെയും വിത്തില്ലാതെയും, അതാണ് ധ്യാനം. രൂപത്തെയും രൂപരഹിതത്തെയും ആശ്രയിച്ചുകൊണ്ടായതിനാൽ ആദ്യം വിഷയമുള്ള ധ്യാനം ചെയ്യണം—അത് വിത്തോടുള്ളതാണ്. അവസാനം, വിഷയം ഇല്ലാതെ, വിത്തില്ലാതെ എല്ലാ സിദ്ധികൾ പ്രാപിക്കാൻ ധ്യാനം നടത്തണം; ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിലൂടെ ദേവിയുടെ ശാന്തി മുതലായ അവസ്ഥകൾ ക്രമത്തിൽ ലഭിക്കും. ശാന്തി, ഗംഭീരശാന്തി, പ്രകാശം, അതിനുശേഷം പരമമായ തെളിച്ചം—ഇവയാണ് ശാന്തി, എല്ലാ കഷ്ടതകളും അവസാനിപ്പിക്കുന്ന അവസ്ഥ. അകത്തും പുറത്തും ഇരുട്ട് നശിക്കുന്നത് ഗംഭീരശാന്തിയാണ്; അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശം ഉണ്ടാകുന്നത് അതാണ് പ്രകാശം. ആനന്ദം നിറഞ്ഞ അവസ്ഥയെ ജ്ഞാനികൾ തെളിച്ചം എന്ന് വിളിക്കുന്നു; എല്ലാ കാരണങ്ങളും, അകത്തും പുറത്തും, ബുദ്ധിയുടെ തെളിച്ചത്തിലൂടെ അനുകൂലമാകുന്നു: ധ്യാതാവ്, ധ്യാനം, ധ്യേയമായ വിഷയം, ധ്യാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം—ഈ നാല് അറിയുമ്പോൾ ധ്യാതാവ് ധ്യാനത്തിൽ സ്ഥിരനാകണം. ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും ഉള്ള, മനസ്സ് എപ്പോഴും അചഞ്ചലമായ, വിശ്വാസവും ശാന്തസ്വഭാവവും ഉള്ളവനെയാണ് നല്ലവർ ധ്യാതാവ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ധ്യാനത്തിൽ, മൂലമെന്നു പറയുന്നത് നിരന്തരമായി ശിവനെ ധ്യാനിക്കുന്നതാകുന്നു. യോഗാഭ്യാസം അല്പം ചെയ്താലും പാപം നശിക്കും, അതുപോലെ വിശ്വാസപൂർവ്വം ഒരു നിമിഷം പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചാലും. അചഞ്ചലമായ മനസ്സോടെ ചെയ്യുന്നതാണ് ധ്യാനം എന്ന് പറയുന്നു. ജ്ഞാനികൾ പ്രകാരം, ധ്യാനത്തിന്റെ ആശ്രയമായത്, ബുദ്ധിയുടെ പ്രവാഹസൂഭാവമുള്ള ഈ ധ്യാനത്തിന് അധിഷ്ഠിതമായത്, ശിവനും അവന്റെ സഹചാരിയും തന്നെയാണ്. ശിവനെ സമ്പൂർണ്ണമായി ധ്യാനിച്ചാൽ നേരിട്ട് മോക്ഷവും, ഐശ്വര്യവും, അനിമാദി സിദ്ധികളും ലഭിക്കും. സുഖവും മോക്ഷവും ഭയരഹിതത്വവും ധ്യാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുമെന്നതിനാൽ, മറ്റെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരാൾ ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കണം. ധ്യാനമില്ലാതെ ജ്ഞാനമില്ല, യോഗിയില്ലാതെ ധ്യാനമില്ല; ധ്യാനവും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവൻ സംസാരസമുദ്രം കടന്നുപോകുന്നു. ശാന്തവും ഏകാഗ്രവുമാണ് ജ്ഞാനമെന്നു പറയുന്നത്; അത് യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന യോഗിക്ക് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. പാപങ്ങൾ മുഴുവനും നശിച്ചവർക്ക് മനസ്സ് ജ്ഞാനത്തിലും ധ്യാനത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു; പാപം ബാധിച്ചവരുടെ ബുദ്ധിക്ക് ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത പോലും അപൂർവമാണ്. എങ്ങനെ ഒരു വലിയ അഗ്നി ഉണങ്ങിയതും ഈരമായതുമായ വസ്തുക്കൾ കത്തിച്ചുകളയുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ധ്യാനത്തിന്റെ അഗ്നി പുണ്യവും പാപവും ഒരുപോലെ ക്ഷണത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നത്.