ശിവപുരാണമ്

ശിവലിംഗത്തിന്റെ പഞ്ചസംസ്ഥാപനം നിർവഹിച്ചതിനുശേഷം, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് ദിശയിലായി ഇരുന്ന്, കൈകൾ ചേർത്ത്, പ്രകാശമുള്ള ലിംഗത്തിൽ ധ്യാനം സ്ഥാപിച്ച്, നേരിട്ട് ശിവനും ഭഗവതിയും വരേണമെന്നു ആഹ്വാനിക്കണം. അപ്പോഴാണ്, ശിവൻ നന്ദിയെന്ന ഊരാളനെയോ ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള ദിവ്യരഥത്തിലോ കയറി, ഭഗവതിയോടൊപ്പം, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും ശോഭയോടെ, എല്ലാ മംഗളധ്വനികളോടും, ദേവതയെ ഓർക്കുന്ന നിലയിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്. ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ, സൂര്യൻ, ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ ദേവതകളും അസുരന്മാരും ചുറ്റും വലയം തീർത്ത്, ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ശരീരങ്ങളോടെ, കൈകളും തലകളും കുനിഞ്ഞ് ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കുന്നു. അവരെല്ലാവരും ശിവനെ എല്ലാ ദിശകളിലും പുകഴ്ത്തുകയും, നൃത്തം ചെയ്യുകയും, ശിവൻറെ നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ്, പഞ്ചോപചാരങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പൂജ പൂർത്തിയാക്കേണ്ടത്. ഈ പഞ്ചോപചാരങ്ങൾക്കുമേൽ ഉയർന്ന യജ്ഞം ഒന്നുമില്ല; ലിംഗത്തിനുവേണ്ടി നിർവഹിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ പ്രതിമകൾക്കും എല്ലായിടത്തും സംസ്ഥാപനം നടത്തണം. പ്രതിമയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്ന സമയത്ത്, നേത്രോത്സവം നടത്തണം; ജലത്തിൽ മുക്കിയശേഷം, പ്രതിമയെ മുഖം താഴ്ത്തി ഉറക്കിപ്പിടിക്കണം. മന്ത്രങ്ങളാൽ, അതിനെ ഹൃദയത്തിൽ കല്പിച്ച്, കലശത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ ധ്യാനിക്കണം. വാസസ്ഥലം ഒരുക്കിയാൽ മാത്രമേ പ്രതിമയെ 'പ്രതിഷ്ഠിതം' എന്നു വിളിക്കാവൂ; ഇല്ലെങ്കിൽ 'അപ്രതിഷ്ഠിതം' എന്നാകും. ശക്തിയുള്ളവൻ ആദ്യം വാസസ്ഥലം ഒരുക്കി പ്രതിഷ്ഠാ ക്രിയ നിർവഹിക്കണം; കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ലിംഗമോ പ്രതിമയോ എങ്കിലും പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. അതിനുശേഷം, സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ശിവക്ഷേത്രം നിർമിക്കണം. ഭവനത്തിൽ പൂജയും ഉത്തമ പ്രതിഷ്ഠാ ക്രിയയും എങ്ങനെ നടത്താമെന്ന് ഞാൻ വീണ്ടും വിശദീകരിക്കാം. ശുദ്ധലക്ഷണങ്ങളുള്ള ചെറിയൊരു പ്രതിമയോ ലിംഗമോ നിർമ്മിച്ച്, സൂര്യൻ ഉത്തരയാണത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന ഉത്തമ ദിവസത്തിൽ, ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഭഗവതിയെ ഒരുക്കണം. മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ, ഒരു കമലം വരച്ച്, ഇലയും പുഷ്പങ്ങളും ചിതറിച്ച്, നടുവിൽ ഒരു കലശം സ്ഥാപിക്കണം. അതിന്റെ ചുറ്റും നാലു ദിശകളിൽ നാലു കലശങ്ങൾ വയ്ക്കണം; ഈ അഞ്ചു കലശങ്ങളിലും യഥാക്രമം അഞ്ചു ബ്രഹ്മന്മാരെ അവരുടെ ബീജമന്ത്രങ്ങളോടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. ഇവയെ സ്ഥാപിച്ച്, പൂജയും മുദ്രകളും കാട്ടി, സംരക്ഷണം നടത്തി, മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ടു ലിംഗമോ പ്രതിമയോ ശുദ്ധീകരിക്കണം. അതിനെ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടു മൂടി, വടക്കു ദിശയിലൊരു ഉത്തമാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, തലയിൽ പുഷ്പം വച്ച്, അഭിഷേകജലം തളിക്കണം. വീണ്ടും പുഷ്പപൂജ നടത്തി, ജയധ്വനികളോടുകൂടി, കലശങ്ങളാൽ ഇഷാന-വിദ്യാ-മൂലമന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിഷേകം നടത്തണം. പിന്നീട്, പഞ്ചസംസ്ഥാപനവും പൂജയും മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ നിർവഹിച്ച്, അവിടം ശിവനും ഭഗവതിയും ചേർന്ന് സദാ പൂജിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, രൂപവും മന്ത്രവും ഉള്ള ഒരു കലശം കമലത്തിനകത്ത് വച്ച്, ശേഷിക്കുന്ന ക്രമങ്ങൾ മുമ്പ് പോലെ തന്നെ ചെയ്യാം. പൂർണമായും നശിച്ച ലിംഗം ശുദ്ധീകരിച്ച് വീണ്ടും പ്രതിഷ്ഠിക്കണം; ചെറിയ ദോഷമുള്ളത് അഭിഷേകവും പൂജയും ചെയ്താൽ മതി. 'ബാണ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലിംഗങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിക്കാമോ വേണ്ടയോ; ശിവൻ തന്നെ മുമ്പ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചവയെ അതുപോലെയാകും കാണേണ്ടത്. ബാണസദൃശമായ മറ്റു ലിംഗങ്ങളും സ്വയംഭൂവും ദൈവികവും ഋഷിമാരാൽ നിർമിച്ചതും, ഇവയും അതുപോലെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. പീഠം ഇല്ലെങ്കിൽ, പീഠം ഒരുക്കി, വിധിപ്രകാരം അഭിഷേകം നടത്തി, അവിടെ ശിവനെ പൂജിക്കണം; ഇവയ്ക്ക് ഔപചാരിക പ്രതിഷ്ഠ ആവശ്യമില്ല. ദഹിച്ചതോ, ചിതറിപ്പോയതോ, ഭാഗം പൊട്ടിയതോ ആയ ലിംഗം ജലാശയത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കണം; ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, ചേർത്ത് പ്രതിഷ്ഠാ ക്രിയ നടത്തണം. പ്രതിമയോ ലിംഗമോ ദോഷമുള്ളപക്ഷം, യഥാവിധി പൂജ ചെയ്ത് ദൈവത്വം മാറ്റി, ഹൃദയത്തിൽ കല്പിക്കുകയോ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യണം. പ്രതിദിന പൂജ ഒരു ദിവസം ഒഴിവായാൽ ഇരട്ടമായി പൂജിക്കണം; രണ്ടു ദിവസം ഒഴിവായാൽ മഹാപൂജയും അഭിഷേകവും നടത്തണം. ഒരുമാസത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ദിവസങ്ങൾ പൂജ ഒഴിവായാൽ, ചിലർ പ്രതിഷ്ഠ ആവശ്യമെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റുള്ളവർ അഭിഷേകക്രമം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അഭിഷേകക്രമത്തിൽ, മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ, ദൈവത്വം ലിംഗത്തിൽനിന്ന് മാറ്റി, എൺപത്തഞ്ച് വിധത്തിൽ പഞ്ചഗവ്യജലം കൊണ്ടു സ്നാനം നടത്തണം. പിന്നെ, ദർഭജലത്തിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച്, അഭിഷേകജലത്തിൽ മൂലമന്ത്രം നൂറ് എട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിച്ച് തളിക്കണം. കുസയും പുഷ്പവും കൈയിൽ പിടിച്ച്, ലിംഗത്തിന്റെ തലയിൽ വച്ച്, മൂലമന്ത്രം അഞ്ചു തവണ നൂറ് എട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് തലയിൽ നിന്ന് പീഠം വരെ സ്പർശിച്ച്, മഹാപൂജയും ദൈവത്വം ആഹ്വാനവും നടത്തണം. ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ജലത്തിലും, അഗ്നിയിലും, സൂര്യനിലെയും ആകാശത്തിലും ശിവനെ പൂജിക്കാം. ജ്ഞാനം, കർമ്മം, ആചരണം എന്നിവയിൽനിന്ന് സാരം എടുത്ത്, സംക്ഷിപ്തമായി, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഭാഗ്യവാനായ ശിവൻ പറഞ്ഞതും ഞാൻ കേട്ടതുമാണ്—ഇത് വേദസമമാണ്. ഇപ്പോൾ, അപൂർവമായ യോഗവും അതിന്റെ ഉപാധികളും അംഗങ്ങളും ക്രമവും ലക്ഷ്യവും കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യോഗം പൂർത്തിയാകുന്നതിനു മുൻപേ മരണം സംഭവിച്ചാൽ, ആത്മഹത്യയില്ലാതെ ഉടനെ അത് പ്രാപിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം ഉണ്ടോ എന്ന് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിന്റെ കാരണം, സംഭവസമയവും മാർഗ്ഗവും, അവയുടെ ക്രമവും വ്യത്യാസങ്ങളും യഥാർത്ഥത്തിൽ വിശദീകരിക്കണം. കൃഷ്ണാ, എല്ലാ ചോദ്യങ്ങളുടെയും അർത്ഥം അറിഞ്ഞവനായി നീ ഉചിതമായി ചോദിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ ഇത് മുഴുവൻ ക്രമത്തിൽ വിശദീകരിക്കും—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയും, മനസ്സു ശിവനിൽ അവിചലിതമായി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതാണ് സംക്ഷിപ്തമായി യോഗം എന്നു പറയുന്നത്. ഈ യോഗം അഞ്ചു വിധമാണ്. മന്ത്രയോഗം, സ്പർശയോഗം, ഭാവയോഗം, അഭാവയോഗം—ഇവയിൽ പരമോന്നതം മഹായോഗം ആണെന്ന് കരുതുന്നു. മന്ത്രാനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ അകറ്റി, മന്ത്രത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന അർത്ഥത്തിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാകുമ്പോൾ അതാണ് മന്ത്രയോഗം. അതേ യോഗം, ശ്വാസനിയന്ത്രണമുതൽ ആരംഭിക്കുന്നതാണെങ്കിൽ അതിനെ സ്പർശയോഗം എന്നു പറയുന്നു; മന്ത്രവും സ്പർശവും വിട്ട് മനസ്സിൽ ഭാവം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ അതാണ് ഭാവയോഗം. സകലഭാഗങ്ങളുമുള്ള ഈ സൃഷ്ടി മുഴുവനും ലയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന ഭാവനയുണ്ടായാൽ, അതാണ് അഭാവയോഗം—അദൃശ്യമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ലയിക്കുന്നതായുള്ളത്.