ശിവപുരാണത്തിലെ ഈ പവിത്രമായ ഉപദേശം ഇങ്ങനെ തുടരുന്നു: ചില കര്മങ്ങള് ജപവും ധ്യാനവുമാണ്, ചിലത് ഇതെല്ലാം ചേര്ന്നതുമാണ്; കര്മ്മങ്ങള് യാഗം, ദാനം, പൂജ എന്നിവയുടെ ക്രമപ്രകാരം വ്യത്യസ്തമാണ്. എന്നാല് ഈ കര്മങ്ങള്ക്ക് ഫലം ലഭിക്കുന്നത് എല്ലാ ശക്തികളും ഉള്ളവര്ക്കു മാത്രമാണ്, മറ്റുള്ളവര്ക്കല്ല. ഈ ശക്തി അഥവാ കഴിവ്, ഞാനായ പരമാത്മാവായ ശിവന്റെ ആജ്ഞയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ദ്വിജന്മാര് (രണ്ട് ജനനം പ്രാപിച്ചവര്) ഐച്ഛിക കര്മങ്ങള് ആജ്ഞപ്രകാരം നിര്വഹിക്കണം. അത്തരം കര്മങ്ങള് ഇവിടെ ലോകത്തില് ഫലവും പരലോകത്തില് ഫലവും നല്കുന്നവയാണെന്ന് ശിവന് വിശദീകരിക്കുന്നു. ശൈവരും മഹേശ്വരരുമായ ഭക്തര് കര്മങ്ങള് അകത്തും പുറത്തും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നിര്വഹിക്കണം. ഇവിടെ ശിവനും മഹേശ്വരനും തമ്മില് യാതൊരു അന്തരവും ഇല്ല. ശൈവരും മഹേശ്വരരുമെന്നു വ്യത്യാസമില്ല; ശിവഭക്തര് ശൈവരെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ജ്ഞാനയാഗത്തില് ആനന്ദിക്കുന്നവരാണ് അവര്. കര്മ്മയാഗത്തില് ആനന്ദിക്കുന്നവരെ മഹേശ്വരര് എന്നു പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട്, അകത്തുനിന്ന് ശൈവരായി, പുറത്തുനിന്ന് മഹേശ്വരരായി പെരുമാറണം. പൂജാവിധി ശാസ്ത്രനുസൃതമായി മാറ്റം വരുത്താതെ നിര്വഹിക്കണം. ഭൂമി സുഗന്ധം, നിറം, രുചി തുടങ്ങിയവ പരിശോധിച്ച് തിരഞ്ഞെടുക്കണം. മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ സ്ഥലത്ത്, നന്നായി ലിപ്തമാക്കിയ, മുകളില് താഴെ വസ്ത്രം വിരിച്ച, കണ്ണാടിപോലെ മൃദുവായ ഭൂമിയില് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തണം. ആദ്യം, ആഗ്നേയദിശ ശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള വഴി തിരിച്ചറിയണം. അങ്ങനെ, ഒരു അളവോ രണ്ടളവോ വരുന്ന വൃത്തം വരയ്ക്കണം. അതിനുശേഷം, രത്നങ്ങള്, പൊന്നുപൊടി മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച്, ഒരു ശുദ്ധമായ എട്ടു ദളങ്ങളുള്ള താമരയും അതിന്റെ നടുവിലെ കുരുവുമുള്ള രൂപം വരയ്ക്കണം. അതിന് അകത്തു അഞ്ച് പ്രാകാരങ്ങള് ഉണ്ടാകണം, അതിന് മനോഹാരിതയും നല്കണം. താമരയുടെ ദളങ്ങളില് സിദ്ധികള് സ്ഥാപിക്കണം, കുരുക്കളില് ശക്തികള് സ്ഥാപിക്കണം. ആഗ്നേയദളത്തില് ആരംഭിച്ച് വാമാദി എട്ട് രുദ്രന്മാരെ ക്രമമായി സ്ഥാപിക്കണം. കുരുവില് വൈരാഗ്യം, വിത്തുകളില് ഒമ്പത് ശക്തികള്, താമരയുടെ ദണ്ടിയില് ശിവസ്വരൂപമായ ധര്മം, തണ്ടില് ശിവനിലയമായ ജ്ഞാനം, കുരുവിന് മുകളില് അഗ്നി, സൂര്യ, ചന്ദ്ര മണ്ഡലങ്ങള് സ്ഥാപിക്കണം. അതിന് മുകളില് ശിവ, ജ്ഞാനം, സത്യം എന്നീ മൂലതത്ത്വങ്ങള് സ്ഥാപിക്കണം. അതിന്റെ മുകളില് വിവിധ പുഷ്പങ്ങള് കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സുഖാസനം ഒരുക്കണം. അഞ്ച് പ്രാകാരങ്ങള് ഉള്ള ഈ മണ്ഡലത്തില് അമ്മികയോടൊപ്പം ശുദ്ധവും ശാന്തവുമായ, തണുത്ത പ്രകാശം വീശുന്ന, ക്രിസ്റ്റല്പോലെ വെടിപ്പുള്ള ശിവനെ ആരാധിക്കണം. മിന്നുന്ന ഇടിയിലേക്കുള്ള വട്ടംപോലുള്ള ജടാമുടിയും, പുലിവസ്ത്രവും ധരിച്ച, അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ വിരിയുന്ന താമരപൂവുപോലെയുള്ള മുഖവും, ചുവന്ന താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള കാലും കൈകളും അധരങ്ങളും, എല്ലാ മംഗലചിഹ്നങ്ങളോടും ആഭരണങ്ങളോടും കിടക്കുന്ന ദൈവിക രൂപമാണ് ഇത്. ദൈവികായുധങ്ങളുമായി, ദൈവസുഗന്ധങ്ങള് അണിഞ്ഞ, അഞ്ചു മുഖങ്ങളുള്ള, പത്ത് കൈകളുള്ള, അർദ്ധചന്ദ്രമണിയാലങ്കൃതമായ കിരീടം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ശിവന്—അവന്റെ കിഴക്കേ മുഖം ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദയാലുവും തേജസ്സും നിറഞ്ഞതും, മൂന്നുതാമരക്കണ്ണുകളും അർദ്ധചന്ദ്രവും അലങ്കാരവും. തെക്കേ മുഖം കറുത്ത മേഘംപോലെയുള്ള ദീപ്തിയോടെ, ചുണ്ടും കണ്ണുകളും ചുവപ്പും ഭയാനകവുമാണ്. വടക്കേ മുഖം പവിഴംപോലും കറുത്ത ജടയും, കഠിനവും ഭയാനകവും. പടിഞ്ഞാറേ മുഖം ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പുഷ്ടിയും, മൂന്ന് കണ്ണുകളും, അർദ്ധചന്ദ്രം അലങ്കാരവുമാണ്. അഞ്ചാമത്തെ മുഖം ക്രിസ്റ്റല്പോലും ചന്ദ്രവംശതേജസ്സോടെ, മൃദുവായ പുഞ്ചിരിയോടെ, മനോഹരവുമാണ്. അവന്റെ മൂന്ന് കണ്ണുകളും വിരിയുന്ന പൂക്കളുപോലും ദയാലുവും. വലത്തുഭാഗത്ത് ത്രിശൂലം, പരശു, വജ്രം, വാള് എന്നിവയും ഇടതുഭാഗത്ത് പാമ്പ്, അമ്പ്, ഘണ്ട, പാശം, അങ്കുഷം എന്നിവയും ഉണ്ട്. അവന്റെ രൂപം മുട്ടിനുനിന്ന് ആത്മനിയന്ത്രണശക്തിയില് ബന്ധിതവും മാന്യമായ അളവില് സ്ഥിരവുമാണ്. കഴുത്തുവരെ ജ്ഞാനത്തില് ആവൃതനും, നെറ്റിയില് ശാന്തിയിലും അതിന് മുകളില് പരമശാന്തിയിലുള്ള ഊര്ജ്ജത്തിലും അണിയറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവന് അഞ്ചു പഥങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും, അഞ്ചു ശക്തികളുടെ ആകൃതിയായ പുരാതനനായ പുരുഷനും, ഈശാനനെന്ന കിരീടം ധരിച്ചവനും ആണ്. ഹൃദയം അഘോര, ഇടതു രഹസ്യഭാഗം മഹേശ്വര, പാദം സദ്യ, ആകൃതിയില് മുപ്പത്തിയെട്ട് ശക്തികളാല് സമ്പന്നം. ഈശാനന് മാതാക്കളാലും, അഞ്ചു ബ്രഹ്മന്മാരാലും, ഹംസശക്തിയോടെ ഓംകാരത്താലും ഘടിതനാണ്. ഇങ്ങനെ, മണ്ഡലത്തില് ഇച്ഛാശക്തിയോടെയും, വലത്തുഭാഗത്ത് ജ്ഞാനശക്തിയോടെയും ഇടതുഭാഗത്ത് ക്രിയാശക്തിയോടെയും സമന്വയിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സദാശിവന് ജ്ഞാനസ്വരൂപിയായ മൂലതത്ത്വങ്ങളാല് സമ്പൂര്ണ്ണനായി, ആകൃതിയെ അടിക്കുറിയില് നിന്ന് പൂര്ണ്ണമായി മനസ്സില് പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ജലാര്പ്പണം വരെ പൂജ ചെയ്ത്, മൂലമന്ത്രത്തിലൂടെ രൂപമുള്ള ശിവനും പരാശക്തിയുമൊപ്പമുള്ള ആരാധന നടത്തണം. അവിടെ, സത്ത്വാസത്ത്വഭേദങ്ങളില്ലാത്ത മഹാദേവനെ ആഹ്വാനിച്ച് അഞ്ചു ഉപചാരങ്ങള് ഒരുക്കി പരമേശ്വരനെ പൂജിക്കണം. ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളും ആറു അംഗങ്ങളും മാതാക്കളോടും ഓംകാരത്തോടും ശിവനോടും ക്രമമായും ശക്തിയോടും ചേര്ത്ത് പൂജിക്കാം. അല്ലെങ്കില് ശാന്തമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, മറ്റു വേദമന്ത്രങ്ങളോടും, ശിവമന്ത്രത്തോടുമോ ശിവനോടുമോ മാത്രം പൂജിക്കാം. ജലാര്പ്പണം, ആചാമനം, സുഗന്ധാര്പ്പണം എന്നിവ ചെയ്തശേഷം, ഉപചാരനിര്വഹണം അവസാനിപ്പിക്കാതെ, അഞ്ചു പ്രാകാരങ്ങളിലേക്കുള്ള ആരാധന ആരംഭിക്കണം. അവിടെ ആദ്യം, ശിവന്റെ വലത്തും ഇടത്തും ക്രമമായി ഹേരമ്പനും ഷണ്മുഖനും സുഗന്ധാദികളോടെ പൂജിക്കണം. അതിനുശേഷം, എല്ലാ ദിശകളിലും ഈശാനന് തുടങ്ങിയ ബ്രഹ്മന്മാരെയും അവരുടെ ശക്തികളോടും സദ്യ വരെ ആദ്യ പ്രാകാരത്തില് പൂജിക്കണം. അവിടെ തന്നെ, ഹൃദയാദി ആറു അംഗങ്ങള് ക്രമമായി പൂജിക്കണം. ശിവനും ശിവയുമെല്ലാം അഗ്നി മുതലായവാഹനങ്ങള് ആദരിക്കണം. അവിടെ വാമാദി എട്ട് രുദ്രന്മാരെയും അവരുടെ ശക്തികളോടും പൂജിക്കണം; അല്ലെങ്കില് ചെയ്യാതിരുന്നാലും പിന്നീട് ചുറ്റും, കിഴക്കില് നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി പൂജിക്കാം. ഇങ്ങനെ, ശിവഭക്തന് ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ ഈ വിശുദ്ധ കര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിക്കുമ്പോള് പരമശിവന്റെ അനുഗ്രഹവും അനുഭവവും പ്രാപിക്കും.