ശിവപുരാണത്തിലെ ഈ ഭാഗത്തിൽ, ഹോമവിദ്യയുടെ ഗൗരവവും വിശേഷതകളും വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. ആഗ്നിയുടെ ജിഹ്വകൾ (നാവുകൾ) വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലും ശക്തികളിലും വരുന്നു: രക്തം, അഗ്നി, നിരൃതി, കൃഷ്ണം, 'സുപ്രഭാ', 'മാരുത്ജിഹ്വാ' എന്നിങ്ങനെ ഓരോ നാമം അനുസരിച്ച് തിളങ്ങുന്നു. ഓരോ ബീജമന്ത്രത്തിന് ശേഷം 'സ്വാഹാ' എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കണം; ആ ജിഹ്വമന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഗൃഹ്യവും അർപ്പണം ഓരോ ജിഹ്വയിലേക്കും ക്രമത്തിൽ നടത്തണം. മധ്യത്തിൽ 'രം', 'വഹ്നയേ', 'സ്വാഹാ' എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് അർപ്പണങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം, ഗൃഹ്യയോ ദർവയോ ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം. ഇതിനു ശേഷം ശിവാഗ്നി സ്ഥാപിതമാകുന്നു; അവിടെ ശിവാസനത്തിൽ ധ്യാനം നടത്തണം. ദേവതയെ ആഹ്വാനിച്ച് അർദ്ധനാരീശ്വര ശിവനെ പൂജിക്കണം, ദീപം വരെയുള്ള സ്നാനവും, നന്നായി തെളിയിച്ച ഹോമവും നടത്തണം. പാലാശം പോലുള്ള യജ്ഞത്തിനായി ഉദ്ദേശിച്ച ദർവകൾ പന്ത്രണ്ടു വിരൽ നീളം, നേരെ, ഉണങ്ങിയതല്ല, പാളി ഉറ്റതും, ദോഷങ്ങളില്ലാത്തതും, ഒരേ വലിപ്പത്തിലുള്ളതും ആയിരിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, പത്ത് വിരൽ നീളം, ചെറുവിരൽ അളവിൽ, അല്ലെങ്കിൽ കൈയൊടിയളവിൽ ദർവകൾ ഉപയോഗിക്കാം; അവയെല്ലാം അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന്, ദുർവാ പുല്ലിന്റെ കblade പോലെ, നാലു വിരൽ നീളത്തിൽ, പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച ഗൃഹ്യയും, ഒരു ധാന്യകണത്തിന്റെ അളവിൽ ഭക്ഷ്യവും അർപ്പിക്കണം. അതുപോലെ, പൊട്ടിച്ചോറ്, കടുക്, ജൗ, എള്ള്, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, ചാട്ടം, ലേഹ്യം, ചൂഷ്യം എന്നിവയും ഗൃഹ്യയിൽ കലർത്തി ലഭ്യമായാൽ ഉപയോഗിക്കാം. അവിടെ, കഴിവനുസരിച്ച് പത്ത് അർപ്പണം, അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ച്, മൂന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ ഒറ്റ അർപ്പണം പോലും ചെയ്യാം. ഗൃഹ്യ അർപ്പണം കാവിൽ, അല്ലെങ്കിൽ കാവില്ലെങ്കിൽ കൈയാൽ, ദൈവികമായ അല്ലെങ്കിൽ നിർദ്ദേശിച്ച പാത്രത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഋഷി ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളത്തിൽ നടത്താം. ഒറ്റ വസ്തു മാത്രമേ ലഭ്യമാകുന്നുവെങ്കിൽ, വിശ്വാസത്തോടെ അർപ്പിക്കണം; പ്രായശ്ചിത്തത്തിന് മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മൂന്നു അർപ്പണം വീണ്ടും നടത്തണം. ഇതിനു ശേഷം, യജ്ഞത്തിനായി പ്രത്യേകമായി തയ്യാറാക്കിയ ഗൃഹ്യ കാവിൽ നിറച്ച്, തൂലികയുടെ അറ്റത്ത് പൂവിടിച്ച്, കാവിനെ താഴോട്ടു പിടിച്ച് അർപ്പണം നടത്തണം. ദർവയുടെ മൂലഭാഗം ചേർത്തു, കൈകൾ ചേർത്ത് ഉയർത്തി, അർപ്പണം ഒരു ജൗ തണ്ടിന്റെ കനത്തിൽ ഒഴിക്കണം, 'വൗഷട്ട്' ഉച്ചരിച്ച്. അർപ്പണം പൂർത്തിയാക്കി, മുമ്പ് പോലെ സ്നാനവും, ദേവതയെ ഉപക്ഷിപ്പിക്കുകയും, യജ്ഞാഗ്നിയെ സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. അഗ്നിയെ ഉപക്ഷിപ്പിച്ച ശേഷം, നാവിൽ പൂജ നടത്തണം, ഉപകരണങ്ങൾ ദിവസേന ക്രമീകരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയെ കൊണ്ടുവന്ന് ശിവശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞപോലെ പ്രവർത്തിക്കണം. വാക്കിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും ഗർഭത്തിൽ നിന്നുള്ള അഗ്നിയെ ശരിയായി ഒരുക്കി, fuel വീണ്ടും ഇടുകയും, enclosure sticks ക്രമീകരിക്കുകയും വേണം. പാത്രങ്ങൾ ജോഡിയായി വച്ച്, ശിവനെ പൂജിച്ച്, സ്നാനപാത്രം ശുദ്ധീകരിച്ച് വെള്ളം തളിക്കണം. വടക്കിഴക്ക് വെള്ളം നിറച്ച പാത്രം വച്ച്, ഗൃഹ്യ consecration വരെ ക്രമത്തിൽ ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം, പുഷ്പമാലയും കാവും ശുദ്ധീകരിക്കണം. ഗർഭധാരണ, പ്രജനം, ചൂലക്കെട്ട് എന്നീ ചടങ്ങുകൾ വേർതിരിച്ച് അർപ്പണം നടത്തണം; പുതിയ അഗ്നിയെ ധ്യാനിക്കണം. ആ അഗ്നിയെ മൂന്ന് കാൽ, ഏഴ് കൈ, നാലു കൊമ്പ്, രണ്ടു തല, മധുരവർണ്ണം, മൂന്ന് കണ്ണ്, ജടയും ചന്ദ്രകൂടും ഉള്ളതായും, രക്തവർണ്ണം, ചുവപ്പ് വസ്ത്രം, ചുവപ്പ് ഉണ്യൻ, പുഷ്പമാല, അലങ്കാരങ്ങൾ, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ, യജ്ഞോപവീതം, മൂന്ന് കെട്ടുകൾ എന്നിവയോടെ അർപ്പണം ചെയ്യണം. ശക്തിയുള്ളതും, വലത് കൈയിൽ കാവും സ്പൂണും, വാളും, താളവട്ടവും, ഗൃഹ്യപാത്രവും മറ്റു ഉപകരണങ്ങളും ഉള്ളതായും ധ്യാനിക്കണം. ജനനത്തിൽ അങ്ങനെ രൂപം ധ്യാനിച്ച്, ജനനചടങ്ങുകൾ നടത്തണം; ജനനമല നീക്കി, സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിച്ച്, നാമകരണം ചെയ്യരുത്. ശിവാഗ്നിപോലെയുള്ള വായ് തെളിയിച്ച്, ആദ്യം അർപ്പണം ചെയ്ത്, പിതൃകർമ്മവും, മുണ്ടൻ, ഉപനയനം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകളും നടത്തണം. അപ്തോര്യാമ യാഗം വരെ ചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാക്കി, അവന്റെ ശുദ്ധീകരണവും, ഗൃഹ്യ അർപ്പണവും, സ്വിഷ്ടകൃത് അർപ്പണവും നടത്തണം. 'രം' ബീജമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം; ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവ, ലോകാധിപതികൾ, ദിക്പാലകർ എന്നിവർക്കും അർപ്പണം ചെയ്യണം. ആയുധങ്ങൾ ചുറ്റും ഒരുക്കി, പൂജ ക്രമത്തിൽ നടത്തണം; ധൂപം, ദീപം തുടങ്ങിയവയുടെ പൂർത്തീകരണത്തിനായി, യജ്ഞവിദ്യാഭ്യാസി അഗ്നി തെളിയണം. ഗൃഹ്യ മുൻകൂർ വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കി, ആസനം വീണ്ടും ക്രമീകരിച്ച്, അഗ്നിയെ മുമ്പ് പോലെ ആഹ്വാനിക്കണം. ദേവനും ദേവിയെയും പൂജിച്ച്, പൂർത്തീകരണചടങ്ങ് നടത്തണം; അല്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം ആശ്രമാനുസരിച്ച്, ശിവയാഗം സമർപ്പിക്കാം. ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, ശിവത്തിൽ സ്ഥാപിതനായവൻ ചടങ്ങ് നടത്തണം; അവിടെ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല. ശിവാഗ്നിയിലെ ഭസ്മം, അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ നിന്നുള്ളത് ശേഖരിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, വിവാഹാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധവും സുഗന്ധവുമുള്ള ഭസ്മം, അല്ലെങ്കിൽ കാപ്പി പശുവിന്റെ നല്ല രൂപത്തിലുള്ള, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന ദ്രവ്യവും ശേഖരിക്കാം. അതു ഈർപ്പം, കഠിനം, ദുർഗന്ധം, ഉണങ്ങിയതോ ആവരുത്; മുകളിലെയും താഴിലെയും ഭാഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, വീണതെടുക്കണം. ഭസ്മം ഒരു കട്ടയായി ഉണ്ടാക്കി, മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ശിവാഗ്നിയിൽ എറിയണം; പാകം കുറഞ്ഞതോ അധികം പാകം വന്നതോ ഉപേക്ഷിച്ച്, വെള്ള ഭസ്മം എടുത്തു ഉപയോഗിക്കണം. അതു ശേഖരിച്ച്, ലോഹ, മര, മണ്ണ്, കല്ല് എന്നിവയിൽ ഭസ്മപാത്രത്തിൽ ഇടാം. അല്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരു മനോഹരവും ശുദ്ധവുമായ ഭസ്മപാത്രം ഒരുക്കണം; അനുയോജ്യമായ, ശുഭവും ശുദ്ധവുമുള്ള സ്ഥലത്ത് ഭസ്മം സൂക്ഷിക്കണം. അയോഗ്യര്ക്ക് അതു കൊടുക്കരുത്; അശുദ്ധതയിൽ വയ്ക്കരുത്; താഴ്ന്ന അവയവങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്പർശിക്കരുത്; അവഗണിക്കരുത്; അതിനു മുകളിൽ കയറി നടക്കരുത്. അതുകൊണ്ട്, ഭസ്മം എടുത്ത്, നിർദ്ദേശിച്ച സമയത്ത് മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം; മറ്റിടങ്ങളിൽ അല്ല, അയോഗ്യർക്കും കൊടുക്കരുത്. ദേവതയെ ഉപക്ഷിപ്പിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഭസ്മം ശേഖരിക്കണം; ഉപക്ഷിപ്പ് കഴിഞ്ഞാൽ, കഠിനഭസ്മം പ്രജാപതിയുടെതാണ്. ഹോമചടങ്ങ് ശിവശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞ മാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം സൂത്രം അനുസരിച്ച്, അർപ്പണചടങ്ങ് നടത്തണം. പിന്നീട്, അറിവിന്റെ ആസനം നല്ല രീതിയിൽ ചുറ്റും പുരട്ടി, അറിവിന്റെ ഭണ്ഡാരം സ്ഥാപിച്ച്, പൂവ് മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ക്രമത്തിൽ പൂജ നടത്തണം. ഈ രീതിയിൽ, ശിവാഗ്നിഹോമം, ഭസ്മശുദ്ധീകരണം, പൂജക്രമം എന്നിവയുടെ വിശുദ്ധതയും, ആചാരങ്ങളുടെ ഗൗരവവും, ശിവപുരാണം വിശദമായി ഉപദേശിക്കുന്നു.