ശുദ്ധമായ പാത്രം പൂർണ്ണമായി ഒരുക്കി, ശിവനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, ഗുരു ശിഷ്യനെ അനുലേപനം ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന്, ശുദ്ധീകരണം നടത്തിയും, വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചും, അലങ്കരിച്ചും, കയ്യുകൂപ്പി ശിഷ്യൻ മണ്ഡപത്തിലേക്ക് അടുക്കുന്നു. ദർഭാസനത്തിൽ മുമ്പത്തെപോലെ ഇരുത്തി, ഗുരു മണ്ഡലത്തിലെ ദേവതയെ പూజിച്ച്, കൈമുദ്രകൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നു. അശ്ഭസ്മം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, ഗുരു ശിഷ്യനെ സ്പർശിച്ച് “ശിവ” എന്ന് ഉച്ചരിക്കുന്നു. ശിവാചാര്യൻ ഹോമം, സ്നാനം തുടങ്ങിയ ക്രിയകൾ നിർവ്വഹിച്ച്, മാതൃകാന്യാസപദ്ധതിയനുസരിച്ച് സമ്പൂർണ്ണവിധി നടത്തുന്നു. ശിവാസനത്തിൽ ധ്യാനിച്ച്, ശിഷ്യന്റെ തലയിൽ ശിവനെ ആഹ്വാനിച്ച്, അങ്ങോട്ട് മനസ്സിൽ യഥാവിധി പൂജിക്കുന്നു. കയ്യുകൂപ്പി, “സദാ ഇവിടെയുണ്ടാവേണം” എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച്, ശംഭുവിന്റെ തേജസ് ഓർക്കുന്നു. ശിവനെ ആരാധിച്ച്, ശൈവാനുജ്ഞ ലഭിച്ചശേഷം, ശിവമന്ത്രം ഗുരു ശിഷ്യന്റെ ചെവിയിൽ ശാന്തമായി ഉച്ചരിക്കുന്നു. ശിഷ്യൻ കയ്യുകൂപ്പി, ഗുരുവിൽ നിന്നു കേട്ട മന്ത്രം മനസ്സിൽ ആകുലതയോടെ ആലോചിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം അതു ജപിക്കുന്നു. പിന്നീട്, മന്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായ ഗുരു ശാക്തമന്ത്രം പഠിപ്പിച്ച്, ഉച്ചരിച്ച്, ശിഷ്യനെ ആശീർവദിക്കുന്നു. മന്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥം, വ്യാഖ്യാനം എന്നിവ വിശദീകരിച്ച്, ഭഗവാന്റെ രൂപവും ധ്യാനാസനവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ശേഷം, ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ശിഷ്യൻ ശിവനും അഗ്നിയും ഗുരുവും സാക്ഷിയായി, ആത്മാർത്ഥതയോടെ ദീക്ഷാവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു. “ഭാഗ്യശാലിയായ ത്രിനേത്രനെ ആരാധിക്കാതെ ഒന്നും സ്വീകരിക്കുന്നതിനെക്കാൾ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ തല അറ്റുപോകുകയോ ചെയ്യുന്നത് നല്ലതാണ്” എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. മോഹവും തെറ്റും ഇല്ലാതാകുന്നത് വരെ ശാന്തതയോടെ ദാനവും ദേവതാരാധനയും നിർവ്വഹിക്കണം. ഇതിനു ശേഷം ശിവമഠത്തിൽ “സമയ” അവസ്ഥയാകും; അവിടെ ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴിൽ ശിഷ്യൻ ജീവിക്കുന്നു. തദനന്തരം, ഗുരു തന്റെ തന്നെ കൈയിൽ നിന്ന് വിളക്കിയ ഭസ്മം ശിഷ്യന് നൽകുന്നു; മന്ത്രബലപ്രാപ്തമായ ഒരു രുദ്രാക്ഷമാലയും ചേർക്കുന്നു. കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, ദേവതയുടെ പ്രതിമ, രഹസ്യശരീരം, പൂജോപകരണങ്ങൾ, ഉപഹാരം, ജപം, ധ്യാനം എന്നിവയും നൽകണം. ശിവാചാര്യനിൽ നിന്നു ആദരപൂർവ്വം ശിഷ്യൻ ഇതെല്ലാം സ്വീകരിക്കുകയും, ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാത്രം സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. ലഭിച്ചതെല്ലാം ഭക്തിയോടെ തലയിൽ വെച്ച്, അതിനെ സംരക്ഷിച്ച്, ആശ്രമത്തിലോ വീട്ടിലോ ശംഭുവിനെ ആരാധിക്കണം. പിന്നെ, ഭക്തി, വിശ്വാസം, ബുദ്ധി എന്നിവ അനുസരിച്ച്, ഗുരു ശിവാചാരങ്ങൾ ശിഷ്യനെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഗുരു സമയത്തിൽ പറഞ്ഞതും മനസ്സിലാക്കിയതും പ്രഖ്യാപിച്ചതുമൊക്കെയും ശിഷ്യൻ തലയിൽ ധരിക്കണം. ശിവശാസ്ത്രങ്ങളുടെ പാരായണം, ശ്രവണം എന്നിവ ഗുരുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം നിർവ്വഹിക്കണം. ഇതുവഴി “സമയ” എന്ന ചടങ്ങ് സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു—ശിവപദം നേരിട്ട് പ്രാപിക്കാൻ ഇതാണ് പരമോപായം. ഇതിന് ശേഷം, ഗുരു ശിഷ്യന്റെ യോഗ്യത പരിശോധിച്ച്, എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാൻ ആറു മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. കാല, തത്ത്വ, ഭൂവന, വർണ, പദ, മന്ത്ര—ഇവയാണ് ആറ് മാർഗങ്ങൾ. നവൃത്തി മുതലായ അഞ്ചു കാലകൾ “കാലമാർഗം” എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ബാക്കി അഞ്ചു മാർഗങ്ങളും ഓരോന്നിലും അഞ്ചു കാലകൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. തത്ത്വമാർഗം ശിവതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും താഴെയുള്ള ലോകം വരെ വ്യാപിക്കുന്നു—ഇരുപത്താറു തത്ത്വങ്ങൾ, ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഭൂവനമാർഗം അടിസ്ഥാനം മുതൽ പരമാവസ്ഥ വരെ വ്യാപിക്കുന്നു—അറുപത് ഭൂവനങ്ങൾ, വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാതെ. അമ്പതു രുദ്രരൂപങ്ങൾ അക്ഷരങ്ങൾ ആകുന്നു—ഇത് അക്ഷരമാർഗം; പദമാർഗം പലവിധമാണ്. മന്ത്രമാർഗം, പരമജ്ഞാനത്തിലൂടെ എല്ലാ പരമമന്ത്രങ്ങളും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു—പോലെ, ശിവൻ തത്ത്വങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടാത്തതുപോലെ, അവൻ തന്നെയാണ് മന്ത്രങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ. മന്ത്രമാർഗത്തിൽ അവൻ എണ്ണപ്പെടുന്നില്ല; അതിനാൽ മന്ത്രനാഥൻ. കാലമാർഗം വ്യാപനമാണ്; മറ്റു മാർഗങ്ങൾ വ്യാപിതമായവയാണ്. ആർക്ക് ഏത് മാർഗത്തിന്റെ സത്യസ്വഭാവം അറിയില്ലയോ, അവൻ മാർഗശുദ്ധി പ്രാപിക്കാൻ അർഹനല്ല. ആറ് മാർഗങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥരൂപം അവനറിയില്ല. അത്തരം വ്യക്തിക്ക് വ്യാപനം, വ്യാപിതാവസ്ഥ എന്നിവ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ മാർഗത്തിന്റെ സ്വരൂപവും വ്യാപനവും വ്യാപിതാവസ്ഥയും അറിയേണ്ടതാണ്. ശരിയായി ഗ്രഹിച്ചതിനുശേഷം, മുൻപുപോലെ, മാർഗശുദ്ധി വേണം. അൽത്തരം വേദികയുടെ അതിരുവരെ മാർഗശുദ്ധി നടത്തണം. കിഴക്കോട്ട് രണ്ട് മുഴം വലിപ്പത്തിൽ കുമ്പം വെക്കാനുള്ള വൃത്തം ഒരുക്കണം. ശിവാചാര്യൻ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം നിത്യകർമ്മകൾ നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വൃത്തത്തിൽ കടന്നുചെന്നു, മുമ്പുപോലെ ശംഭുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. അവിടെ, സമർപ്പണത്തിന് അനുയോജ്യമായ അരിയാൽ പായസം തയ്യാറാക്കുന്നു. പാതി ഹോമത്തിനായി സമർപ്പിച്ച്, ശേഷിച്ചതു വേർതിരിക്കുന്നു; തയ്യാറാക്കിയ വൃത്തത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ അക്ഷരചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ടുള്ളവൃത്തത്തിൽ ഇത് വെക്കുന്നു. ഗുരു അഞ്ചു കുമ്പങ്ങൾ ദിശകളിൽ വെച്ച്, ഒന്ന് നടുവിൽ വെക്കുന്നു. അവയിൽ, ബ്രഹ്മൻമന്ത്രങ്ങൾ, മൂലാക്ഷരങ്ങൾ, ബിന്ദു, നാദ എന്നിവയോടെ, യ-ആദിയിലും യ-അന്ത്യത്തിലും നമസ്കാരങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, മന്ത്രജ്ഞൻ അവയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. നടുവിലുള്ള കുംബത്തിൽ ഈശാനൻ, മുന്നിൽ പുരുഷൻ, വലത്തുഭാഗത്ത് അഘോറൻ, ഇടതുവശത്ത് വാമൻ, പടിഞ്ഞാറ് സദ്യൻ—ഇങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ച്, സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കി, മുദ്രയുണ്ടാക്കി, മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കുമ്പങ്ങളെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു.