ഗുരു ശിഷ്യനെ ക്ഷത്രിയ നിലയിലേക്ക് ഉയർത്തി, അതിനുശേഷം അതേ രീതിയിൽ ബ്രാഹ്മണത്വം ശിഷ്യനിൽ സൃഷ്ടിക്കണം. ഇങ്ങനെ രാജന്യനെ ഉന്നതനാക്കി ബ്രാഹ്മണനാക്കിയ ശേഷം, ഗുരു ഇരുവരിലും രുദ്രത്വം സൃഷ്ടിക്കണം; ബ്രാഹ്മണനിൽ രുദ്രന്റെ നാമം സ്ഥാപിക്കണം. ശിഷ്യനെ അഭിഷേചനം ചെയ്ത്, അവനെ സ്പർശിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ഗുരു തന്റെ ആത്മാവിനെ ശിവസ്വഭാവമായതായും, അതു ഒരു മിന്നുന്ന ചിങ്ങാരമെന്നപോലെ തെളിഞ്ഞതായും മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം. നിർദ്ദിഷ്ടമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ഗുരു സ്വശ്വാസത്തെ ചാനലിലൂടെ പുറത്തുവിടുകയും, അതേ ചാനലിലൂടെ ശിഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം. അവിടെ പ്രവേശിച്ച ശേഷം, ശിഷ്യന്റെ ചൈതന്യത്തെ നീലബിന്ദുവായി, തന്റെ പ്രകാശത്തിൽ മലിനതയെ നീക്കിയതായും തെളിഞ്ഞതായും ഗുരു ധ്യാനിക്കണം. ആ ചൈതന്യത്തെ അതേ ചാനലിലൂടെ എടുത്ത്, ഗുരു പിൻവലിക്കൽമുദ്രയിലൂടെ അതിനെ സ്വയത്തിലേക്ക് ഒന്നിപ്പിക്കണം; ശ്വാസം അകത്തെടുക്കാതെ, ഏകീകരണത്തിനായി മാത്രം അങ്ങനെ ചെയ്യണം. പിന്നീട്, ശ്വാസം പിടിച്ചുവെച്ച്, വീണ്ടും പുറത്ത് വിടുമ്പോൾ, അതിനെ വീണ്ടും ശിഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. ശിവനിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ഈ ശക്തി ശിഷ്യനു നൽകുകയും, മൂന്നു ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ സമ്പൂർണ്ണ ഹോമം നടത്തുകയും വേണം. ശിഷ്യനെ ദേവതയുടെ തെക്കുവശത്തുള്ള ഉത്തമാസനത്തിൽ, ദർഭയും പൂവുകളും വിരിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ ഇരുത്തി, കൈകൾ ചേർത്തു വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി ഇരുത്തണം. ഗുരു സ്വയം കിഴക്കോട്ട് മുഖംനോക്കി ഉത്തമാസനത്തിൽ സ്വസ്തികാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, ഉജ്ജ്വലമായ ശുഭമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം. ശുദ്ധീകരിച്ച പൂർണ്ണകുംഭം എടുത്ത്, ശിവനെ ധ്യാനിച്ച്, ഗുരു ശിഷ്യനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം, ശിഷ്യൻ സ്നാനം കഴിച്ച് വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ശുദ്ധി നടത്തി അലങ്കരിച്ച്, കൈകൾ ചേർത്തു മണ്ഡപത്തിലേക്ക് കടക്കണം. പിന്നീട്, ശിഷ്യനെ വീണ്ടും ദർഭാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, ഗുരു മണ്ഡലത്തിൽ ദേവതയെ പൂജിച്ച്, കൈമുദ്രകൾ അർപ്പിക്കണം. ദേവതയെ ഭസ്മം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ധ്യാനിച്ച്, ശിഷ്യനെ സ്പർശിച്ച് "ശിവ" എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കണം. ശിവഗുരു ഹോമം, അഭിഷേകം, തുടങ്ങിയ കര്മ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, മാതൃകാന്യാസപദ്ധതിയിൽ ആചാരങ്ങൾ നടത്തണം. ശിവാസനത്തിൽ ധ്യാനിച്ച്, ശിവനെ ശിഷ്യന്റെ തലയിൽ ആഹ്വാനിച്ച്, അവിടെ മനസ്സിൽ ശാസ്ത്രീയമായി പൂജിക്കണം. കൈകൾ ചേർത്ത് "നീ എപ്പോഴും ഇവിടെ നിലനിൽക്കണമേ" എന്ന് ദേവതയോട് പ്രാർത്ഥിച്ച്, ശംഭുവിന്റെ പ്രകാശം ഓർക്കണം. ശിവനെ പൂജിച്ച്, ശിവസ്വഭാവമുള്ള ശൈവആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച്, ശിവമന്ത്രം ശിഷ്യന്റെ ചെവിയിൽ മൃദുവായി ചൊല്ലണം. ശിഷ്യൻ കൈകൾ ചേർത്ത്, ഗുരു ഉപദേശിച്ച പ്രകാരം മനസ്സിൽ ആകുലതയോടെ മന്ത്രം ശ്രവിച്ച്, അതു പതിയെ ജപിക്കണം. പിന്നീട്, മന്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഗുരു ശാക്തമന്ത്രം ശിഷ്യനെ പഠിപ്പിച്ച്, ഉച്ചരിച്ച്, ശിഷ്യനെ അനുഗ്രഹിക്കണം. മന്ത്രങ്ങൾക്കു ഉള്ളർത്ഥവും വിവരണവും വിശദീകരിച്ച്, ഭഗവാന്റെ രൂപവും ധ്യാനാസനവും നിർദ്ദേശിക്കണം. അതിനുശേഷം, ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ശിഷ്യൻ ശിവന്റെ, അഗ്നിയുടെ, ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഭക്തിയോടെ ദീക്ഷാവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കണം. "ശ്രീമൂർത്തിയെ ആദ്യം പൂജിക്കാതെ ഒന്നും കഴിക്കുന്നതിലേക്കാൾ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ തല വെട്ടപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നത് ശ്രേയസ്" എന്നത് ഉറപ്പോടെ മനസ്സിലാക്കണം. ഭ്രമവും അജ്ഞാനവും നിലനിൽക്കുന്നവരെ, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ദാനവും ദേവതാപൂജയും അർപ്പിക്കണം. ഇതിനു ശേഷം, ശിവമഠത്തിൽ 'സമയ'അവസ്ഥയാണെന്ന് പറയുന്നു; അവിടെ അധികാരം നേടിയശേഷം, ശിഷ്യൻ ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞക്ക് കീഴിലായി തുടരുന്നു. പിന്നീട്, കൈ താഴെ വെച്ച്, ഗുരു തന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ഭസ്മവും മന്ത്രബലപ്രദമായ ഒരു രുദ്രാക്ഷയും ശിഷ്യന് നൽകണം. കഴിയുമെങ്കിൽ, ദേവതയുടെ പ്രതിമയും, രഹസ്യശരീരവും, പൂജാസാമഗ്രികളും, അർപ്പണവും, ജപവും, ധ്യാനോപകരണങ്ങളും നൽകണം. ശിവഗുരുവിൽ നിന്ന് ഈവയ്പ്പുകൾ ഭക്തിയോടെ സ്വീകരിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാത്രം സ്വീകരിക്കണം. എല്ലാം സ്വീകരിച്ചശേഷം, ശിഷ്യൻ അതിനെ ഭക്തിയോടെ തലയിൽ വച്ചു സംരക്ഷിച്ച്, മഠത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വീട്ടിൽ ശംഭുവിനെ പൂജിക്കണം. ഇതിനു ശേഷം, ശിവനുസൃതമായ ആചാരങ്ങൾ, ശിഷ്യന്റെ ഭക്തി, വിശ്വാസം, ബുദ്ധി തുടങ്ങിയവ അനുസരിച്ച് ഗുരു ഉപദേശിക്കണം. ശിവഗുരുവിന്റെ സമയത്തിൽ പറഞ്ഞതും, മനസ്സിലാക്കിയതും, പ്രഖ്യാപിച്ചതും എല്ലാം ശിഷ്യൻ തലയിൽ വഹിക്കണം. ശിവസംഹിതയുടെ പഠനം, ജപം, ശ്രവണം എന്നിവ ഗുരുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം നടത്തണം; സ്വമേധയോ മറ്റെന്തായാലും ചെയ്യരുത്. ഇങ്ങനെ, 'സമയ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കര്മ്മം സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് ശിവപുരിയിൽ നേരിട്ട് പ്രവേശിക്കാനുള്ള പരമോന്നത മാർഗ്ഗമാണ്. ഇതിനു ശേഷം, ശിഷ്യന്റെ യോഗ്യത പരിശോധിച്ച്, ഗുരു എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോക്ഷത്തിനായി ആറു മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. കാല, തത്വം, ഭൂവനം, വർണ്ണം, പദം, മന്ത്രം—ഇവയാണ് ആറ് മാർഗ്ഗങ്ങൾ. നിവൃത്തി മുതലായ അഞ്ച് കാലകൾ 'കാലപഥം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മറ്റെല്ലാ പഥങ്ങളിലും ഓരോന്നിലും അഞ്ച് കാലകൾ വീതം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ശിവതത്വത്തിൽ നിന്നു ഏറ്റവും താഴെയുള്ളതുവരെ ഉള്ള ഇരുപത്തിയാറു തത്വങ്ങളാണ് തത്വപഥം; ഇവ ശുദ്ധവും അശുദ്ധവുമായ ഘടകങ്ങളുണ്ട്. അടിസ്ഥാനം മുതൽ പരമാവസ്ഥ വരെയുള്ള അറുപത് ഭൂവനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഭൂവനപഥം; വ്യത്യാസങ്ങളോ ഉപവിഭാഗങ്ങളോ ഇല്ലാതെ. അമ്പതു രുദ്രരൂപങ്ങൾ അക്ഷരങ്ങളാണ്; അതാണ് അക്ഷരപഥം; പദപഥം പലവിധങ്ങളുള്ളതായാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. മന്ത്രപഥം, പരമജ്ഞാനത്തിലൂടെ, എല്ലാ ഉത്തമമന്ത്രങ്ങളും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിവൻ തത്വങ്ങളിൽ എണ്ണപ്പെടാത്തതുപോലെ, അവയുടെ അദ്ധിപതിയായിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഗുരുവും ശിഷ്യനും തമ്മിൽ ശിവദീക്ഷയും, അതിന്റെ വിവിധ ഘടകങ്ങളും, ആചാരങ്ങളും, ശുദ്ധീകരണങ്ങളും ചെയ്തുകൊണ്ട്, ശിവസാക്ഷാത്കാരത്തിലേക്കുള്ള ഉന്നതമായ മാർഗ്ഗം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുന്നു.