ശിവപുരാണത്തിലെ ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ, മന്ത്രജപത്തിന്റെ മഹത്വം, ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ താമസിക്കാനുള്ള പ്രാധാന്യം, വിശുദ്ധ തീർഥങ്ങൾ, നദികൾ എന്നിവയുടെ ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയെ വിശദീകരിക്കുന്നു. മന്ത്രജപത്തിന് നിർദ്ദിഷ്ടമായ സംഖ്യകൾ ഉണ്ട്—ഒന്ന്, പത്ത്, നൂറ്, അതിനുമുകളിൽ ആയിരം, പത്തായിരം, ലക്ഷം എന്നിങ്ങനെ. എന്നാൽ നൂറ് ഒഴികെ, ഈ സംഖ്യകളാണ് മന്ത്രജപത്തിന് അനുയോജ്യം. അതുപോലെ, വേദപാരായണവും ശിവപദം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു; നൂറ് ലക്ഷാക്ഷരങ്ങൾ ഉള്ള മറ്റു മന്ത്രങ്ങളും ജപിക്കണം. ഏകാക്ഷരമന്ത്രം ഒരു കോടിയാക്ഷരങ്ങൾ വരെ ജപിച്ച്, ഭക്തിപൂർവ്വം ആയിരം പ്രാവശ്യം കൂടി ജപിക്കണം. സ്വന്തം ശേഷിക്കനുസരിച്ച്, ഈ വിധത്തിൽ ക്രമേണ പ്രവർത്തിച്ചാൽ ശിവപദം പ്രാപിക്കാം. ഒരു മനോഹരമായ മന്ത്രം, പ്രതിദിനം ജപിച്ച്, ജീവൻ മുഴുവൻ തുടരണം. ശിവന്റെ കല്പനപ്രകാരം 'ഓം' ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും സഫലമാകും; അല്ലെങ്കിൽ പൂന്തോട്ടം പരിപാലിക്കൽ, വഴികാട്ടൽ പോലുള്ള ശുചിത്വപ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാം. ശിവനു വേണ്ടി ഇത്തരം പ്രവർത്തികൾ ചെയ്താൽ ശിവപദം പ്രാപിക്കാം; ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം കഴിയണം. ഏതൊരാളായാലും—മന്ദബുദ്ധിയോ ജ്ഞാനിയോ—അവിടെ താമസിച്ചാൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനികൾ മരണംവരെയും ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ താമസിക്കണം. മനുഷ്യർ നിർമിച്ച ക്ഷേത്രത്തിലെ ലിംഗത്തിൽ പൂജ ചെയ്താൽ നൂറിരട്ടിയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും; പുണ്യഭൂമിയിലോ പ്രാചീനക്ഷേത്രത്തിലോ ആയാൽ, ആയിരം സ്വർണ്ണം തുല്യമായ ഫലമാണ്. ദൈവികലിംഗത്തിൽ ആയിരം സ്വർണ്ണം തുല്യമായ ഫലവും, സ്വയംഭൂകേത്രത്തിൽ വില്ലിന്റെ ആയിരം അളവിൽ ഫലവും ലഭിക്കും. പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉള്ള കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, ചേരികൾ എന്നിവയെ ശിവഗംഗ എന്നാണ് ശിവൻ തന്നെ പ്രഖ്യാപിച്ചത്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും, ദാനം നടത്തുകയും, ജപം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ ശിവപദം പ്രാപിക്കാം. ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചാൽ മരണംവരെ അവിടെയിരിക്കണം. അശൗചം, ദശദിനം, മാസം, വാർഷികം എന്നിവയ്ക്കുള്ള കര്മ്മങ്ങള് അഥവാ ഒരു പിണ്ഡം പോലും ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ അർപ്പിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും. അവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിച്ച് ഉടൻ തന്നെ ശിവപദം പ്രാപിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ ഏഴു രാത്രിയോ അഞ്ചു രാത്രിയോ, മൂന്നോ ഒരൊറ്റ രാത്രിയോ താമസിച്ചാലും ക്രമേണ ശിവപദം ലഭിക്കും. ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിനും വർണ്ണത്തിനും അനുസരിച്ച് ഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കും. ഭക്തിപൂർവ്വം അക്ഷരങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ, പൂര്ണമായ കര്മ്മഫലത്തേക്കാൾ വേഗത്തിൽ അഭിലഷിതഫലങ്ങൾ നേടാം. ഇച്ഛരഹിതമായി ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നേരിട്ട് ശിവപദം നൽകും. പ്രഭാതം, ഉച്ച, സന്ധ്യ—ഈ മൂന്നിൽ ഏതെങ്കിലും സമയത്ത്, കുറഞ്ഞത് ഒരിക്കൽ, ഈ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം. പ്രഭാതത്തിലെ കര്മ്മം ധർമ്മസിദ്ധിക്ക്, ഉച്ചക്കുള്ളത് കാമസിദ്ധിക്ക്, സന്ധ്യയിലുള്ളത് ശാന്തിക്ക് സഹായിക്കും; ഈ ക്രമം രാത്രിയിലും ബാധകമാണ്. അർദ്ധരാത്രിയാണ് രാത്രിയുടെ മധ്യഭാഗം; അപ്പോൾ ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ലഭിക്കും. ഈ സത്യങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് ആചരണം ചെയ്യുന്നവർക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ, ഫലങ്ങൾ അതിവേഗം ലഭിക്കും. യോഗ്യതയനുസരിച്ച്, ചെറിയതെങ്കിലും ശുദ്ധമായി, പാപഭയത്തോടെ നിർവ്വഹിച്ചാൽ ഫലം ഉറപ്പാണ്. ഇനി, വിശുദ്ധക്ഷേത്രങ്ങളെ കുറിച്ച് ചുരുക്കത്തിൽ പറയാമെന്നു സുതനോട് മഹർഷികൾ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. സ്ത്രീപുരുഷഭേദമില്ലാതെ അവിടെയെത്തുന്നവർ പരമപദം പ്രാപിക്കും. സുതൻ, മഹർഷികളിലേറെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, ശിവക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും മറ്റ് പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെയും മഹിമ വിശ്വാസപൂർവ്വം കേൾക്കാൻ ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവക്ഷേത്രം മോക്ഷം നൽകുന്ന സ്ഥലമാണ്; ലോകക്ഷേമത്തിനായി അതിന്റെ ആചാരങ്ങൾ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാമെന്ന് സുതൻ പറയുന്നു. അമ്പത് കോടിയോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഭൂമി, മലകളും കാടുകളും കുഞ്ചങ്ങളുംകൊണ്ട് സമൃദ്ധമാണ്—ഇതെല്ലാം ശിവന്റെ കല്പനപ്രകാരം ലോകം താങ്ങുന്നു. ഇവിടെവിടെയായി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ പന്തലിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെയിരിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കുവാൻ, ഭഗവാൻ ദയാവശാൽ ഈ സ്ഥലം സ്ഥാപിച്ചു. ചില ക്ഷേത്രങ്ങൾ മഹർഷിമാർ അംഗീകരിച്ചതും, ചിലത് ദേവതകൾ അംഗീകരിച്ചതുമാണ്; ചിലത് സ്വയംഭൂവുമാണ്—എല്ലാം ലോകക്ഷേമത്തിനായി. പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും വിശുദ്ധഭൂമിയിലുമാണ് സ്നാനം, ദാനം, ജപം തുടങ്ങിയവ നിർവ്വഹിക്കേണ്ടത്; ഇല്ലെങ്കിൽ രോഗം, ദാരിദ്ര്യം, വാക്പരിമിതത്വം എന്നിവ വരാം. ഭാരതഭൂമിയിൽ, സ്വയംഭൂസ്ഥലത്തിൽ മരിച്ചാൽ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കും. ദ്വിജന്മാരേ, പുണ്യഭൂമിയിൽ പാപം ചെയ്താൽ അത് ദൃഢമായി നിലനിൽക്കും; അതുകൊണ്ട് അവിടെ ഏറ്റവും ചെറിയ പാപവും ചെയ്യരുത്. ഏതു വിധേനാലും പുണ്യഭൂമിയിൽ താമസിക്കണം; സിന്ധുവിന്റെ തീരത്തും നൂറ്റാണ്ട് നദികളുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും അനവധി പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്. അറുപതുചിറകുള്ള സരസ്വതീനദി വിശുദ്ധമാണ്; അതിന്റെ തീരത്ത് താമസിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ ക്രമേണ ബ്രഹ്മപദം പ്രാപിക്കും. ഹിമാലയപുത്രിയായ ഗംഗ, നൂറ് ചിറകുകളോടെ, വിശുദ്ധനദിയാണ്; അതിന്റെ തീരത്തും, കാശി മുതലായ നിരവധി പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്. മൃഗബൃഹസ്പതി സമയത്ത് അവിടുത്തെ തീരം അത്യുത്തമമാണ്; പത്തു ചിറകുള്ള ശോനഭദ്ര വിശുദ്ധയും ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതും ആണു. അവിടെ സ്നാനവും ഉപവാസവും ചെയ്താൽ ഗണേശപദം ലഭിക്കും. ഇരുപത്തിരണ്ടു ചിറകുള്ള നർമദ മഹാനദിയാണ്; അവിടെ സ്നാനവും താമസവും ചെയ്താൽ വിഷ്ണുപദം ലഭിക്കും. പന്ത്രണ്ടു ചിറകുള്ള തമസയും പത്തു ചിറകുള്ള രേവയും വിശുദ്ധനദികളാണ്. ഗോദാവരി അതിമഹാപുണ്യനദിയാണ്; ബ്രഹ്മഹത്യയും ഗോഹത്യയും പോലും നശിപ്പിക്കും; ഇരുപത്തൊന്നു ചിറകുകളുണ്ട്, രുദ്രലോകം നൽകുന്നു. കൃഷ്ണവേണി വിശുദ്ധനദിയാണ്; പതിനെട്ടു ചിറകുകൾ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിച്ച് വിഷ്ണുലോകം നൽകുന്നു. പത്തു ചിറകുള്ള തുങ്ങഭദ്ര ബ്രഹ്മലോകം നൽകുന്നു; ഒൻപതു ചിറകുള്ള സുവർണമുഖരി വിശുദ്ധയും അതുപോലെ. അവിടെ നല്ല സന്താനങ്ങൾ ജനിക്കും; ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണവരും അവിടെ ജനിക്കും. സരസ്വതി, പാമ്പ, കന്യ, ശ്വേതനദി എന്നിവയുടെ തീരത്ത് താമസിച്ചാൽ ഇന്ദ്രലോകം ലഭിക്കും. സഹ്യാദ്രിപർവതത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന കാവേരി മഹാനദിയും അത്യന്തം വിശുദ്ധവുമാണ്. ഇങ്ങനെ ശിവപുരാണം, മന്ത്രജപം മുതൽ വിശുദ്ധക്ഷേത്രങ്ങളും നദികളും വരെ, ഭക്തിയോടെ ആചരിച്ചാൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന മഹത്വം വിശദീകരിക്കുന്നു.