പ്രിയ ദേവി, ആദ്യം ഭക്തന് കര്മയജ്ഞങ്ങളിലൂടെ പുറമേ എന്നെ ആരാധിക്കണം. അതിനുശേഷം, ജ്ഞാനത്തിലും യോഗത്തിലും ഭക്തനായി, ആ ഭക്തന് യോഗാഭ്യാസത്തിലേര്പ്പെടണം. ഒരിക്കല് എന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വരൂപം അറിഞ്ഞാല്, മണ്ണ്, കല്ല്, പൊന്നിന് ഒരുപോലെ കാണുന്നവര് കര്മയജ്ഞങ്ങളിലൂടെ എന്നെ ആരാധിക്കാറില്ല. എപ്പോഴും എനിക്കു സമര്പ്പിതനായ, ഉത്തമനായ യോഗി, ജ്ഞാനയോഗത്തില് ആഴപ്പെട്ടവന് എന്നില് ഏകീകരണമടയുന്നു. എന്നാല്, വൈദികരില് ചിലര് വൈരാഗ്യമില്ലാതെയും എന്നെ ആശ്രയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില്, അവര് തങ്ങള്ക്ക് യോജ്യമായ ജ്ഞാനത്തിലും നല്ല ആചരണത്തിലും കര്മത്തിലും മാത്രം ഏര്പ്പെടണം. എന്റെ ആരാധനയ്ക്ക് പുറമേയും അകത്തും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വിധമുണ്ട് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം. അതുപോലെ, എന്റെ ഭക്തി വാക്ക്, മനസ്, ശരീരം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധമാണ്. തപസ്സു, കര്മ്മയജ്ഞം, ജപം, ധ്യാനം, ജ്ഞാനം—ഈ അഞ്ചും അറിവുള്ളവര് എന്റെ ഭക്തിയുടെ രൂപങ്ങളായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. പുറമേ നടത്തുന്ന പൂജയും അര്പ്പണങ്ങളും മറ്റുള്ളവരിലൂടെ അറിയാവുന്നതാണ്; എന്നാല് ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന അനുഭവം ആന്തരികമായതാണെന്ന് പറയുന്നു. എന്നിലേക്കു തിരിയുന്ന മനസ്സാണ് യഥാര്ത്ഥ മനസ്സ്; എന്റെ നാമത്തില് നിശ്ചയിച്ച വാക്ക് മാത്രമേ യഥാര്ത്ഥ വാക്ക് ആകൂ. മമ ഉപദേശപ്രകാരമുള്ള ത്രിപുണ്ഡ്രാദി ചിഹ്നങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, എന്റെ സേവനത്തില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ശരീരമേ യഥാര്ത്ഥ ശരീരമാവൂ. പുറമേയുള്ള പൂജയെന്നത് അര്പ്പണാദികര്മ്മങ്ങളാണ്. എന്നാല് ശരീരം പീഡിപ്പിക്കുന്ന കടുത്ത തപസ്സുകള് എന്റെ ഉപദേശമല്ല. ജപം എന്നത് പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രവും പ്രണവവും ആവര്ത്തിച്ച് ഉച്ചരിക്കുക, രുദ്രസൂക്താദി പഠിക്കുക—വേദാദി പാരായണം മാത്രം അല്ല. ധ്യാനം എന്നത് എന്റെ രൂപത്തില് മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിക്കുക, ആത്മയോജനം അല്ല; ജ്ഞാനം എന്നത് എന്റെ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അര്ത്ഥം ഗ്രഹിക്കുക, മറ്റു കാര്യങ്ങളുടെ അറിവല്ല. പുറമേയോ അകത്തോ മനസ്സ് ആസ്വദിക്കുന്നതെവിടെയായാലും, ദേവി, മുന് പ്രവൃത്തികള് അനുസരിച്ച് സത്യം സ്ഥിരമായി അനുഷ്ഠിക്കണം. ആന്തരിക ആരാധന പുറമെയിലുള്ളതിനെക്കാള് ശ്രേഷ്ഠമാണ്, കാരണം അതിന് പുറമേയുള്ള കുഴപ്പങ്ങളൊന്നുമില്ല. ശുദ്ധി അകത്താണ്; പുറമേയുള്ള ശുദ്ധി യഥാര്ത്ഥ ശുദ്ധിയല്ല. ഉള്ളില് മലിനതയില്ലാത്തവന് ശുദ്ധനാണ്, പുറമേ അശുദ്ധനായാലും. പുറമേയോ അകത്തോ ഭക്തി ഹൃദയവേദനയോടുകൂടിയിരിക്കണം; ദേവി, ഭാവമില്ലാതെ ചെയ്താല് നിരാശ മാത്രം ലഭിക്കും. എനിക്ക് പൂര്ണ്ണമായും സിദ്ധിയും ശുദ്ധിയും ഉള്ളതിനാല് മനുഷ്യര് പുറമേയോ അകത്തോ എന്ത് ചെയ്യുന്നു എന്നതില് എനിക്കു താല്പര്യമില്ല; ഭാവം മാത്രം ഞാന് സ്വീകരിക്കുന്നു. ഭാവം അടങ്ങിയ കര്മ്മം, മനസ്സിലൂടെയോ വാക്കിലൂടെയോ ശരീരത്തിലൂടെയോ, ഫലാപേക്ഷയില്ലാതെ ചെയ്താല് അതാണ് എന്റെ ശാശ്വതധര്മ്മം. ദേവി, ഫലപ്രാപ്തിക്കായി ചെയ്താല് എന്റെ ആശ്രയം കുറവാണ്; ഫലം ലഭിക്കാതെപോയാല് ആ ഭക്തന് എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കാം. എങ്കിലും, ദോഷരഹിതേ, ഫലപ്രാപ്തി ആഗ്രഹിച്ചവരും മനസ്സില് എന്നെ ധ്യാനിച്ചാല്, അവരുടെ ഭക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ഞാന് ഫലങ്ങള് നല്കുന്നു. ഫലമോ ഫലഭ്രാന്തിയോ ഇല്ലാതെ എന്നിലേക്കു മനസ്സു തിരിയുന്നവര്, പിന്നീടു ഫലം ആഗ്രഹിച്ചാലും, അവരും എനിക്കു പ്രിയമാണ്. മുന്പത്തെ സംസ്കാരങ്ങള് മൂലം ഫലത്തെയും അതിന്റെ അഭാവത്തെയും ചിന്തിച്ച്, ദയനീയമായി എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവരാണു എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം. അവര്ക്ക് ലഭിച്ചതു തന്നെ പരമലാഭം; അതുപോലെ എനിക്കുമവരുടെ ഭക്തിയില് അതിനുമീതെ ഒന്നുമില്ല. എന്റെ കൃപയാല് അവരുടെ ഭക്തി എനിക്ക് സമര്പ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ആ ഭക്തി പരമമോക്ഷം നല്കുന്നു, ശക്തിപോലെ. എന്നില് പൂര്ണ്ണമായും സമര്പ്പിതരായ മഹാത്മാക്കള്ക്ക് എന്റെ ധര്മ്മം അനുഭവിക്കാന് അര്ഹതയുള്ളവരുടെ എട്ട് ലക്ഷണങ്ങള് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: എന്റെ ഭക്തന്മാരോടുള്ള സ്നേഹം, പൂജയില് അനുകൂലത, വ്യക്തിപരമായ ആരാധന, അവയവങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് സേവനം; എന്റെ കഥകള് ശ്രവിക്കുന്നതില് ഭക്തി, വാക്ക്, കണ്ണ്, ശരീരത്തില് പ്രകടനങ്ങള്, എപ്പോഴും എന്നെ സ്മരിക്കുന്നത്, എന്നില് ആശ്രയിച്ചുള്ള ജീവിതം—ഇവയാണ് ആ എട്ട് ലക്ഷണങ്ങള്. ഈ എട്ട് ലക്ഷണങ്ങള് ഒരു മ്ലേച്ഛനിലും ഉണ്ടെങ്കില്, അവന് ബ്രാഹ്മണന്മാരില് ഏറ്റവും ഉത്തമനും, മുനിയുമാണ്, മഹത്വമുള്ളവനും, തപസ്വിയുമാണ്. എന്നിലേക്കു ഭക്തിയുള്ളവന്, അവന് ചണ്ഡാലനാണെങ്കിലുമാണ്, നാലു വേദങ്ങള് അറിയുന്നവനേക്കാള് എനിക്കു പ്രിയം; അവനോട് ദാനം നല്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും വേണം, അവനെ തന്നെ എന്നെപോലെ ആരാധിക്കണം. ഒരു ഇല, ഒരു പൂവ്, ഒരു പഴം, ഒരു വെള്ളം പോലും ഭക്തിയോടെ എനിക്ക് അര്പ്പിച്ചാല് ഞാന് അവനെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല, അവനും എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല. ഇനി ദേവതകളുടെ പ്രഭുവേ, അര്ഹരായ ഭക്തന്മാരുടെയും പണ്ഡിതന്മാരുടെയും ഉത്തമദ്വിജന്മാരുടെയും വര്ണ്ണധര്മ്മങ്ങള് ഞാന് സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു: ദിവസത്തില് മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യുക, അഗ്നിയെ പരിപാലിക്കുക, ലിംഗാരാധന നടത്തുക, ദാനം ചെയ്യുക, ഭഗവാന്റെ മുമ്പില് വിനയം പുലര്ത്തുക, എപ്പോഴും എല്ലായിടത്തും കരുണ പുലര്ത്തുക—ഇവ പ്രധാനമാണ്. സത്യവാദിത്വം, സംതൃപ്തി, വിശ്വാസം, എല്ലാ ജീവികളോടും അഹിംസ, ലജ്ജ, ഭക്തി, പഠനം, യോഗം, എപ്പോഴും പഠിപ്പിക്കല്—ഇവയും പ്രധാനമാണ്. വിശദീകരണം, ബ്രഹ്മചര്യവും ശ്രവണവും, തപസ്സും ക്ഷമയും ശുദ്ധിയും, കുച്ഛ, യജ്ഞോപവീതം, മുടി, ഉത്തരീയവും ധരിക്കുക—ഇതും വേണം. നിഷിദ്ധകര്മ്മങ്ങള് ഒഴിവാക്കുക, വിഷ്ണുവിന്റെ വിഭൂതി (വിഭൂതി)യും രുദ്രാക്ഷയും ധരിക്കുക, ഉത്സവദിവസങ്ങളില് പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ദശിയില് ആരാധന നടത്തുക, ബ്രഹ്മകൂര്ച്ചജലം മാസത്തില് ഒരിക്കല് കുടിക്കുക, പ്രത്യേക പൂജ നടത്തുക, എന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക—ഇതും വേണം. എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കുക, വിശ്വാസമില്ലാതെ നല്കിയ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുക, പഴയ ഭക്ഷണവും യാവകവും ഒഴിവാക്കുക. മദ്യം, മദ്യസാന്നിധ്യമുള്ള ഭക്ഷണം, അര്പ്പിതം എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം; ഇത് എല്ലാ വര്ണ്ണങ്ങള്ക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണര്ക്ക് ബാധകമാണ്. ക്ഷമ, ശമ, സംതൃപ്തി, സത്യവാദിത്വം, അദയനം, ബ്രഹ്മചര്യ, എന്റെ ജ്ഞാനം, വിരക്തി, വിഭൂതി ഉപയോഗം—ഇവയൊക്കെ യോഗികളുടെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങളാണ്. കൂടാതെ എല്ലാ ആശയങ്ങളില് നിന്നും പൂര്ണ്ണമായും വിട്ടുനില്ക്കുക, പകല് ഭിക്ഷാടനം നടത്തുക—ഇവയും യോഗിക്ക് അവശ്യമാണ്.