ഈ സൃഷ്ടിയുടെ അഗാധമായ രഹസ്യങ്ങൾ ശിവനും ശിവയുമായാണ് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നത്; സൃഷ്ടി അവരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതല്ല, മറിച്ച് ഈ ലോകം ഭരിക്കേണ്ടതായതിനാൽ ശിവനും ശിവയും സൃഷ്ടിയുടെ അദ്ധിപതികൾ ആണ്. ശിവൻ എങ്ങിനെയാണ്, അതുപോലെ ദേവിയും; ദേവി എങ്ങിനെയാണ്, അതുപോലെ ശിവനും. ചന്ദ്രനും അതിന്റെ വെളിച്ചവും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം ഇല്ലെങ്കിൽ, ശിവനും ദേവിയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം ഒന്നുമില്ല. ചന്ദ്രൻ വെളിച്ചമില്ലാതെ പ്രകാശിക്കില്ല, അതുപോലെ ശിവൻ ശക്തിയില്ലാതെ പ്രകാശിക്കില്ല; സൂര്യൻ പ്രകാശമില്ലാതെ ഇല്ല, അതുപോലെ പ്രകാശം സൂര്യനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ശക്തിയും ശക്തിയുടെ ഉടമയും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിവനില്ലാതെ ശക്തി ഇല്ല, ശക്തിയില്ലാതെ ശിവൻ ഇല്ല. ഈ ശക്തിയിലൂടെ ശിവൻ ഭക്തിയിലും മോക്ഷത്തിലും സദാ സാന്നിധ്യവാനാണ്; അവൾ തന്നെ പരമശക്തിയാണ്, ജ്ഞാനസ്വരൂപവും ശിവനിൽ ആശ്രയവതിയും. എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ അദ്ധിപതിയുടെ ശക്തി എന്നറിയപ്പെടുന്ന അവൾ, അനേകം ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയാണെങ്കിലും, ശിവൻ എന്ന പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം പങ്കുവെക്കുന്നു. അവൾ തന്നെ പരമശക്തിയാണ്, ജ്ഞാനസ്വരൂപവും, സൃഷ്ടിപ്രവൃത്തിയിലും സ്വതന്ത്രവുമായവൾ; ഈ ലോകം അനേകം വിധത്തിൽ വിഭജിച്ച്, ശിവന്റെ ഇച്ഛാനുസരിച്ച് ക്രമീകരിക്കുന്നു. ആ മൂലതത്ത്വം, മായ, മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; അവളാൽ ശിവൻ പോലും മറയ്ക്കപ്പെടുന്നു, അവളാൽ ഈ സൃഷ്ടി മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ശക്തികൾ ഒരൊറ്റതിലും, രണ്ടിലും, ലക്ഷങ്ങൾക്കിലും വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; പ്രയോഗത്തിനനുസരിച്ച് അവ manifold ആയി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവന്റെ ഇച്ഛാനുസരിച്ച്, പരമശക്തി ശിവതത്ത്വത്തിൽ ഏകതയെ കണ്ടെത്തിയ ശേഷം, സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ വെളിച്ചം പോലെ വെളിപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം, ശക്തി എന്ന ക്രീയാശക്തി ഉണർവിലായപ്പോൾ ആദിയായി ശബ്ദം (നാദം) ഉദിച്ചു. ആ ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് ബിന്ദു, ബിന്ദുവിൽ നിന്ന് സദാശിവൻ, സദാശിവനിൽ നിന്ന് മഹേശ്വരൻ, മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ശുദ്ധജ്ഞാനം ജനിച്ചു. വാഗീശ എന്ന വാചാക്ഷക്തി, ത്രിശൂലധാരിയുടെ പരമശക്തിയാണ്; അവൾ മാതാവുകളിൽ അക്ഷരരൂപത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, അനന്തമായ സംയോജനത്തിലൂടെ മായ കാലത്തെ, വിധിയെ, പരിധിയെ, ജ്ഞാനത്തെ, പരിധിയിൽ നിന്ന് ആസക്തിയെയും വ്യക്തിയെയും സൃഷ്ടിച്ചു. മായയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും അവ്യക്തം, മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായത്, ഉദിച്ചു; അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ വ്യത്യസ്തമായി, പിറന്നു. സത്വം, രജസ്സ്, തമസ് – ഇവയാൽ സൃഷ്ടി മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ ഗുണങ്ങൾ ഉണർവിലായപ്പോൾ ഗുണങ്ങളുടെ അദ്ധിപതികൾ എന്ന മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ ഉദിച്ചു. അവരിൽ നിന്ന് മഹത് തുടങ്ങിയ തത്ത്വങ്ങൾ ക്രമാനുസരിച്ച് പിറന്നു; അവയിൽ നിന്ന് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ, ശിവന്റെ കമാനുസരിച്ച്, അനന്ത ജ്ഞാനാധിപതികൾ മേൽനോട്ടം വഹിച്ച്, സ്ഥാപിതമാകുന്നു. ശക്തിയുടെ വിഭജനങ്ങൾ ശരീരങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; അവ gross (സ്ഥൂല) ഉം subtle (സൂക്ഷ്മ) ഉം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. രുദ്രന്റെ ഉഗ്രശക്തിയെ രൗദ്രി എന്നു വിളിക്കുന്നു; വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയെ വൈഷ്ണവി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയെ ബ്രഹ്മാണി, ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയെ ഐന്ദ്രി എന്ന് പറയുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഈ സൃഷ്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്നതെല്ലാം ശക്തിയാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ അന്തരാത്മാവ് ശരീരത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലമായതും എല്ലാം ശക്തിയിൽ നിന്നാണ്; പരമശക്തി കലാ എന്ന പേരിൽ പരമാത്മാവിൽ നിന്നാണ്. ഈ പരമശക്തി, ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛാനുസരിച്ച്, സൃഷ്ടിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതും എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ജ്ഞാന, ക്രീയ, ഇച്ഛാ എന്ന inherent ശക്തികളാൽ, ശിവൻ സദാ ശക്തിയാൽ സമ്പന്നനായി ലോകത്തെ വ്യാപിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മഹാദേവന്റെ ഇച്ഛാശക്തി, നിത്യവും, എല്ലാ ഫലങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും, "ഇത് ഇങ്ങനെയാകട്ടെ, ഇത് ഇങ്ങനെയാകരുത്" എന്ന സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ജ്ഞാനശക്തി, ഫലവും ഉപകരണവും കാരണവും ലക്ഷ്യവും നിർണയിക്കുന്നു, ബുദ്ധിയുടെ രൂപത്തിൽ. ക്രീയാശക്തി, തന്റെ ഇച്ഛാനുസരിച്ച്, ഒരു നിമിഷത്തിൽ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഫലങ്ങൾ ഉണർത്തുന്നു, ഇച്ഛാരൂപത്തിൽ. മൂന്ന് ശക്തികളുടെ ഉത്ഭവം ശക്തിയുടെ ഉറവിടത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ്; അതുപോലെ, പരമശക്തിയുടെ പ്രേരണയിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ശക്തിയുമായി ഏകതയിൽ ശിവനെ ശക്തിസമ്പന്നൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഈ ലോകം, ശക്തിയും ശക്തിസമ്പന്നനും മൂലമായി, ശാക്തവും ശൈവവുമാണ്. പിതാവും മാതാവും ഇല്ലാതെ മകനില്ല, അതുപോലെ ഭവനും ഭവാനിയും ഇല്ലാതെ ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലമായതും ഉള്ള ലോകം ഇല്ല; ലോകം പുരുഷനും സ്ത്രീയും മൂലമാണ്, അതിനാൽ ഇരുവരുടെയും സ്വഭാവം പങ്കുവെക്കുന്നു. പുരുഷനും സ്ത്രീയും ഉണർവിലായതോടെ പ്രപഞ്ചം നിലനിൽക്കുന്നു; പരമാത്മാവ് ശിവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവൾ ശിവ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശിവൻ സദാശിവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവൾ മനോന്മനി; ശിവൻ മഹേശ്വരൻ, അവൾ മായ. പുരുഷൻ പരമേശ്വരൻ, പ്രകൃതി പരമേശ്വരി; രുദ്രൻ മഹേശ്വരൻ, രുദ്രാണി രുദ്രന്റെ പ്രിയ. വിഷ്ണു ലോകനാഥൻ, ലക്ഷ്മി ലോകനാഥന്റെ പ്രിയ; ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടികർത്താവായപ്പോൾ, ശിവൻ ബ്രഹ്മാവ്, ബ്രഹ്മാണി ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയ. സൂര്യൻ ശംഭു, അവന്റെ പ്രകാശം ശിവ; മഹേന്ദ്രൻ കാമന്റെ ശത്രു, ശാചി പർവ്വതരാജയുടെ മകൾ. അഗ്നി മഹാദേവൻ, സ്വാഹാ ശർവന്റെ അർദ്ധദേഹവതിയ്; യമൻ ത്രിനയനൻ, അവന്റെ പ്രിയ പർവ്വതപുത്രി. നിരൃതി ഭാഗ്യനാഥൻ, നായിരൃതി പർവ്വതപുത്രി; വരുണൻ രുദ്രൻ, വരുണി പർവ്വതപുത്രി. വായു ചന്ദ്രകലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശിവൻ, ശിവൻ മനോഹരൻ; യക്ഷൻ യാഗശിരഃ നാശകൻ, രിദ്ധി പർവ്വതരാജയുടെ മകൾ. ചന്ദ്രൻ ചന്ദ്രകലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ചന്ദ്രൻ, രോഹിണി രുദ്രന്റെ പ്രിയ; ഈശാനൻ പരമേശ്വരൻ, അവന്റെ ദേവി പരമേശ്വരി. അനന്തൻ അനന്തകങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ച അനന്തൻ, അനന്തന്റെ പ്രിയ അനന്ത; കാലാഗ്നി രുദ്രൻ കാലത്തിന്റെ ശത്രു, കാളി കാലാന്തകന്റെ പ്രിയ. ഈ വിധത്തിൽ, സൃഷ്ടിയിലെ എല്ലാ ദേവതകളുടെയും ദേവിയുടെയും ഉത്ഭവം, ശക്തിയും ശക്തിസമ്പന്നനും ചേർന്നാണ്; സൃഷ്ടിയിലെ എല്ലാ പ്രപഞ്ചവും, സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലമായതും, പുരുഷ-സ്ത്രീ സങ്കല്പത്തിൽ, ശിവ-ശിവാ സ്മരണയിൽ, ശക്തി-ശക്തിസമ്പന്നന്റെ ഐക്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.