ഒരു പിതാവിന് തന്റെ മക്കളോടും പുത്രന്മാരോടും ഉള്ള സ്നേഹത്തിന് സമം, ശിവൻ അങ്ങേയറ്റം സ്നേഹമുള്ളവർക്കും അത്രയേറെ സന്തോഷം നൽകുന്നു. ഈ ലോകത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ജീവിക്കുണ്ടാകുന്ന ദോഷം, അതിൽ സംശയമില്ലാതെ അഷ്ടമൂർത്തിയായ ശങ്കരനു തന്നെ ദോഷം വരുത്തുന്നതാണ്. അഷ്ടമൂർത്തിയായി ഈ വിശ്വത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശിവനെ, സർവകാരണമായ രുദ്രനെ, മനസ്സും ദേഹവും മുഴുവൻ സമർപ്പിച്ച് ആരാധിക്കണം. പ്രഭയിലുമാത്രം അളവില്ലാത്ത പരമേശ്വരൻ, ശർവൻ, തന്റെ രൂപങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ സർവവിശ്വം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചതാണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, അങ്ങേയ്ക്ക്. ഇപ്പോൾ ഈ ലോകത്തിൽ പുരുഷനും സ്ത്രീയുമായി ഉള്ള സൃഷ്ടി, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, ഈ ദമ്പതികൾ എങ്ങനെ ഭരിക്കുന്നു എന്നത് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ശിവനും ശിവയെയും കുറിച്ചുള്ള മഹത്വവും യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയാം; അതിന്റെ മുഴുവൻ വിശദീകരണം എനിക്ക് പോലും സാധ്യമല്ല. ശക്തി തന്നെയാണ് മഹാദേവിയുടെ മഹത്തായ രൂപം, മഹാദേവൻ ശക്തിയുടെ ഉടമയാണ്. ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ഈ ലോകം, അവരുടെ മഹത്വത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്. ചില വസ്തുക്കൾ ജഡമാണ്, ചിലത് ചേതന; ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായ എല്ലാം ഈ ലോകത്തിൽ ഉണ്ട്. ചേതനയുടെ ചക്രത്തിൽ ചലിക്കുന്നതും, ജഡതയുടെ ചക്രത്തിൽ ചേർന്നതുമായത് അശുദ്ധമാണ്; അതിന്റെ അതീതം, പരമമായ മംഗളമാണ്. ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായതിൽ ചേതനയും ജഡതയും ഉണ്ട്; ഈ സൃഷ്ടിയിലെ ഈ സ്വഭാവം ശിവനും ശിവയെയും ആകുന്നു. ഈ ലോകം ശിവയും ശിവയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണ്, അവർ ലോകം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നവരല്ല; ഭരണം ചെയ്യേണ്ടത് ഈ ലോകം തന്നെയാണ്, അതിനാൽ ശിവയും ശിവയും ലോകത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അധിപതികളാണ്. ശിവൻ എങ്ങനെയോ, ദേവി അങ്ങനെയാണ്; ദേവി എങ്ങനെയോ, ശിവൻ അങ്ങനെയാണ്. ഇരുവരെയും വേർതിരിച്ചറിയേണ്ടതില്ല, ചന്ദ്രനും അതിന്റെ പ്രകാശവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പോലെയാണ്. ചന്ദ്രൻ പ്രകാശമില്ലാതെ തനിയെ പ്രകാശിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ, ശിവൻ ശക്തിയില്ലാതെ തനിയെ പ്രകാശിക്കാൻ കഴിയില്ല. സൂര്യൻ പ്രകാശമില്ലാതെ നിലനിൽക്കില്ല; പ്രകാശം സൂര്യനിൽനിന്ന് തന്നെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ശക്തിയും ശക്തിയുടെ ഉടമയും പരസ്പര ആശ്രിതരാണ്; ശിവൻ ഇല്ലാതെ ശക്തി ഇല്ല, ശക്തി ഇല്ലാതെ ശിവൻ ഇല്ല. ഈ ശക്തിയാൽ, ശിവൻ ഭക്തിയും മോക്ഷവും ഉള്ള ജീവികൾക്കിടയിൽ സദാ നിലനിൽക്കുന്നു; അവൾ തന്നെ പരമശക്തി, ചേതന, ശിവനിൽ ആശ്രിതയാണ്. സർവലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയുടെ ശക്തി എന്നറിയപ്പെടുന്ന അവൾ, വിവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയാണെങ്കിലും, ശിവയുടെ ആത്മാവിൽ നിന്ന് വിഭിന്നമല്ല. അവളാണ് പരമചേതനശക്തി, സൃഷ്ടിക്ക് കാരണമായതും; അവൾ ഈ ലോകം അനേകം രീതിയിൽ വിഭജിച്ച്, ശിവന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം ക്രമീകരിക്കുന്നു. ആ മൂലതത്വം, മായ, മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ മൂലതത്വം, ശിവനും ഈ ലോകവും മായയുടെ ആവരണം കൊണ്ടാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ശക്തികൾ ഒന്നായി, രണ്ടായി, അയ്യായിരം രൂപങ്ങളിലും, അനേകം രീതികളിലും വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; ഉപയോക്താവിന്റെ ആവശ്യത്തിന് അനുസരിച്ചു അവൾ വിഭജിക്കുന്നു. ശിവന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം, പരമശക്തി ശിവതത്വവുമായി ഐക്യമായ ശേഷം, സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഉരുവാകുന്നു, എള്ളിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണപോലെ. അതിനുശേഷം, ശക്തി (ക്രീയാശക്തി) ഉണർന്നു, ആദ്യം നാദം ഉത്ഭവിച്ചു. നാദത്തിൽ നിന്ന് ബിന്ദു, ബിന്ദുവിൽ നിന്ന് സദാശിവൻ, അവനിൽ നിന്ന് മഹേശ്വരൻ, മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ശുദ്ധജ്ഞാനം ജനിച്ചു. വാകിന്റെ ശക്തി, വാഗീശാ, ശൂലധാരിയുടെ പരമശക്തിയാണ്; അവൾ അക്ഷരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ മാതാക്കളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, അനന്തമായ ആകൃതികളിൽ മായ, കാലം, വിധി, പരിമിതി, ജ്ഞാനം, പരിമിതിയിൽ നിന്ന് ആസക്തിയും, വ്യക്തിയും ഉത്ഭവിച്ചു. മായയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മൂലപ്രകൃതിയായ അപ്രകൃതം, അതിൽ നിന്ന് ത്രിഗുണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായി ഉത്ഭവിച്ചു. സത്ത്വം, രജസ്, തമസ്—ഈ ഗുണങ്ങൾ ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിക്കുന്നു; ഇവയുടെ കലഹത്തിൽ ഗുണങ്ങളുടെ അധിപതികളായ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ ഉത്ഭവിച്ചു. അവരിൽ നിന്ന് മഹതിനെ ആരംഭിക്കുന്ന തത്വങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ ഉത്ഭവിച്ചു; അവയിൽ നിന്ന് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ, ശിവന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം, അനന്ത ജ്ഞാനാധിപതികൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവയായി നിലനിൽക്കുന്നു. ശക്തിയുടെ വിഭജനങ്ങൾ, ശരീരങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം അനുസരിച്ചു, വസ്തുതകളായി, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ രൂപങ്ങളായി തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. രുദ്രന്റെ ഉഗ്രശക്തി 'രൗദ്രി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; വിഷ്ണുവിന് 'വൈഷ്ണവി', ബ്രഹ്മാവിന് 'ബ്രഹ്മാണി', ഇന്ദ്രനു 'ഐന്ദ്രി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; ഈ ലോകം മുഴുവൻ ശക്തിയാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ. അതുകൊണ്ട്, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാം ശക്തിയാൽ നിർമ്മിതമാണ്; 'കലാ' എന്ന പരമശക്തി പരമാത്മാവിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പരമശക്തി, അധിപതിയുടെ ഇച്ഛാനുസരണം, ലോകത്തിലെ എല്ലാം, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും, സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ജ്ഞാനം, കർമ്മം, ഇച്ഛ എന്ന മൂന്നു സ്വഭാവങ്ങളാൽ, ശക്തിയുള്ള അധിപതി ഈ ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു. മഹാദേവന്റെ ഇച്ഛാശക്തി, ശാശ്വതവും, ഫലങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും, 'ഇത് അങ്ങനെ ഉണ്ടാകട്ടെ, ഇത് അങ്ങനെ ഉണ്ടാകരുതെ' എന്ന സ്വഭാവം ആകുന്നു. ജ്ഞാനശക്തി, ഫലം, ഉപാധി, കാരണം, ഉദ്ദേശ്യം എന്നിവയെ നിർണയിക്കുന്നു, ബുദ്ധിയുടെ രൂപത്തിൽ. കർമ്മശക്തി, സ്വന്തം ഇച്ഛാനുസരണം, ഒരു നിമിഷത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ ഫലങ്ങളെയും ഉത്ഭവിപ്പിക്കുന്നു, ഇച്ഛയുടെ രൂപത്തിൽ. മൂന്നും ശക്തികളുടെ ഉദയം, ശക്തിയുടെ മൂലതത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്; പരമശക്തിയാൽ പ്രേരിതമായി, ലോകങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ശക്തിയുമായി ഐക്യമായിരുന്നതിനാൽ, ശിവൻ 'ശക്തിമാൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഈ ലോകം, ശക്തിയും ശക്തിമാനുമായ് ഉത്ഭവിച്ചതിനാൽ, ശാക്തവും ശൈവവുമാണ്. പിതാവും മാതാവും ഇല്ലാതെ മകനു ജനനം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ഭവനും ഭവാനിയും ഇല്ലാതെ ഈ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ലോകം ഉത്ഭവിക്കില്ല; ഈ ലോകം പുരുഷനും സ്ത്രീയും ചേർന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഇരുവരുടേയും ആകുന്നു.