ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പിതൃദേവതകളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായി ഞാൻ പറയുന്നില്ല; കാരണം, അവർക്കുള്ള സ്ഥാനം ആറു ঋതുക്കളിൽ ആണ്, അവ ঋതുക്കളുമായി ഐക്യമായവരാണ്. അതിനാൽ, പിതൃദേവതകൾ തന്നെയാണ് ঋതുക്കൾ എന്നും വേദം ഉപദേശിക്കുന്നു. ഈ ঋതുക്കളിൽ നിന്നാണ് ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ ജീവികളും ജനിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഇവർ 'ഋതുവത്സരൻമാർ' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; പിതൃകൾക്ക് ঋതുക്കളുടെ കാലങ്ങളുമായി ബന്ധമുണ്ട്. ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള മഹാത്മാക്കളായ ഈ പിതൃകൾ, അശുദ്ധികളില്ലാതെ ഇവിടെ വസിക്കുന്നു. ഇവരെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു—ആഗ്നിഷ്വാത്തർ, ബർഹിഷദർ എന്നിങ്ങനെ. യാഗം ചെയ്യുന്നവരും ചെയ്യാത്തവരും, അർഹതാനുസൃതമായി, മരണാനന്തരലോകങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. ഈ പിതൃകളിൽ നിന്ന് സ്വധാ എന്ന ദേവി ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തമായ രണ്ടു പുത്രിമാരെ പ്രസവിച്ചു—മേനാ, ധരണി. ഇവർ തന്നെയാണ് ഈ ലോകം മുഴുവൻ ധരിക്കുന്നത്. മേനാ ആഗ്നിഷ്വാത്തരുടെ പുത്രിയും, ധരണി ബർഹിഷദരുടെ പുത്രിയുമാണ്. മേനാ, ഹിമവാന്റെ ഭാര്യയായവൾ, മൈനാക, ക്രൗഞ്ച, ഗൗരി, ഭവന്റെ ശരീരസ്പർശനാൽ വിശുദ്ധിയായ ഗംഗ—ഇവരെ പ്രസവിച്ചു. ഭൂമി, മെറുവിന്റെ ഭാര്യയായ ദേവീ, ദിവ്യൗഷധികൾകൊണ്ട് സമ്പന്നയായി, മനോഹരമായ കഴുത്തുള്ള മന്ദരപർവ്വതനെ പ്രസവിച്ചു. ഈ പ്രശസ്തനായ മന്ദരൻ, മെറുവിന്റെ പുത്രൻ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ശ്രീകണ്ഠനായ ശിവന്റെ ആസ്വസസ്ഥാനമായി മാറി. പുനരായും ഭൂമി, പ്രശസ്തമായ മുപ്പതു പുത്രിമാരെ, കൂടാതെ വേല, നിയമി, ആയതി എന്ന മൂന്നാമത്തെ പുത്രിയെ പ്രസവിച്ചു. ആയതി, നിയമി—ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ ഭാര്യമാരായി. അവരുടെ വംശാവലി സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ മുമ്പ് വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വേല, പൂർണ്ണമായും ദോഷരഹിതയായ സവർണാ എന്ന ഏക പുത്രിയെ പ്രസവിച്ചു; അവൾ പ്രാചീനബർഹിസിന്റെ ഭാര്യയായി. സമുദ്രജാതയായ സവർണാ, പ്രാചീനബർഹിസിന് പത്തു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവരെ പ്രാചേതസർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ധനുര്വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരുന്നു. സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ, ഇവരിൽ ദക്ഷൻ, ത്ര്യമ്പകന്റെ ശാപഫലമായി, ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലത്ത് പുത്രനായി ജനിച്ചു. മഹാത്മാക്കളായ ബ്രഹ്മപുത്രന്മാരായ ധർമ്മാദികളുടെ വംശാവലി ഞാൻ യുക്തിയായി, അളവുകിട്ടാതെ അല്ലെങ്കിൽ വളരെ ചെറുതായി അല്ല, വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവതകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കർമ്മശീലികളായ, സന്തതിയാൽ സമ്പന്നമായ, മഹാസംപന്നമായ ദൈവിക വംശാവലികൾ ഞാൻ വിവരിച്ചു. ജീവികളുടെ ഈ ക്രമീകരണം, പിതൃകളിൽ നിന്നു ഉദിച്ചതായത്, കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു പോലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ്. ഭൂമിയിൽ രാജവംശങ്ങളും രണ്ട് ശാഖകളായി തുടരുന്നു—സൂര്യവംശവും ചന്ദ്രവംശവും, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായവ. ഇക്ഷ്വാകു, അംബരീഷ, യയാതി, നാഹുഷ തുടങ്ങിയ ധർമ്മശീലികളായ രാജാക്കന്മാർ ഈ വംശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്. വിവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ മറ്റു രാജർഷികളും ഉണ്ട്; എന്നാൽ അവരുടെ പഴയ കഥകൾ വീണ്ടും പറയുന്നതിൽ പ്രയോജനമില്ല, കാരണം അവരുടെ ഫലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. കൂടാതെ, യജ്ഞേശ്വരന്റെ കഥകൾ പറയുന്നിടത്ത്, മറ്റുള്ളവരുടെ വിവരങ്ങൾ പറയുന്നത് സദാചാരികൾ അനുമതിക്കാറില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ കൂടുതൽ വിശദീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. യജ്ഞേശ്വരന്റെ മഹത്വം തെളിയിക്കുന്നതിനായി സൃഷ്ടിയുടെ കഥകളും അതിന്റെ വിശദീകരണങ്ങളും ഇവിടെ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇനി, ദക്ഷപുത്രിയായ ദേവി, ദാക്ഷായിണീ സ്വരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, എങ്ങനെയായിരുന്നു പുരാതനകാലത്ത് ഹിമവാനും മേനയും ചേർന്നുള്ള പുത്രിയായി ജനിച്ചത്? രുദ്രന് മഹാത്മാവായ ദക്ഷൻ എങ്ങനെ കുറ്റം ആരോപിച്ചു? ഭവന് എങ്ങനെ അപമാനം സംഭവിച്ചു? ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെയും മുൻമനുവിന്റെയും ഇടയിൽ ദക്ഷൻ, ഭവന്റെ ശാപഫലമായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? ഈ കാര്യങ്ങൾ ദയവായി പറഞ്ഞു തരിക. ശ്രദ്ധിക്കൂ, ഞാൻ ദക്ഷന്റെ കഥ വിശദമായി പറയുന്നു—അവന്റെ മനസ്സിന്റെ അഴിമതി, പാപപരമായ പ്രവൃത്തി, ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും അപകീർത്തി വരുത്തിയ അവന്റെ പെരുമാറ്റം. ഒരിക്കൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും ചേർന്ന് ഹിമാലയത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ ഈശാനനെ ദർശിക്കാൻ പോയി. അപ്പോൾ, ദേവനും ദേവിയും ദിവ്യസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, ആ ദേവന്മാർക്കും ദ്വിജന്മാർക്കും ദർശനം നല്കി. അപ്പോൾ ദക്ഷനും അമരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി, തന്റെ മരുമകൻ ഹരനെയും മകൾ സതിയെയും കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ, സ്വയം അഭിമാനത്തോടെ, ദക്ഷൻ ദേവിയെക്കൊണ്ട് കൂടെ വന്നിട്ടും, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പ്രത്യേകിച്ച് ആദരിച്ചില്ല. അവൾ പരമാത്മാവാണ് എന്ന് തിരിച്ചറിയാതെ, വെറും തന്റെ മകളായി മാത്രം കണ്ടതിനാൽ, ദക്ഷന്റെ മനസ്സിൽ അവളോടുള്ള വൈരം ഉദിച്ചു. ആ വൈരാഗ്രഹത്താൽ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ, ദക്ഷൻ, ദീക്ഷയുള്ളവനായിട്ടും, ഭവനെ ക്ഷണിച്ചില്ല, ദേവിയോടും വൈരം പുലർത്തി. അവൻ അനേകം ഭംഗിയുള്ള യാഗങ്ങൾ, ഓരോന്നും വേർതിരിച്ച് നടത്തി. ഈ സംഗമങ്ങളുടെ വിവരം നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ട രുദ്രാണി, രുദ്രനോട് തന്റെ പിതാവിന്റെ യാഗസമിതിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ, ദിശകളെല്ലാം അഭിമുഖീകരിച്ച്, ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, എളുപ്പത്തിൽ കയറിയുയരാൻ കഴിയുന്ന, അത്യന്തം മനോഹരമായ ഒരു ദിവ്യവിമാനം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതു ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെ പ്രകാശിച്ചു, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, മുത്തുമാലകളും പുഷ്പമാലകളും അലങ്കാരങ്ങളും അതിൽ ചാർത്തിയിരുന്നു. അതിന്റെ ഘടന ശുദ്ധസ്വർണ്ണത്തിൽ നിന്നാണ്, നൂറുകണക്കിന് രത്നസ്തംഭങ്ങൾ ചുറ്റിയിരുന്നു, വജ്രപടികൾ, പവഴസ്തംഭങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വാതിലുകൾ, എല്ലാം അതിലുണ്ടായിരുന്നു. പൂക്കളാൽ വിരിച്ച കറപ്പെരുക്കുകളും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹാസിംഹാസനവും, വജ്രജാലകങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ജനാലകളും, കിഴിവില്ലാത്ത രത്നപാവമാനവും അതിൽ കാണാം. അതിന്റെ മുൻഭാഗം മനോഹരമായ രത്നദണ്ഡം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, വലിയ ഒരു ബലിയുടെ ചിഹ്നവും, മേഘപാളി പോലെ ശുദ്ധമായ പതാകയും അതിൽ ഉണ്ട്. രത്നവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച, അലങ്കാരപൂരിതമായ ദണ്ഡങ്ങൾ കൈവശമുള്ള സേവകരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട വലിയ വാതിലുകൾ, ധർമ്മശീലികളായ മഹാരഥന്മാർ അതിനെ കാവലിരുത്തി, അതിനോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ, പിതൃകളുടെ ഉത്ഭവവും ദേവതകളുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും വംശാവലിയും ദക്ഷൻ്റെ കഥയിലേക്കുള്ള പ്രവേശവും ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.