ശിവപുരാണമ്

ഏകഗുണാവസ്ഥയിൽ, വ്യത്യാസങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത അന്ധകാരത്തിലാണ് സൃഷ്ടി ലയിച്ചിരുന്നത്. അകമ്പടികളില്ലാത്ത, കാറ്റ് പോലും ഇല്ലാത്ത ഒരു സമുദ്രത്തിന്റെ ശാന്തതയിൽ ഒന്നും കാണപ്പെടുന്നില്ല. അങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ, ലോകം അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ പരമേശ്വരൻ മാത്രം അവിടെ നിലനിന്നു. ആ മഹാനിശയിൽ, പരമമായ മഹേശ്വരി ദേവിയെ ഉപാസിച്ചു. രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പരമേശ്വരൻ തൻറെ മായാശക്തിയാൽ പ്രധാനം എന്ന ആദി വസ്തുവിലും പുരുഷനിലും പ്രവേശിച്ചു അവരെ ഉണർത്തുന്നു. അവിടുത്തെ ആജ്ഞയാൽ, അവ്യക്തത്തിൽനിന്ന് വീണ്ടും സൃഷ്ടി ഉദിക്കുന്നു; സകല ജന്തുക്കളുടെയും ഉത്പത്തി, നിലനിൽപ്പ്, ലയം എന്നിവ വീണ്ടും ആരംഭിക്കുന്നു. സകല ലോകങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായും വ്യത്യസ്തനായ, തന്റെ ഏകശക്തിയുടെ ഒരു അംശത്തിൽ തന്നെ ആകാശം, ഭൂമി, സകല ആഗ്രഹങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനാണ് ആ പരമേശ്വരൻ. മാർഗ്ഗജ്ഞന്മാർ അവനെ മാർഗ്ഗനാഥനും ആത്മാവും എന്നു വിളിക്കുന്നു. പുരുഷൻ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്, അവ്യക്തത്തിൽനിന്ന്, ഭഗവാന്റെ ആജ്ഞയാൽ ബുദ്ധി മുതലായ അവയവങ്ങൾ, അതായത് മഹത്തും അതിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങളുമൊക്കെ അനുക്രമമായി ഉദിച്ചു. അവയിൽനിന്ന് രൂപപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങളിൽ നിന്നാണ് രുദ്രൻ, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവെന്ന മഹാദേവതകൾ സൃഷ്ടിയുടെ കാരണങ്ങളായി ജനിച്ചത്. ഈ മഹേശ്വരനിൽ സകല ലോകങ്ങളെയും വിയർത്തു നിറയ്ക്കുന്ന അനന്തരായശക്തിയും, അപാരമായ ജ്ഞാനവും, ശാശ്വതമായ അധിപതിത്വവും, അനിമാദി അസാധാരണശക്തികളും ഉള്ളവനാണ്. സൃഷ്ടി, സംഹാരം, സംരക്ഷണം എന്ന മൂന്നും പ്രവർത്തനങ്ങളിലും മഹേശ്വരൻ തന്നെ മുഖ്യകാരണനും അനുഗ്രഹദായിയും ആണ്. ഒരു കല്പാവസാനത്ത്, തമ്മിൽ അസൂയയും ഭ്രാന്തും കൊണ്ടു മഹേശ്വരൻ ഇവർക്കു ഓരോരുത്തർക്കും സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, സംഹാരം എന്ന ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഇവരൊക്കെയും പരസ്പരം ഉത്ഭവിക്കുകയും, പരസ്പരം പോഷിപ്പിക്കുകയും, വളരുകയും, ഭക്തിപൂർവ്വം നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും, ഒരിക്കൽ വിഷ്ണുവിനെയും, ഒരിക്കൽ രുദ്രനെയും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഇതിൽ ആരുടെയും മാഹാത്മ്യത്തിലും അധിപതിത്വത്തിലും വർദ്ധനയില്ല. വാദപ്രിയരായ അജ്ഞാനികൾ ഇവരെ അപമാനിച്ചാൽ, അവർ അസുരന്മാരാകുന്നു, ഭൂതഗണങ്ങളാകുന്നു. മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കുമപ്പുറമായ മഹേശ്വരൻ, നാലു രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷനാണ്; അവൻ സകലത്തിന്റെയും ആധാരവും, സകലത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ശക്തിയുടെ കാരണവുമാണ്. ഈ ആത്മാവാണ്, സൃഷ്ടിയെ ലീലയായി സൃഷ്ടിച്ചവൻ, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും വിശ്വവും അവന്റെ അധീനത്തിലാണ്. സകലത്തിനും അതീതനായ, നിത്യനായ, അഖണ്ഡനായ, പരമേശ്വരനാണ് ആധാരവും, സാരവും, ഭരണാധികാരിയും. അതുകൊണ്ട് മഹേശ്വരനും, പ്രകൃതിയും, പുരുഷനും, സദാശിവനും, വിഷ്ണുവും, ബ്രഹ്മാവും—ഇവരൊക്കെയും സർവ്വവ്യാപിയായ ശിവനിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്. പ്രധാനത്തിൽനിന്ന് ആദ്യം വർദ്ധി, കീർത്തി, ബുദ്ധി, മഹത്ത്വം എന്നിവ ഉത്ഭവിച്ചു; മഹത്തിന്റെ ചലനത്തിൽനിന്ന് മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള അഹങ്കാരമുണ്ടായി. അഹങ്കാരത്തിൽനിന്ന് ഭൂതങ്ങൾ, തന്മാത്രകൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവ ഉദിച്ചു; സത്ത്വഗുണം അധിപത്യം ചെയ്യുന്ന അഹങ്കാരത്തിൽനിന്ന് സാത്വികമായ സൃഷ്ടി ഉത്ഭവിച്ചു. വൈകാരികം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആ സാത്വിക സൃഷ്ടിയിൽ, അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും, അഞ്ചു കര്‍മേന്ദ്രിയങ്ങളും ഒരേസമയം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. പതിനൊന്നാമത്തേത് മനസ്സാണ്; അതിന് സ്വന്തം ഗുണവും ഇരട്ട സ്വഭാവവുമുണ്ട്. തമോഗുണം അധിപത്യം ചെയ്യുന്ന അഹങ്കാരത്തിൽനിന്ന് തന്മാത്രകൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഭൂതങ്ങളിൽ ആദ്യം ഉദിച്ചതു പ്രഥമഭൂതം; അതിൽ നിന്ന് ശബ്ദം ഉത്ഭവിച്ചു, അതിൽ നിന്നാണ് ആകാശം. ആകാശത്തിൽ നിന്നു സ്പർശം, അതിൽ നിന്നു വായു; വായുവിൽ നിന്നു രൂപം, അതിൽ നിന്നു അഗ്നി; അഗ്നിയിൽ നിന്നു രുചി. രുചിയിൽ നിന്നു ജലം, ജലത്തിൽ നിന്നു ഗന്ധം, ഗന്ധത്തിൽ നിന്നു ഭൂമി; ഈ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അചഞ്ചലവുമായ എല്ലാ ജീവികളും ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. പുരുഷന്റെ സാന്നിധ്യത്താൽ, അവ്യക്തത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹത്തിൽനിന്ന് പ്രത്യേകഭൂതങ്ങളിലേക്കു പര്യന്തം അവർ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആ അണ്ഡത്തിനകത്ത്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉപാധികളും ഫലവും പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, ക്ഷേത്രജ്ഞനായ ബ്രഹ്മാവ് അതിൽ വളർന്നു. ശരീരധാരി ആയ ബ്രഹ്മാവാണ് ആദ്യം; അവൻ പുരുഷനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സകല ജീവികളുടെ ആദി സ്രഷ്ടാവ് അവനാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഉദിച്ചു. അവൻ്റെ രൂപം ജ്ഞാനത്തിലും വൈരാഗ്യത്തിലും അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു; ബുദ്ധി, ധർമ്മവും അധിപതിത്വവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു, യാഗത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവർക്കു അത് ബ്രാഹ്മിയാണ്. അവ്യക്തത്തിൽനിന്ന് അവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചതൊക്കെ ജനിപ്പിക്കുന്നു; തന്റെ ഗുണങ്ങൾ, ആശ്രയം, സ്വഭാവം എന്നിവകൊണ്ട് അവൻ അതിനെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു. അവൻ താനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; സൃഷ്ടിക്കുന്നു, സംഹരിക്കുന്നു, നിരീക്ഷിക്കുന്നു—ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങളിൽ തന്നെ. നാലു മുഖങ്ങളോടെ അവൻ ബ്രഹ്മാവാണ്; കാലസ്വരൂപനായി സംഹാരനാണ്. ആയിരം തലകളോടെ പുരുഷനായി സ്വയംജാതനാണ്, മൂന്നു അവസ്ഥകളിൽ. സത്ത്വവും രജസ്സും ബ്രഹ്മാവാണ്; കാലസ്വരൂപത്തിൽ തമസ്സും രജസ്സും. വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിൽ സത്ത്വം മാത്രം; ഭഗവാനിൽ ഗുണങ്ങളുടെ വർദ്ധന മൂന്നു വിധം. ബ്രഹ്മാവായി ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; കാലസ്വരൂപനായി അവൻ അവയെ പിൻവലിക്കുന്നു. പുരുഷനായി നിർഭാഗ്യൻ; ഭഗവാന്റെ പ്രവർത്തനം മൂന്നു വിധം. ഈ മൂന്നു വിഭജനത്താൽ, ബ്രഹ്മാവിനെ ത്രിഗുണാത്മകനെന്ന് വിളിക്കുന്നു; നാലു വിഭജനം കൊണ്ടു ചതുർമുഖനെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. ആദ്യനായതിനാൽ അവൻ ആദിദേവൻ; അജനായതിനാൽ അജൻ; സകല ജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ പ്രജാപതി. സ്വർണ്ണമയമായ മെരു അവന്റെ അണ്ടമാണ്; ഗർഭജലങ്ങൾ സമുദ്രങ്ങൾ; പർവതങ്ങൾ അവന്റെ അണ്ടച്ചർമ്മം. ആ അണ്ഡത്തിനകത്ത് ഈ ലോകങ്ങൾ, ഈ സമസ്തം, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, വായു എന്നിവയും ഉണ്ട്. അണ്ഡത്തിന് പുറത്തായി പത്തിരട്ടി വലിയ ജലങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയ്ക്ക് പുറത്തായി പത്തിരട്ടി വലിയ അഗ്നി; അഗ്നിക്ക് പുറത്തായി പത്തിരട്ടി വലിയ വായു; വായുവിന് പുറത്തായി ആകാശം; ആകാശത്തിന് പുറത്തായി പ്രഥമഭൂതം. പ്രഥമഭൂതത്തിന് പുറത്തായി മഹത്ത്വം, അതിന് പുറത്തായി അവ്യക്തം; ഇങ്ങനെ ആ അണ്ടം ഏഴു തലങ്ങളാൽ പുറത്ത് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.