ശിവപുരാണമ്
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
സത്പുരുഷരുടെ സാന്നിധ്യം ലഭിച്ചാൽ ആദ്യം ശ്രവണം ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനുശേഷം, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ മഹാദേവനെ പാരായണം ചെയ്യുക, അതു दृഢമായാൽ ധ്യാനം ഏറ്റവും ഉന്നതമായതായി മാറുന്നു. എല്ലാം ഒടുവിൽ ശങ്കരന്റെ കണികാഴ്ചയാൽ സംഭവിക്കുന്നു. ഈ പ്രാക്ടീസിന്റെ മഹത്വം സംബന്ധിച്ച് പുരാതന ഋഷിമാർ ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ അത് വിവരിക്കാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. പഴയ കാലത്ത്, എന്റെ ഗുരുവായ വ്യാസൻ—പാരാശരമഹർഷിയുടെ പുത്രൻ—സരസ്വതീ നദിയുടെ പുണ്യതീരത്ത്, ഒരുപാട് ഉത്കണ്ഠയോടെ തപസ്സിൽ ലീനനായിരുന്നു. അപ്പോൾ, യാദൃശ്ചികമായി അവിടെ പോകുമ്പോൾ, ദൈവികമായ ഒരു വിമാനത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമാനമായ സനത്കുമാരൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി ഉണർന്ന വ്യാസൻ, അജനായവനെ കണ്ടു. അങ്ങോട്ടു വണങ്ങി, അതീവ കൗതുകത്തോടെ അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു. അതിനുശേഷം, കയ്യും കാലും കഴുകാനുള്ള വെള്ളം അർപ്പിച്ച്, ദേവതകൾക്കനുയോജ്യമായ സീറ്റ് നൽകി. അതിൽ സന്തുഷ്ടനായ സനത്കുമാരൻ, വണങ്ങിയിരിക്കുന്ന വ്യാസനോട് ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: “മഹർഷേ, നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാവുന്ന സത്യം നീ ധ്യാനിക്കണം. ഇവിടെ ശിവൻ കൂടെയുണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, നീ എന്തിനാണ് ഈ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്?” ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വ്യാസൻ തന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറഞ്ഞു: “വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ ഭക്തിയോടെ അനുധ്യാനിച്ച ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയാണ് എന്റെ ലക്ഷ്യം. നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ ലോകത്തിൽ അനേകം കാര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; എങ്കിലും, ഞാൻ എല്ലാ വിധത്തിലും ഗുരുവായിട്ടും, മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള ജ്ഞാനം ഉണരുന്നില്ല—ഇത് അത്ഭുതകരമാണ്. മോക്ഷം നേടാനാണ് ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്, പക്ഷേ അതിന് കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല.” ഇങ്ങനെ മഹാനായ കുമാരനോട് വ്യാസൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സനത്കുമാരൻ മോക്ഷത്തിനുള്ള നിർണായകമായ കാരണത്തെ അദ്ദേഹത്തിന് വിശദീകരിച്ചു. “ശ്രവണം, കീർത്തനം, ധ്യാനം—ശംഭുവിനെ സംബന്ധിച്ച ഈ മൂന്നും മഹത്തായ മാർഗ്ഗങ്ങളാണ്, വേദങ്ങളിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രാക്ടീസും ഇതാണ്. പണ്ടൊരിക്കൽ, ഞാൻ മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങൾ തേടി ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായിരുന്നു; അചഞ്ചലമായ മന്ദരപർവതത്തിൽ ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്തു. അപ്പോൾ ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, കൃപാനിധിയായ, സർവ്വസാക്ഷിയായ, ഗണാധിപനായ നന്ദികേശ്വരൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം സ്നേഹപൂർവ്വം എനിക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള പരമ മാർഗ്ഗം പറഞ്ഞു: ശ്രവണം, കീർത്തനം, ധ്യാനം—ഇത് വേദങ്ങളിൽ അംഗീകൃതമാണ്. ഈ മൂന്നുമാർഗ്ഗവും ശിവൻ തന്നെയാണ് എനിക്ക് ഉപദേശിച്ചത്: ‘ബ്രാഹ്മണാ, വീണ്ടും വീണ്ടും ശ്രവണം മുതലായവ പ്രായോഗികമായി ചെയ്യുക.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ, തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം, മഹത്വമുള്ള ദിവ്യവിമാനത്തിൽ തന്റെ ഉത്തമലോകത്തേക്ക് നന്ദികേശ്വരൻ തിരിച്ചു പോയി. ഇതാണ് മുമ്പ് നടന്ന മഹത്തായ സംഭവത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്തം; സൂതാ, ശ്രവണം മുതലായ മൂന്നുമാർഗ്ഗങ്ങൾ മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗമായി നീ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. എങ്കിൽ, ശ്രവനം മുതലായ ഈ ത്രയമാർഗ്ഗം ആരെങ്കിലും പ്രായോഗികമായി ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെ മോക്ഷം ലഭിക്കും? യാതൊരു പ്രത്യേക പ്രയത്നവുമില്ലാതെ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ആർക്ക് ഈ ശ്രവനം മുതലായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, ശങ്കരന്റെ ലിംഗം അല്ലെങ്കിൽ രൂപം സ്ഥാപിച്ച്, അതിനെ പ്രതിദിനം ആരാധിച്ചാൽ, ഈ ഭവസാഗരം അതിജയിക്കാം. തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, കപടമില്ലാതെ, ലിംഗത്തിനോ രൂപത്തിനോ ഉപകരണങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച്, നിരന്തരം ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം. ഭക്തിയോടെ മണ്ഡപം, ഗോപുരം, തീർത്ഥം, മഠം, വയൽ, ഉത്സവം, വസ്ത്രം, സുഗന്ധം, മാല, ധൂപം, ദീപം എന്നിവ സമർപ്പിക്കണം. വിഭവങ്ങൾ, അപ്പം, വിഭവങ്ങൾ, കുട, പതാക, വീശുക, ചാമരം എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം. ലിംഗത്തിനും പ്രതിമയ്ക്കും എല്ലാ രാജോപചാരങ്ങളും സമർപ്പിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം, നമസ്കാരം, ജപം എന്നിവ ചെയ്യണം. വലിയ ഭക്തിയോടെ, പ്രതിദിനം ആവാഹനത്തിൽ നിന്ന് സമാപനത്തോളം എല്ലാം നിർവഹിക്കണം; ഇങ്ങനെ ശങ്കരന്റെ ലിംഗത്തിലും രൂപത്തിലും ആരാധന നടത്തണം. ശിവന്റെ കൃപയാൽ, ശ്രവനം മുതലായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാലും വിജയമുണ്ടാകും; പുരാതന മഹന്മാർ ലിംഗത്തിന്റെയും രൂപത്തിന്റെയും ആരാധനയാൽ മാത്രം മോക്ഷം നേടിയിട്ടുണ്ട്. എല്ലായിടത്തും ദേവതകളെ പ്രതിമരൂപത്തിൽ മാത്രം ആരാധിക്കുന്നു; എന്നാൽ ശിവനെ എങ്ങും ലിംഗത്തിലും രൂപത്തിലും ആരാധിക്കുന്നത് എങ്ങനെ? മഹർഷിമാരെ, ഈ ചോദ്യം ധർമപരവും അത്ഭുതകരവുമാണ്; ഇതിൽ മഹാദേവൻ മാത്രമാണ് ഉത്തരം പറയാൻ യോഗ്യൻ, മറ്റൊരുവൻ ഇല്ല. ശിവൻ പറഞ്ഞതെന്താണെന്നു ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ഗുരുവിന്റെ വാക്കിലൂടെ ശ്രവിച്ചതു പോലെ: ശിവൻ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനാണെന്നതിനാൽ അവൻ ‘നിഷ്കലൻ’—അവയവങ്ങളില്ലാത്തവൻ—എന്നാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. അവനു രൂപം ഉണ്ടെന്നതിനാൽ അവയവങ്ങളുള്ളവനും ആകുന്നു; അതിനാൽ അവൻ അവയവങ്ങളോടുകൂടിയവനും ഇല്ലാത്തവനും ആകുന്നു. അവയവങ്ങളില്ലാത്തതിനാൽ, അവന്റെ ലിംഗം രൂപരഹിതവുമാണ്, അവനോടൊപ്പം ചേർന്നതുമാണ്. അവയവങ്ങളുള്ളതിനാൽ, പ്രതിമ അവന്റെ രൂപമാണ്; അവയവങ്ങളുള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ സ്വഭാവം കൊണ്ടു തന്നെ, അവൻ പരബ്രഹ്മമെന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, ലിംഗവും രൂപവും മനുഷ്യർ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ബ്രഹ്മമല്ലാത്തതിനാൽ, അവർക്കു അവയവരഹിതത്വം ഇല്ല. അതിനാൽ, നിഷ്കലമായ ലിംഗം ദേവതാധിപതികൾ ആരാധിക്കുന്നില്ല; മറ്റുള്ളവർ ബ്രഹ്മമല്ല, ജീവികളാണ്, മറ്റു ദേവതകളും അങ്ങനെ തന്നെ. അവയവങ്ങളുള്ള പ്രതിമയെ മാത്രം മൗനത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു; ശങ്കരാ, മറ്റുള്ളവർ ജീവികളാണ്, ശങ്കരൻ മാത്രമാണ് ബ്രഹ്മം. വേദാന്തത്തിന്റെ സാരത്തിൽനിന്നും പ്രണവത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽനിന്നും ഇതു സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇത്തരത്തിൽ, മന്ദരപർവതത്തിൽ നന്ദികേശ്വരനോട് ഈ ചോദ്യം നേരത്തെ ചോദിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. സനത്കുമാരൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രൻ, ശിവനെയും മറ്റു ആശ്രിതദേവതകളെയും സംബന്ധിച്ച് എല്ലാം അറിഞ്ഞുവാൻ ചോദിച്ചു. പ്രതിമയാണ് പൊതുവെ ശ്രവിക്കപ്പെടുന്നതും കാണപ്പെടുന്നതും ആരാധനയുടെ ലക്ഷ്യമായിട്ടുള്ളത്; ശിവന്റെ ആരാധനയിൽ മാത്രം ലിംഗവും രൂപവും രണ്ടും കാണപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, മഹാഭാഗ്യവാനായവനേ, സത്യസിദ്ധാന്തം ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ; ഈ അതുല്യമായ ചോദ്യം രഹസ്യവും ബ്രഹ്മലക്ഷണവുമാണ്. ശിവൻ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനാണ്, അവയവങ്ങളില്ലാത്തവൻ; അതിനാൽ, അവൻ നിഷ്കലനാണ്. അവന്റെ ലിംഗം മാത്രമാണ് എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ആരാധനക്ക് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നത്; അവയവങ്ങളുള്ളതുകൊണ്ട്, അവൻ അവയവങ്ങളോടുകൂടിയവനും ഇല്ലാത്തവനും ആകുന്നു. ഇങ്ങനെ, ശ്രവനം മുതലായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ലിംഗം അല്ലെങ്കിൽ ശിവപ്രതിമ സ്ഥാപിച്ച് ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, ശിവന്റെ കൃപയാൽ മോക്ഷം സുലഭമാണ്—ഇതാണു മഹർഷിമാർ പാരമ്പര്യമായി ഉപദേശിച്ച മാർഗ്ഗം.