ശിവപുരാണമ്
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
മഹേഷ്വരനെ മനസ്സ് ഉപയോഗിച്ച് ധ്യാനം ചെയ്യുക എന്നതാണു ഏറ്റവും മഹത്തായ മാർഗ്ഗം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹത്തെ ശ്രവിക്കണം, ജപിക്കണം, ധ്യാനിക്കണം—ഇവയാണ് സകലത്തിനും അടിസ്ഥാനം. ഈ മാർഗ്ഗം, അതായത് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാമാണ്യം, നമ്മുക്ക് പരമഗതിയെ നേടുന്നതിന് ഉപാധിയാകുന്നു; എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സഫലമാക്കാൻ ഇതിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ഭക്തിയോടെ മുന്നോട്ട് പോവണം. ജനങ്ങൾ കണ്ണുകൊണ്ടു നേരിട്ട് കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ലോകത്ത് എവിടെയും, നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയാത്തതിനെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവർ ശ്രവനം എന്ന മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ശ്രവനമാണ് പ്രധാനമായത്. ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ചശേഷം, ജപവും ധ്യാനവും വിജ്ഞാനികൾ നിർവഹിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ ശ്രവനം മുതൽ ധ്യാനം വരെ ക്രമമായി പൂർണ്ണമായി പാലിക്കുമ്പോൾ, ശിവയോഗം ഉദയിക്കുന്നു. സാലോക്യാദി അവസ്ഥകൾ വഴി, ഒരൊറ്റയടിക്ക് അല്ല, ക്രമാത് ക്രമമായി ഉന്നത അവസ്ഥയിലേക്കുയരാം. പിന്നീട്, ശരീരസംബന്ധമായ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും ആനന്ദങ്ങളും ലയിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ പ്രയത്നം സഹിക്കേണ്ടി വരുമെങ്കിലും, അവസാനം ആദ്യം മുതൽ അവസാനം വരെ ശ്രേയസ്സും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ, ബ്രഹ്മൻറെ ചോദ്യം ഉയരുന്നു: "എങ്ങനെയാണു ധ്യാനം? എങ്ങനെയാണു ശ്രവനം? ജപം എങ്ങനെയാണു ചെയ്യേണ്ടത്? യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇതെല്ലാം വിശദീകരിക്കൂ." അതിനുത്തരമായി, ഭഗവാൻ പറയുന്നു: "ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, ശിവന്റെ ഗുണങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ, ലീലകൾ എന്നിവയുടെ നാമങ്ങൾ ഭാവനാപൂർവ്വം നിരന്തരം ധ്യാനിക്കുന്നത്—ഇതാണ് ഉത്തമമായ ധ്യാനം. ഇതു ശിവദർശനത്തിലൂടെ സിദ്ധിക്കാവുന്നതാണ്, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. പാട്ട്, ശാസ്ത്രവാക്യങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ വാചികമായി ശംഭുവിന്റെ മഹത്വം, ഗുണങ്ങൾ, രൂപം, ലീലകൾ എന്നിവയുടെ നാമങ്ങൾ സുതാര്യമാക്കുന്ന പ്രശംസ—ഇതാണ് ജപം. ഇത് മധ്യസ്ഥമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഏത് ഉപകരണത്തിലായാലും, എവിടെയായാലും, ശിവനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വരുന്ന വാക്കുകൾ ശ്രവണേന്ദ്രിയം ഉപയോഗിച്ച് ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം കേൾക്കുന്നത്—സ്ത്രീയുടെ കളിയാട്ടത്തിൽ ഉള്ള ആലിംഗനത്തെപ്പോലെ ഉറപ്പോടെ—ഇതാണ് ശ്രവനം. ലോകത്തിൽ ഇതാണ് പ്രശസ്തമായ മാർഗ്ഗം. സജ്ജനസംഗമം മൂലം ആദ്യം ശ്രവനം, പിന്നെ ജപം, അതു ദൃഢമായാൽ ധ്യാനം—ഇവയാണ് ക്രമം. അവസാനം എല്ലാ ഫലങ്ങളും ശങ്കരന്റെ കൃപയാൽ സംഭവിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയുടെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കാൻ, പണ്ടേ മുനികൾ പറഞ്ഞ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അത് ഞാൻ പറയാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ഒരിക്കൽ എന്റെ ഗുരു, മഹർഷി പരാശരപുത്രനായ വ്യാസൻ, സരസ്വതീ തീരത്ത് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ, യാദൃച്ഛികമായി, ദൈവികമായ ഒരു വിമാനം കയറി, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായിരുന്ന വ്യാസൻ ഉണർന്നു, അജന്മനായ സനത്കുമാരനെ കണ്ടു. ആദരപൂർവ്വം വന്ദനം ചെയ്ത്, അതീവ കൗതുകത്തോടെ അവനോട് സംസാരിച്ചു. അതിനുശേഷം, അത്താണി, പാദ്യാദി അർപ്പിച്ച്, ദേവതയ്ക്കു യോജ്യമായ ഇരിപ്പിടം നൽകി, സനത്കുമാരൻ സന്തോഷത്തോടെ, ആഴത്തിലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: "മഹർഷേ, നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്ന സത്യം ധ്യാനിക്കൂ. ഇവിടെ ശിവൻ കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, തപസ്സുകൊണ്ട് എന്തിനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്?" കുമാരന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട്, വ്യാസൻ തന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറഞ്ഞു: "ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം—ഇവയെ വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു ഞാൻ ലോകത്തിൽ അനേകം കാര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഗുരുവായി ഞാൻ എല്ലാം നേടിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, മോക്ഷദായകമായ ജ്ഞാനം ഉദയിക്കുന്നില്ല—ഇത് അതിശയകരമാണ്. മോക്ഷത്തിനായി ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല." ഇങ്ങനെ മഹാനായ കുമാരനോട് വ്യാസൻ അപേക്ഷ ചെയ്തപ്പോൾ, കൃപയുള്ള കുമാരൻ മോക്ഷത്തിനുള്ള ഉറപ്പായ കാരണത്തെ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ വ്യാസനോട് പറഞ്ഞു: "ശംഭുവിനെ ശ്രവിക്കുക, സ്തുതിക്കുക, ധ്യാനിക്കുക—ഇവയാണ് മൂന്നു മഹാമാർഗ്ഗങ്ങൾ. ഇവ പ്രായോഗികവും വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചതുമാണ്. പണ്ടു ഞാൻ മറ്റുമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ആകുലനായി ചിന്തിച്ചവനായിരുന്നു. അപ്രത്യക്ഷമായ മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്തിരുന്നു. അപ്പോൾ, ശിവന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ദയാമയനായ നന്ദികേശ്വരൻ, ഗണാധിപതി, എല്ലാ സാക്ഷിയും, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവൻ സ്നേഹപൂർവ്വം മോക്ഷത്തിനുള്ള പരമമാർഗ്ഗം എന്നോട് പറഞ്ഞു: ശ്രവനം, സ്തുതി, ധ്യാനം—വേദാനുസൃതമായി ശംഭുവിൽ. ഈ ത്രയമാർഗ്ഗം ശിവൻ തന്നെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, ശ്രവനം മുതലായവ ആവർത്തിച്ച് പ്രയത്നപൂർവ്വം ചെയ്യുക.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞു സന്തോഷത്തോടെ, സ്വഗണങ്ങളോടൊപ്പം, തന്റെ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ വസതിയിലേക്ക് യാത്രയായി." ഇങ്ങനെ, ഈ പഴയ പ്രമാണം ഞാൻ സാരാംശമായി പറഞ്ഞു. സുതാ, ശ്രവനം മുതലായ മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ മോക്ഷത്തിന് വഴിയാണ് എന്ന് ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തി. ഇവയൊന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവർ എങ്ങനെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും? എളുപ്പത്തിൽ, യാതൊരു ശ്രമവുമില്ലാതെ മോക്ഷം ലഭിക്കാൻ എന്ത് മാർഗ്ഗമാണ്? ശ്രവനം മുതലായ ത്രയമാർഗ്ഗം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവർ, ശങ്കരന്റെ ലിംഗം അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ച്, അതിനെ പ്രതിദിനം ആരാധിച്ചാൽ, അവർ ഭവസാഗരം കടന്ന് മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം, കപടതയില്ലാതെ, ലിംഗത്തിനോ പ്രതിമയ്ക്കോ ഉപകരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം, നിരന്തരം ആരാധിക്കണം. ഭക്തിയോടെ മണ്ഡപം, ഗോപുരം, തീർത്ഥം, മഠം, വയൽ, ഉത്സവം, വസ്ത്രം, സുഗന്ധം, പൂമാല, ധൂപം, ദീപം എന്നിവ സമർപ്പിക്കണം. വിഭവങ്ങൾ, പായസം, മറ്റു വിഭവങ്ങൾ, കുട, പതാക, വീശൽ, ചാമരം എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം. രാജോപചാരങ്ങളും, പ്രദക്ഷിണം, നമസ്കാരം, ജപം എന്നിവയും കഴിവനുസരിച്ച് നിർവഹിക്കണം. വലിയ ഭക്തിയോടെ, പ്രതിദിനം, ആവാഹനം മുതൽ സംപ്രേക്ഷണം വരെ, എല്ലാ കർമങ്ങളും നിർവ്വഹിക്കണം; അങ്ങനെ ശങ്കരന്റെ ലിംഗത്തിലും പ്രതിമയിലും ഭഗവാനെ ആരാധിക്കണം. ശിവന്റെ കൃപയാൽ, ശ്രവനം മുതലായവ ഉപേക്ഷിച്ചാലും, വിജയമുണ്ടാകും; പുരാതന മഹന്മാർ ലിംഗപ്രതിമാരാധനയാൽ മാത്രം മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു. എല്ലാ ദേവതകളെയും പ്രതിമ രൂപത്തിൽ മാത്രമേ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നുള്ളു. എന്നാൽ, എങ്ങനെയാണ് ശിവനെ എല്ലായിടത്തും ലിംഗത്തിലും പ്രതിമയിലും ആരാധിക്കുന്നത്? ഈ ചോദ്യം മഹാസത്സംഗതിയുള്ളതും അതിശയകരവുമാണ്; ഇതിൽ മഹാദേവൻ മാത്രമാണ് ഉത്തരം പറയാൻ യോഗ്യൻ. അതുകൊണ്ട്, ശിവൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ ഗുരുശ്രേണിയിൽ നിന്ന് ശ്രവിച്ചതുപോലെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു: ശിവൻ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനാണെന്നു കൊണ്ടു അവൻ 'അഖണ്ഡൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. രൂപം ഉള്ളതിനാൽ അവൻ സഖണ്ഡനും; അതുകൊണ്ട് അവൻ അഖണ്ഡനും സഖണ്ഡനും ആകുന്നു. അഖണ്ഡത്വം കൊണ്ടു, അവന്റെ ലിംഗം രൂപരഹിതവും, അവനോടൊപ്പം ഏകത്വത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു.