ഈ ദൈവം, മഹാദൈവം, സകലജ്ഞനും, ലോകത്തിന്റെ അധിപതിയും, പരമഭക്തിയിലൂടെ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളു; മറ്റേതെങ്കിലും വഴികളിലൂടെ, എവിടെയും, അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ കഴിയില്ല. രുദ്രൻ, ഹരിയും ഹരനും, മറ്റു ദേവതാദിപതികളും, എല്ലായ്പ്പോഴും, പരമഭക്തിയിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്ത് കൂടുതൽ പറയണം? ശിവഭക്തിയിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; ദൈവങ്ങളുടെ ദയയിലൂടെ ഭക്തി ഉണരുന്നു, അതും ഭക്തിയിൽ നിന്നാണ് ദയ ജനിക്കുന്നത്—വിത്തിൽ നിന്ന് കുരു വരുന്നതുപോലും, കുരുവിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വിത്ത് വരുന്നതുപോലും. അതിനാൽ, ദൈവത്തിന്റെ ദയയ്ക്കായി, ദ്വിജന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ പോകണം, ആയിരം വർഷം ദീർഘമായ യജ്ഞം ചെയ്യണം. ആ യജ്ഞത്തിൽ, ശിവന്റെ ദയയിലൂടെ മാത്രം, വേദജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരം, ചെയ്യേണ്ടതും അതിന് മാർഗ്ഗവും അറിയാം. ഇപ്പോൾ, പരമലക്ഷ്യം എന്ത്? അതിന് ഏറ്റവും ഉചിതമായ മാർഗ്ഗം എന്ത്? ഏത് വിധത്തിലുള്ള ഉപാസകനെ വേണം? ഈ സത്യം പറഞ്ഞുതരൂ. ലക്ഷ്യം ശിവപദം നേടലാണ്; മാർഗ്ഗം അദ്ദേഹത്തെ സേവിക്കുക; ഉപാസകൻ ശിവന്റെ ദയയാൽ, നശ്വരഫലങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവനാണ്. വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച്, ഭഗവന്റേയും ലോകങ്ങളിൽ പങ്കുചെയ്യുന്ന ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ, പരമപദം നേടുന്നു. ഓരോരുത്തരുടെയും ഭക്തിയനുസരിച്ച്, പരമഫലം ലഭിക്കുന്നു; മാർഗ്ഗങ്ങൾ പലതും, ഭഗവാൻ നേരിട്ട് ഉപദേശിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ, ഞാൻ സാരവും മാർഗ്ഗവും പറയാം: ചെവി കൊണ്ട് കേൾക്കുക, വാക്കിലൂടെ ജപിക്കുക. മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുക എന്നതാണ് വലിയ മാർഗ്ഗം; മഹേശ്വരനെ കേൾക്കണം, ജപിക്കണം, ധ്യാനിക്കണം. ഈ മാർഗ്ഗത്തിന് ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് അധികാരം; അതിലൂടെ, പരമലക്ഷ്യത്തിനായി, എല്ലാ ഉദ്ദേശങ്ങൾക്കും ഭക്തിയോടെ മുന്നേറണം. മനുഷ്യർ നേരിട്ട് കണ്ണുകൾ കൊണ്ടു കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ, കാണാത്ത കാര്യങ്ങൾ, അവർ കേൾക്കുന്നതിലൂടെ അറിയുന്നു. അതിനാൽ, കേൾക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനമാർഗ്ഗം; ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ, ജപവും ധ്യാനവും മറ്റെല്ലാം ജ്ഞാനികൾ നിർവഹിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ കേൾക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ജപം, അതിനുശേഷം ധ്യാനം—ഇങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ച് പൂർത്തിയാക്കുമ്പോൾ ശിവയോഗം ഉണരുന്നു; സാലോക്യാദി ഘട്ടങ്ങൾ വഴി ഉയരുന്നു. പിന്നീട്, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും, സുഖങ്ങളും അകലുന്നു; ഈ പ്രായസം സഹിച്ചാൽ, തുടക്കം മുതൽ അവസാനം വരെ, ശുഭം ഉണരുന്നു. ബ്രഹ്മനേ, ധ്യാനം എങ്ങനെയാണ്? കേൾക്കൽ എങ്ങനെയാണ്? ജപം എങ്ങനെ ചെയ്യണം? സത്യം പറഞ്ഞുതരൂ. മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയും, യുക്തിയിൽ ആസ്വാദനവും, ഭഗവാന്റെ ഗുണങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ, ലീലകൾ എന്നിവയെ വിവരിക്കുന്ന നാമങ്ങൾ, പൂജ, ജപം മുതലായവയിൽ നിരന്തരമായ ചിന്തനം—ഇതാണ് പ്രധാനധ്യാനം; ഭഗവാന്റെ ദർശനത്തിലൂടെ ലഭ്യമായത്; എല്ലാ ഉത്തമ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഇതാണ് പ്രധാനമാർഗ്ഗം. പാട്ടിലൂടെ, ശാസ്ത്രവാക്കുകൾ വഴി, അല്ലെങ്കിൽ വാക്കുകൾകൊണ്ട്, ശംഭുവിന്റെ മഹത്വം, ഗുണങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ, ലീലകൾ എന്നിവയെ വിവരിക്കുന്ന നാമങ്ങൾ, രസകരമായും വ്യക്തമായും സ്തുതിക്കുന്നതാണ് ജപം; ഇത് ഇടത്തരം മാർഗ്ഗമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഏത് ഉപകരണത്തിലായാലും, എവിടെയും, ശിവനെ സംബന്ധിച്ച വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ, സ്ത്രീയുടെ സ്നേഹാലിംഗനംപോലെ, കേൾക്കുന്നത്—ഇതാണ് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ശ്രവണം. സജ്ജനസംഗമം വഴി, ആദ്യം ശ്രവണം ഉണരുന്നു; അതിനുശേഷം, ഭഗവാന്റെ ജപം; അത് ഉറപ്പായാൽ, ധ്യാനമാണ് ഉത്തമം. അവസാനം, ശങ്കരന്റെ കാഴ്ചയിലൂടെ എല്ലാം സംഭവിക്കുന്നു. ഈ മാർഗ്ഗത്തിന്റെ മഹത്വം സംബന്ധിച്ച്, പുരാതന സന്യാസികൾ ഒരു കഥ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; നിങ്ങളുടെ ഗുണത്തിനായി ഞാൻ പറയാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. നാളൊരിക്കൽ, എന്റെ ഗുരു വ്യാസൻ, പരാശരമഹർഷിയുടെ പുത്രൻ, സരസ്വതിയുടെ തീരത്ത്, ഉത്തമതപസ്സിൽ അലക്ഷ്യത്തോടെ ഇരുന്നു. അപ്പോൾ, ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ, ഭാഗ്യവശാൽ, മഹാ സനത്കുമാരൻ, ദിവ്യവിമാനത്തിൽ, സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, വ്യാസന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന വ്യാസൻ, ഉണർന്നപ്പോൾ, അജജനായവനെ കണ്ടു; ആദരത്തോടെ നമസ്കരിച്ച്, ആ മഹർഷി അതീവ കൗതുകത്തോടെ സംസാരിച്ചു. കൈകാലുകൾ കഴുകാൻ വെള്ളം കൊടുത്ത്, ദൈവത്തിന് ഉചിതമായ asiento നൽകി; അതിൽ സന്തോഷിച്ചുള്ള ശബ്ദത്തിൽ, സനത്കുമാരൻ, നമസ്കരിച്ച വ്യാസനോട് പറഞ്ഞു: “മഹർഷിയേ, സാക്ഷാത്കാരത്തിന് പറ്റിയ സത്യം ധ്യാനിക്കൂ; ഇവിടെ, ശിവനെ കൂട്ടുകാരനാക്കി, എന്തിനാണ് ഈ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്?” കുമാരൻ ചോദിച്ചതിനുപോലെ, വ്യാസൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പറഞ്ഞു: “ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം—വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ ഭക്തിയോടെ സാദ്ധ്യമാക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ദയയാൽ, ഞാൻ ലോകത്തിൽ പല കാര്യങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; എങ്കിലും, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഗുരുവായിട്ടും, അതാണ് സത്യം.” “മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ജ്ഞാനം ഉണരുന്നില്ല—ഇത് അത്ഭുതമാണ്. മോക്ഷത്തിനായി തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ കാരണം അറിയുന്നില്ല.” ഇങ്ങനെ, മഹർഷി വ്യാസൻ കുമാരനോട് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, കുമാരൻ, യോഗ്യനായതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരിലെ പ്രഥമനോട് മോക്ഷത്തിന്റെ ഉറപ്പുള്ള കാരണമെന്നു പറഞ്ഞു: “ശംഭുവിനെ കേൾക്കുക, സ്തുതിക്കുക, ധ്യാനിക്കുക—ഇതാണ് മൂന്നു വലിയ മാർഗ്ഗങ്ങൾ; വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച പ്രയോഗം.” “മുന്പ്, ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ, മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന്, അചലമായ മന്ദരപർവതത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ, ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, മഹാനായ നന്ദികേശ്വരൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ദയാനിധിയുമായ, ഗണാധിപതിയായ ആ ഭഗവാൻ, സാക്ഷിയെപ്പോലെ, എന്നോട് സ്നേഹത്തോടെ മോക്ഷത്തിനുള്ള പരമമാർഗ്ഗം പറഞ്ഞു: ശംഭുവിനെ കേൾക്കുക, സ്തുതിക്കുക, ധ്യാനിക്കുക—വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച മാർഗ്ഗങ്ങൾ.” “ഈ മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ ശിവൻ തന്നെയാണ് എന്നോട് പറഞ്ഞത്: ‘ബ്രാഹ്മണാ, കേൾക്കൽ മുതലായവ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രയോഗിക്കൂ.’” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ, ഭഗവാൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം, ദിവ്യവിമാനത്തിൽ, ഉത്തമപദത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ, സാരമായ പഴയ കഥ ഞാൻ പറഞ്ഞു; സൂതാ, കേൾക്കൽ മുതലായ മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് മോക്ഷത്തിന് മാർഗ്ഗമായി ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തി. ആ മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്തവർ, എന്ത് ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും? യാതൊരു പ്രയാസവും ഇല്ലാതെ, ഏത് പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മോക്ഷം ഉണരുന്നു? കേൾക്കൽ മുതലായ മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്തവർ, ശങ്കരന്റെ ലിംഗം അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ച്, അതിനെ ദൈനന്ദിനമായി പൂജിച്ചാൽ, ലോകസാഗരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ കഴിയുന്നു.