ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತದರ್ವಾಕ್ಕರ್ಮಭೋಗೋ ಹಿ ತದೂರ್ಧ್ವಂಜ್ಞಾನಭೋಗಕಮ್ ತದರ್ವಾಕ್ಕರ್ಮ ಮಾಯಾಹಿಜ್ಞಾನಮಾಯಾ ತದೂರ್ಧ್ವಕಮ್

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕರ್ಮಫಲದ ಅನುಭವವಿದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾನಂದವಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಕರ್ಮಮಾಯೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಮಾಯೆ ಇದೆ.

ಮಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಕರ್ಮಭೋಗೋವೈಯಾತಿಮಾಯೇತಿಕಥ್ಯತೇ ಮಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಜ್ಞಾನಭೋಗೋವೈಯಾತಿಮಾಯೇತಿಕಥ್ಯತೇ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಕರ್ಮಾನುಭವವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಜ್ಞಾನಾನುಭವವಾಗಿ, ಅದನ್ನೂ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂನಿತ್ಯಭೋಗೋಹಿತದರ್ವಾಙ್ನಶ್ವರಂವಿದುಃ ತದರ್ವಾಕ್ಚತಿರೋಧಾನಂತದೂರ್ಧ್ವಂನತಿರೋಧನಮ್

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ಭೋಗವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಳಗೆ ನಾಶವಂತದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ತಿರೋಧಾನ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿರೋಧಾನವಿಲ್ಲ.

ತದರ್ವಾಕ್ಪಾಶಬಂಧೋಹಿತದೂರ್ಧ್ವಂನಹಿಬಂಧನಮ್ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಣಃ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಬಂಧನವಿದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನವಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗೆ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇದೆ.

ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮಭೋಗಸ್ತುತದೂರ್ಧ್ವಂಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇಬಿಂದುಪೂಜಾಪರಾಯಣಾಃ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಾಮ್ಯಕರ್ಮಫಲದ ಅನುಭವವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೆಳಗೆ ಬಿಂದುಪೂಜೆಗೆ ಶರಣಾದವರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇದೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂಹಿವ್ರಜಂತ್ಯೇವನಿಷ್ಕಾಮಾಲಿಂಗಪೂಜಕಾಃ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತಂಶಿವಾನ್ಯಸುರಪೂಜಕಾಃ

ನಿಷ್ಕಾಮಿಯಿಂದ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಶಿವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವೈಕನಿರತಾಯೇ ಚ ತದೂರ್ಧ್ವಂಸಂಪ್ರಯಾಂತಿತೇ ತದರ್ವಾಗ್ಜೀವಕೋಟಿಃಸ್ಯಾತ್ತದೂರ್ಧ್ವಂಪರಕೋಟಿಕಾಃ

ಶಿವನನ್ನೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವರು ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಾಂಸಾರಿಕಾಸ್ತದರ್ವಾಕ್ಚ ಮುಕ್ತಾಃ ಖಲು ತದೂರ್ಧ್ವಗಾಃ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇ ಪ್ರಾಕೃತದ್ರವ್ಯಪೂಜಕಾಃ

ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವವರು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂಹಿವ್ರಜಂತ್ಯೇತೇಪೌರುಷದ್ರವ್ಯಪೂಜಕಾಃ ತದರ್ವಾಕ್ಛಕ್ತಿಲಿಂಗಂ ತು ಶಿವಲಿಂಗಂ ತದೂರ್ಧ್ವಕಮ್

ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರು ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಶಕ್ತಿಲಿಂಗ ಇದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಇದೆ.

ತದರ್ವಾಗಾವೃತಂ ಲಿಂಗಂ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಹಿ ನಿರಾವೃತಿ ತದರ್ವಾಕ್ಕಲ್ಪಿತಂ ಲಿಂಗಂ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ವೈ ನ ಕಲ್ಪಿತಮ್

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಲಿಂಗ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಚ್ಚಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ನಿರ್ಮಿತವಲ್ಲ.

ತದರ್ವಾಕ್ಛಕ್ತಿಲೋಕಾ ಹಿ ಶತಂ ವೈ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಮ್

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ಲೋಕಗಳು ನೂರ ಹನ್ನೆರಡು ಇವೆ.

ತದರ್ವಾಗ್ಬಿಂದುರೂಪಂ ಹಿ ನಾದರೂಪಂ ತದುತ್ತರಮ್ ತದರ್ವಾಕ್ಕರ್ಮಲೋಕಸ್ತು ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಜ್ಞಾನಲೋಕಕಃ

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಬಿಂದು ರೂಪವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾದ ರೂಪವಿದೆ; ಕೆಳಗೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಲೋಕವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಲೋಕವಿದೆ.

ನಮಸ್ಕಾರಸ್ತದೂರ್ಧ್ವಂಹಿಮದಾಹಂಕಾರನಾಶನಃ ಜನಿಜಂತಿರೋಧಾನಂನಾನಿಷಿದ್ಧ್ಯಾತತೇ ಇತಿ

ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಜನನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆವರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತಡೆಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಜ್ಞಾನಶಬ್ದಾರ್ಥ ಏವಂ ಹಿ ತಿರೋಧಾನನಿವಾರಣಾತ್ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇಹ್ಯಾಧಿಭೌತಿಕಪೂಜಕಾಃ

ಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆವರಣವು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ; ಭೌತಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾರ್ಚಕಾ ಏವ ತದೂರ್ಧ್ವಂಸಂಪ್ರಯಾಂತಿವೈ ತಾವದ್ವೈವೇದಿಭಾಗಂತನ್ಮಹಾಲೋಕಾತ್ಮಲಿಂಗಕೇ

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪೂಜಕರು ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾದ್ಯಷ್ಟಬಂಧೋಪಿವೇದ್ಯಂತೇಸಂಪ್ರತಿಷ್ಠತಃ ಏವಮೇತಾದೃಶಂಜ್ಞೇಯಂಸರ್ವಂಲೌಕಿಕವೈದಿಕಮ್

ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎಂಟು ಬಾಂಧಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಿಕ ಮತ್ತು ವೇದಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಧರ್ಮಮಹಿಷಾರೂಢಂಕಾಲಚಕ್ರಂತರಂತಿತೇ ಸತ್ಯಾದಿಧರ್ಮಯುಕ್ತಾಯೇಶಿವಪೂಜಾಪರಾಶ್ಚಯೇ

ಅಧರ್ಮ ಎಂಬ ಎಮ್ಮೆ ಮೇಲೆ ಕಾಲಚಕ್ರವು ತಿರುಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸತ್ಯಾದಿ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತರಾದವರು ಬೇರೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂವೃಷಭೋಧರ್ಮೋಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ ಸತ್ಯಾದಿಪಾದಯುಕ್ತಸ್ತುಶಿವಲೋಕಾಗ್ರತಃಸ್ಥಿತಃ

ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ವೃಷಭ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸತ್ಯಾದಿ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವಲೋಕದ ಮುಂಚಿತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಕ್ಷಮಾಶೃಙ್ಗಃ ಶಮಶ್ರೋತ್ರೋ ವೇದಧ್ವನಿವಿಭೂಷಿತಃ ಆಸ್ತಿಕ್ಯಚಕ್ಷುರ್ನಿಶ್ವಾಸಗುರುಬುದ್ಧಿಮನಾ ವೃಷಃ

ವೃಷಭನ ಶೃಂಗ ಕ್ಷಮೆ, ಕಿವಿಗಳು ಶಮ, ವೇದಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ; ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಸ್ತಿಕ್ಯ, ಉಸಿರು ಗುರು, ಮನಸ್ಸು ಬುದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಕ್ರಿಯಾದಿವೃಷಭಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಾರಣಾದಿಷು ಸರ್ವದಾ ತಂ ಕ್ರಿಯಾವೃಷಭಂ ಧರ್ಮಂ ಕಾಲಾತೀತೋಧಿತಿಷ್ಠತಿ

ಕ್ರೀಯೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವೃಷಭಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆ ಕ್ರಿಯಾವೃಷಭ ಧರ್ಮವು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶಾನಾಂ ಸ್ವಸ್ವಾಯುರ್ದಿನಮುಚ್ಯತೇ

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರ ಪ್ರತಿ ದಿನವೇ ಅವರ ಆಯುಷ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪುನಃ ಕಾರಣಸತ್ಯಾಂತಾಃ ಕಾರಣಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತಥಾ ಗಂಧಾದಿಭ್ಯಸ್ತು ಭೂತೇಭ್ಯಸ್ತದೂರ್ಧ್ವಂ ನಿರ್ಮಿತಾಃ ಸದಾ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಕಾರಣದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದವರು ಕಾರಣಬ್ರಹ್ಮರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧಾದಿ ಭೂತಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ಸದಾ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಂಧಸ್ವರೂಪಾಹಿಸ್ಥಿತಾಲೋಕಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಪುನಃ ಕಾರಣವಿಷ್ಣೋರ್ವೈಸ್ಥಿತಾ ಲೋಕಾಶ್ಚತುರ್ದಶ

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಂಧ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ; ಮತ್ತೆ, ಕಾರಣವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ಪುನಃಕಾರಣರುದ್ರಸ್ಯಲೋಕಾಷ್ಟಾವಿಂಶಕಾ ಮತಾಃ ಪುನಶ್ಚಕಾರಣೇಶಸ್ಯಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶತ್ತದೂರ್ಧ್ವಗಾಃ

ಕಾರಣರೂದ್ರನ ಲೋಕಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಕಾರಣೀಶನ ಲೋಕಗಳು ಐವತ್ತಾರು.

ತತಃ ಪರಂಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಲೋಕಾಖ್ಯಂ ಶಿವಸಂಮತಮ್ ತತ್ರೈವಜ್ಞಾನಕೈಲಾಸೇಪಞ್ಚಾವರಣಸಂಯುತೇ

ಆಮೇಲೆ, ಶಿವನು ಗೌರವಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಎಂಬ ಲೋಕ, ಜ್ಞಾನ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿದೆ; ಅದು ಐದು ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದೆ.

ಪಞ್ಚಮಂಡಲಸಂಯುಕ್ತಂಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಕಲಾನ್ವಿತಮ್ ಆದಿಶಕ್ತಿಸಮಾಯುಕ್ತಮಾದಿಲಿಂಗಂತುತತ್ರವೈ

ಅದು ಐದು ವಲಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಐದು ಬ್ರಹ್ಮಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಿಶಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಲಿಂಗವಿದೆ.

ಶಿವಾಲಯಮಿದಂಪ್ರೋಕ್ತಂಶಿವಸ್ಯಪರಮಾತ್ಮನಃ ಪರಶಕ್ತ್ಯಾಸಮಾಯುಕ್ತಸ್ತತ್ರೈವಪರಮೇಶ್ವರಃ

ಇದು ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನ ನಿವಾಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪರಾಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ಥಿತಿಶ್ಚಸಂಹಾರಸ್ತಿರೋಭಾವೋಪ್ಯನುಗ್ರಹಃ ಪಞ್ಚಕೃತ್ಯಪ್ರವೀಣೋ ಽಸೌಸಚ್ಚಿದಾನಂದವಿಗ್ರಹಃ

ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ, ಮರೆಮಾಚುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ — ಈ ಐದು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನು ನಿಪುಣನು; ಅವನ ಸ್ವರೂಪವು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದವಾಗಿದೆ.

ಧ್ಯಾನಧರ್ಮಃ ಸದಾಯಸ್ಯಸದಾನುಗ್ರಹತತ್ಪರಃ ಸಮಾಧ್ಯಾಸನಮಾಸೀನಃ ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮೋವಿರಾಜತೇ

ಅವನ ಧರ್ಮ ಧ್ಯಾನವಾಗಿದೆ, ಸದಾ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ; ಸಮಾಧಿಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.