ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪುನಃ ಕಲ್ಪಾಂತರೇವೃತ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಸಜಾಯತೇ ಪುನಶ್ಚತಪಸಾದೀಪ್ತಃಕ್ರಮಾನ್ಮುಕ್ತೋಭವಿಷ್ಯತಿ

ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪೃಥ್ವ್ಯಾದಿಕಾರ್ಯಭೂತೇಭ್ಯೋಲೋಕಾವೈನಿರ್ಮಿತಾಃಕ್ರಮಾತ್ ಪಾತಾಲಾದಿ ಚ ಸತ್ಯಾಂತಂಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಶ್ಚತುರ್ದಶ

ಪೃಥ್ವಿಯಂತಹ ಕಾರ್ಯರೂಪವಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಾತಾಳದಿಂದ ಸತ್ಯವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸತ್ಯಾದೂರ್ಧ್ವಂಕ್ಷಮಾಂತಂವೈವಿಷ್ಣುಲೋಕಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಕ್ಷಮಲೋಕೇಕಾರ್ಯವಿಷ್ಣುರ್ವೈಕುಂಠೇವರಪತ್ತನೇ

ಸತ್ಯ ಲೋಕದ ಮೇಲಿಂದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಷ್ಣು ವೈಕುಂಠ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಮಹಾಭೋಗಿರಕ್ಷಾಂಕೃತ್ವಾ ಽಧಿತಿಷ್ಠತಿ ತದೂರ್ಧ್ವಗಾಶ್ಚಾಶುಚ್ಯಂತಾಲೋಕಾಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಃ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಭೋಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಶುಚಿ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಲೋಕಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಶುಚೌಲೋಕೇತುಕೈಲಾಸೇರುದ್ರೋವೈಭೂತಹೃತ್ಸ್ಥಿತಃ ಷಡುತ್ತರಾಶ್ಚಪಞ್ಚಾಶದಹಿಂಸಾಂತಾಸ್ತದೂರ್ಧ್ವಗಾಃ

ಶುಚಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವೈಭೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರುದ್ರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಐವತ್ತಾರು ಹಿಂಸಾರಹಿತ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಲೋಕಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ಅಹಿಂಸಾಲೋಕಮಾಸ್ಥಾಯಜ್ಞಾನಕೈಲಾಸಕೇಪುರೇ ಕಾರ್ಯೇಶ್ವರಸ್ತಿರೋಭಾವಂಸರ್ವಾನ್ಕೃತ್ವಾಧಿತಿಷ್ಠತಿ

ಅಹಿಂಸಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಪುರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೇಶ್ವರನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತದಂತೇಕಾಲಚಕ್ರಂಹಿಕಾಲಾತೀತಸ್ತತಃಪರಮ್ ಶಿವೇನಾಧಿಷ್ಠಿತಸ್ತತ್ರಕಾಲಶ್ಚಕ್ರೇಶ್ವರಾಹ್ವಯಃ

ಅದಾದ ನಂತರ ಕಾಲಚಕ್ರ ಇದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಪಾರಾಗಿರುವುದು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ, ಕಾಲನು ಚಕ್ರೇಶ್ವರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಮಾಹಿಷಂ ಧರ್ಮಮಾಸ್ಥಾಯಸರ್ವಾನ್ಕಾಲೇನ ಯುಂಜತಿ ಅಸತ್ಯಶ್ಚಾಶುಚಿಶ್ಚೈವ ಹಿಂಸಾಚೈವಾಥನಿರ್ಘೃಣಾ

ಮಹಿಷ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಲದ ಮೂಲಕ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಸತ್ಯ, ಅಶುಚಿ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರತೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಅಸತ್ಯಾದಿಚತುಷ್ಪಾದಃಸರ್ವಾಂಶಃ ಕಾಮರೂಪಧೃಕ್ ನಾಸ್ತಿಕ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ದುಃಸಂಗೋವೇದಬಾಹ್ಯಧ್ವನಿಃಸದಾ

ಅಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ದೋಷಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾರೆ; ನಾಸ್ತಿಕ್ಯ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ದುಷ್ಸಂಗ ಮತ್ತು ಸದಾ ವೇದದ ಹೊರಗಿನ ಶಬ್ದ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೋಧಸಂಗಃಕೃಷ್ಣವರ್ಣೋಮಹಾಮಹಿಷವೇಷವಾನ್ ತಾವನ್ಮಹೇಶ್ವರಃಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತಿರೋಧಾಸ್ತಾವದೇವ ಹಿ

ಕ್ರೋಧದ ಸಂಗ, ಕಪ್ಪು ವರ್ಣ, ಮಹಾ ಮಹಿಷ ರೂಪ—ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಮಹೇಶ್ವರನು ಮರೆಯಾಗಿರುವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಮರೆಯಾಗಿರುವನು.

ತದರ್ವಾಕ್ಕರ್ಮಭೋಗೋ ಹಿ ತದೂರ್ಧ್ವಂಜ್ಞಾನಭೋಗಕಮ್ ತದರ್ವಾಕ್ಕರ್ಮ ಮಾಯಾಹಿಜ್ಞಾನಮಾಯಾ ತದೂರ್ಧ್ವಕಮ್

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕರ್ಮಫಲದ ಅನುಭವವಿದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾನಂದವಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಕರ್ಮಮಾಯೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಮಾಯೆ ಇದೆ.

ಮಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಕರ್ಮಭೋಗೋವೈಯಾತಿಮಾಯೇತಿಕಥ್ಯತೇ ಮಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಜ್ಞಾನಭೋಗೋವೈಯಾತಿಮಾಯೇತಿಕಥ್ಯತೇ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಕರ್ಮಾನುಭವವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಜ್ಞಾನಾನುಭವವಾಗಿ, ಅದನ್ನೂ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂನಿತ್ಯಭೋಗೋಹಿತದರ್ವಾಙ್ನಶ್ವರಂವಿದುಃ ತದರ್ವಾಕ್ಚತಿರೋಧಾನಂತದೂರ್ಧ್ವಂನತಿರೋಧನಮ್

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ಭೋಗವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಳಗೆ ನಾಶವಂತದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ತಿರೋಧಾನ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿರೋಧಾನವಿಲ್ಲ.

ತದರ್ವಾಕ್ಪಾಶಬಂಧೋಹಿತದೂರ್ಧ್ವಂನಹಿಬಂಧನಮ್ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಣಃ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಬಂಧನವಿದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನವಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗೆ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇದೆ.

ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮಭೋಗಸ್ತುತದೂರ್ಧ್ವಂಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇಬಿಂದುಪೂಜಾಪರಾಯಣಾಃ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಾಮ್ಯಕರ್ಮಫಲದ ಅನುಭವವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೆಳಗೆ ಬಿಂದುಪೂಜೆಗೆ ಶರಣಾದವರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇದೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂಹಿವ್ರಜಂತ್ಯೇವನಿಷ್ಕಾಮಾಲಿಂಗಪೂಜಕಾಃ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತಂಶಿವಾನ್ಯಸುರಪೂಜಕಾಃ

ನಿಷ್ಕಾಮಿಯಿಂದ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಶಿವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವೈಕನಿರತಾಯೇ ಚ ತದೂರ್ಧ್ವಂಸಂಪ್ರಯಾಂತಿತೇ ತದರ್ವಾಗ್ಜೀವಕೋಟಿಃಸ್ಯಾತ್ತದೂರ್ಧ್ವಂಪರಕೋಟಿಕಾಃ

ಶಿವನನ್ನೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವರು ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಾಂಸಾರಿಕಾಸ್ತದರ್ವಾಕ್ಚ ಮುಕ್ತಾಃ ಖಲು ತದೂರ್ಧ್ವಗಾಃ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇ ಪ್ರಾಕೃತದ್ರವ್ಯಪೂಜಕಾಃ

ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವವರು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂಹಿವ್ರಜಂತ್ಯೇತೇಪೌರುಷದ್ರವ್ಯಪೂಜಕಾಃ ತದರ್ವಾಕ್ಛಕ್ತಿಲಿಂಗಂ ತು ಶಿವಲಿಂಗಂ ತದೂರ್ಧ್ವಕಮ್

ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರು ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಶಕ್ತಿಲಿಂಗ ಇದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಇದೆ.

ತದರ್ವಾಗಾವೃತಂ ಲಿಂಗಂ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಹಿ ನಿರಾವೃತಿ ತದರ್ವಾಕ್ಕಲ್ಪಿತಂ ಲಿಂಗಂ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ವೈ ನ ಕಲ್ಪಿತಮ್

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಲಿಂಗ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಚ್ಚಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ನಿರ್ಮಿತವಲ್ಲ.

ತದರ್ವಾಕ್ಛಕ್ತಿಲೋಕಾ ಹಿ ಶತಂ ವೈ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಮ್

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ಲೋಕಗಳು ನೂರ ಹನ್ನೆರಡು ಇವೆ.

ತದರ್ವಾಗ್ಬಿಂದುರೂಪಂ ಹಿ ನಾದರೂಪಂ ತದುತ್ತರಮ್ ತದರ್ವಾಕ್ಕರ್ಮಲೋಕಸ್ತು ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಜ್ಞಾನಲೋಕಕಃ

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಬಿಂದು ರೂಪವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾದ ರೂಪವಿದೆ; ಕೆಳಗೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಲೋಕವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಲೋಕವಿದೆ.

ನಮಸ್ಕಾರಸ್ತದೂರ್ಧ್ವಂಹಿಮದಾಹಂಕಾರನಾಶನಃ ಜನಿಜಂತಿರೋಧಾನಂನಾನಿಷಿದ್ಧ್ಯಾತತೇ ಇತಿ

ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಜನನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆವರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತಡೆಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಜ್ಞಾನಶಬ್ದಾರ್ಥ ಏವಂ ಹಿ ತಿರೋಧಾನನಿವಾರಣಾತ್ ತದರ್ವಾಕ್ಪರಿವರ್ತಂತೇಹ್ಯಾಧಿಭೌತಿಕಪೂಜಕಾಃ

ಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆವರಣವು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ; ಭೌತಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾರ್ಚಕಾ ಏವ ತದೂರ್ಧ್ವಂಸಂಪ್ರಯಾಂತಿವೈ ತಾವದ್ವೈವೇದಿಭಾಗಂತನ್ಮಹಾಲೋಕಾತ್ಮಲಿಂಗಕೇ

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪೂಜಕರು ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾದ್ಯಷ್ಟಬಂಧೋಪಿವೇದ್ಯಂತೇಸಂಪ್ರತಿಷ್ಠತಃ ಏವಮೇತಾದೃಶಂಜ್ಞೇಯಂಸರ್ವಂಲೌಕಿಕವೈದಿಕಮ್

ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎಂಟು ಬಾಂಧಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಿಕ ಮತ್ತು ವೇದಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಧರ್ಮಮಹಿಷಾರೂಢಂಕಾಲಚಕ್ರಂತರಂತಿತೇ ಸತ್ಯಾದಿಧರ್ಮಯುಕ್ತಾಯೇಶಿವಪೂಜಾಪರಾಶ್ಚಯೇ

ಅಧರ್ಮ ಎಂಬ ಎಮ್ಮೆ ಮೇಲೆ ಕಾಲಚಕ್ರವು ತಿರುಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸತ್ಯಾದಿ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತರಾದವರು ಬೇರೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂವೃಷಭೋಧರ್ಮೋಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ ಸತ್ಯಾದಿಪಾದಯುಕ್ತಸ್ತುಶಿವಲೋಕಾಗ್ರತಃಸ್ಥಿತಃ

ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ವೃಷಭ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸತ್ಯಾದಿ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವಲೋಕದ ಮುಂಚಿತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಕ್ಷಮಾಶೃಙ್ಗಃ ಶಮಶ್ರೋತ್ರೋ ವೇದಧ್ವನಿವಿಭೂಷಿತಃ ಆಸ್ತಿಕ್ಯಚಕ್ಷುರ್ನಿಶ್ವಾಸಗುರುಬುದ್ಧಿಮನಾ ವೃಷಃ

ವೃಷಭನ ಶೃಂಗ ಕ್ಷಮೆ, ಕಿವಿಗಳು ಶಮ, ವೇದಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ; ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಸ್ತಿಕ್ಯ, ಉಸಿರು ಗುರು, ಮನಸ್ಸು ಬುದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.