ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಕಾಯಿಕಾದಿತ್ರಾಣಾಂ ತು ಕ್ಷೀರದಧ್ಯಾಜ್ಯಕೈಸ್ತಥಾ ತಥಾ ತೇಷಾಂ ಚ ಪುಷ್ಟಿಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಹಿ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ

ದೇಹದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರ ಪೋಷಣೆಯೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಭೂದಾನಂ ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಥಮಿಹ ಚಾ ಽಮುತ್ರ ಚ ದ್ವಿಜಾಃ ತಿಲದಾನಂ ಬಲಾರ್ಥಂ ಹಿ ಸದಾ ಮೃತ್ಯುಜಯಂ ವಿದುಃ

ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಎಳ್ಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಶಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಹಿರಣ್ಯಂ ಜಾಠರಾಗ್ನೇಸ್ತು ವೃದ್ಧಿದಂ ವೀರ್ಯದಂ ತಥಾ ಆಜ್ಯಂ ಪುಷ್ಟಿಕರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವಸ್ತ್ರಮಾಯುಷ್ಕರಂ ವಿದುಃ

ಬಂಗಾರ ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ತುಪ್ಪವು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಬಟ್ಟೆ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಧಾನ್ಯಮನ್ನಂ ಸಮೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಮಧುರಾಹಾರದಂ ಗುಡಮ್ ರೌಪ್ಯಂ ರೇತೋಭಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಷಡ್ರಸಾರ್ಥಂ ತು ಲಾವಣಮ್

ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ನವು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ; ಬೆಲ್ಲವು ಸಿಹಿಯಾದ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ; ಬೆಳ್ಳಿ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು; ಉಪ್ಪು ಆರು ರುಚಿಗೆಂದು.

ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಸಮೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಂ ಪುಷ್ಟಿದಂ ವಿದುಃ ಪ್ರಾಪ್ತಿದಂ ಸರ್ವಭೋಗಾನಾಮಿಹ ಚಾ ಽಮುತ್ರ ಚ ದ್ವಿಜಾಃ

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ; ಕುಷ್ಮಾಂಡವು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಯಾವಜ್ಜೀವನಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಕನ್ಯಾದಾನಂ ತು ಭೋಗದಮ್ ಪನಸಾಮ್ರಕಪಿತ್ಥಾನಾಂ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಫಲಮೇವ ಚ

ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಭೋಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು, ಕಪಿತ್ತ ಹಣ್ಣುಗಳ ಫಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕದಲ್ಯಾದ್ಯೌಷಧೀನಾಂ ಚ ಫಲಂ ಗುಲ್ಮೋದ್ಭವಂ ತಥಾ ಮಾಷಾದೀನಾಂ ಚ ಮುದ್ಗಾನಾಂ ಫಲಂ ಶಾಕಾದಿಕಂ ತಥಾ

ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಹಣ್ಣು, ಹುರುಳಿಕಾಯಿ, ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೊಪ್ಪುಗಳ ಫಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮರೀಚಿಸರ್ಷಪಾದ್ಯಾನಾಂ ಶಾಕೋಪಕರಣಂ ತಥಾ ಯದೃತೌ ಯತ್ಫಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ತದ್ದೇಯಂ ಹಿ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ

ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೋತ್ರಾದೀಂದ್ರಿಯತೃಪ್ತಿಶ್ಚ ಸದಾ ದೇಯಾ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ ಶಬ್ದಾದಿದಶಭೋಗಾರ್ಥಂ ದಿಗಾದೀನಾಂ ಚ ತುಷ್ಟಿದಾ

ಓ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸದಾ ಶ್ರವಣಾದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಶಬ್ದ ಮೊದಲಾದ ಭೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಂತಹ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸಮಾದಾಯ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಗುರುಮುಖಾತ್ಸ್ವಯಮ್ ಕರ್ಮಣಾಂ ಫಲಮಸ್ತೀತಿ ಬುದ್ಧಿರಾಸ್ತಿಕ್ಯಮುಚ್ಯತೇ

ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿತು, ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಫಲವಿದೆ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಯೇ ನಂಬಿಕೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಂಧುರಾಜಭಯಾದ್ಬುದ್ಧಿಶ್ರದ್ಧಾ ಸಾ ಚ ಕನೀಯಸೀ ಸರ್ವಾಭಾವೇ ದರಿದ್ರಸ್ತು ವಾಚಾ ವಾ ಕರ್ಮಣಾ ಯಜೇತ್

ಬಂಧು ಅಥವಾ ರಾಜನ ಭಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ನಂಬಿಕೆ ಕಡಿಮೆ; ಆದರೆ ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಡವನು ಕೂಡ ಮಾತಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ವಾಚಿಕಂ ಯಜನಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮಂತ್ರಸ್ತೋತ್ರಜಪಾದಿಕಮ್ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾವ್ರತಾದ್ಯಂ ಹಿ ಕಾಯಿಕಂ ಯಜನಂ ವಿದುಃ

ಮಂತ್ರ, ಸ್ತೋತ್ರ, ಜಪ ಇವುಗಳ ಪಠಣವೇ ವಾಚಿಕ ಪೂಜೆ; ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ವ್ರತ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ದೇಹದ ಪೂಜೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯೇನ ಕೇನಾಪ್ಯುಪಾಯೇನ ಹ್ಯಲ್ಪಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಬಹು ದೇವತಾರ್ಪಣಬುದ್ಧ್ಯಾ ಚ ಕೃತಂ ಭೋಗಾಯ ಕಲ್ಪತೇ

ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವಾದರೂ, ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದುದೆಲ್ಲ ಭೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಪಶ್ಚರ್ಯಾ ಚ ದಾನಂ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಮುಭಯಂ ಸದಾ ಪ್ರತಿಶ್ರಯಂ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ಸ್ವವರ್ಣಗುಣಶೋಭಿತಮ್

ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನವನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು; ತನ್ನ ವರ್ಣದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ದೇವಾನಾಂ ತೃಪ್ತಯೇ ಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸರ್ವಭೋಗಪ್ರದಂ ಬುಧೈಃ ಇಹಾ ಽಮುತ್ರೋತ್ತಮಂ ಜನ್ಮಸದಾಭೋಗಂ ಲಭೇದ್ಬುಧಃ ಈಶ್ವರಾರ್ಪಣಬುದ್ಧ್ಯಾ ಹಿ ಕೃತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷಫಲಂ ಲಭೇತ್

ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಫಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಯ ಇಮಂ ಪಠತೇ ಽಧ್ಯಾಯಂ ಯಃ ಶೃಣೋತಿ ಸದಾ ನರಃ ತಸ್ಯ ವೈಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ

ಯಾರು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಸದಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾರ್ಥಿವಪ್ರತಿಮಾಪೂಜಾವಿಧಾನಂ ಬ್ರೂಹಿ ಸತ್ತಮ ಯೇನ ಪೂಜಾವಿಧಾನೇನ ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಟಮವಾಪ್ಯತೇ

ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳು; ಯಾ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಸಾಧುಪೃಷ್ಟಂ ಯುಷ್ಮಾಭಿಃ ಸದಾ ಸರ್ವಾರ್ಥದಾಯಕಮ್ ಸದ್ಯೋ ದುಃಖಸ್ಯ ಶಮನಂ ಶೃಣುತ ಪ್ರಬ್ರವೀಮಿ ವಃ

ನೀವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ; ಇದು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ತಕ್ಷಣ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿರಿ.

ಅಪಮೃತ್ಯುಹರಂ ಕಾಲಮೃತ್ಯೋಶ್ಚಾಪಿ ವಿನಾಶನಮ್ ಸದ್ಯಃ ಕಲತ್ರಪುತ್ರಾದಿಧನಧಾನ್ಯಪ್ರದಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಇದು ಅಕಾಲಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕಾಲಮೃತ್ಯುವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಒಡನಾಡಿ, ಪುತ್ರ, ಧನ, ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಓ ದ್ವಿಜರೆ.

ಅನ್ನಾದಿಭೋಜ್ಯಂ ವಸ್ತ್ರಾದಿಸರ್ವಮುತ್ಪದ್ಯತೇ ಯತಃ ತತೋ ಮೃದಾದಿಪ್ರತಿಮಾಪೂಜಾಭೀಷ್ಟಪ್ರದಾ ಭುವಿ

ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಭೋಜ್ಯಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೂಜೆಯೇ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪುರುಷಾಣಾಂ ಚ ನಾರೀಣಾಮಧಿಕಾರೋತ್ರ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ನದ್ಯಾಂ ತಡಾಗೇ ಕೂಪೇ ವಾ ಜಲಾಂತರ್ಮೃದಮಾಹರೇತ್

ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ; ನದಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸಂಶೋಧ್ಯ ಗಂಧಚೂರ್ಣೇನ ಪೇಷಯಿತ್ವಾ ಸುಮಂಡಪೇ ಹಸ್ತೇನ ಪ್ರತಿಮಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್

ಅದನ್ನು ಸುಗಂಧದ ಪುಡಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಳಿ, ಹಸ್ತದಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಲಿನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗಕೋಪೇತಾಮಾಯುಧೈಶ್ಚ ಸಮನ್ವಿತಾಮ್ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥಿತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೂಜಯೇದಾದರೇಣ ಹಿ

ಎಲ್ಲ ಅಂಗಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಂತೆ, ಆಯುಧಗಳೂ ಕೂಡ ಇರಲಿ; ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಂತೆ ಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ವಿಘ್ನೇಶಾದಿತ್ಯವಿಷ್ಣೂನಾಮಂಬಾಯಾಶ್ಚ ಶಿವಸ್ಯ ಚ ಶಿವಸ್ಯಶಿವಲಿಂಗಂ ಚ ಸರ್ವದಾ ಪೂಜಯೇದ್ದ್ವಿಜ

ವಿಘ್ನೇಶ, ಸೂರ್ಯ, ವಿಷ್ಣು, ಅಂಬೆ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಓ ದ್ವಿಜರೆ.

ಷೋಡಶೈರುಪಚಾರೈಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ತತ್ಫಲಸಿದ್ಧಯೇ ಪುಷ್ಪೇಣ ಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ಕುರ್ಯಾದಭಿಷೇಕಂ ಸಮಂತ್ರಕಮ್

ಅಭಿಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹದಿನಾರು ವಿಧದ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೂವುಗಳಿಂದ ಛರಿಸಬೇಕು, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಾಲ್ಯನ್ನೇನೈವ ನೈವೇದ್ಯಂ ಸರ್ವಂ ಕುಡವಮಾನತಃ ಗೃಹೇ ತು ಕುಡವಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಮಾನುಷೇ ಪ್ರಸ್ಥಮಿಷ್ಯತೇ

ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಅನ್ನವು ಸದಾ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಾದದ್ದಾಗಿರಬೇಕು, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕುಡವದಂತೆ ಅಳೆಯಬೇಕು. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡವವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ಥವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ದೈವೇ ಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಂ ಯೋಗ್ಯಂ ಸ್ವಯಂಭೋಃ ಪ್ರಸ್ಥಪಞ್ಚಕಮ್ ಏವಂ ಪೂರ್ಣಫಲಂ ವಿದ್ಯಾದಧಿಕಂ ವೈ ದ್ವಯಂ ತ್ರಯಮ್

ದೇವರಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಸ್ಥanna ಅರ್ಹ, ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ಐದು ಪ್ರಸ್ಥanna ಅರ್ಹ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪ್ರಸ್ಥanna ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರಪೂಜಯಾ ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಲೋಕಂ ಲಭೇದ್ದ್ವಿಜಃ ದ್ವಾದಶಾಂಗುಲಮಾಯಾಮಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಚ ತತೋ ಽಧಿಕಮ್

ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಸತ್ಯವಾಗಿ, ದ್ವಿಜನು ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಿನ ಅಗಲ, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೂ ಸರಿ.

ಪ್ರಮಾಣಮಂಗುಲಸ್ಯೈಕಂ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಪಞ್ಚಕತ್ರಯಮ್ ಅಯೋದಾರುಕೃತಂ ಪಾತ್ರಂ ಶಿವಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ

ಒಂದು ಬೆರಳಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿದ್ದು, ಐದು ಐದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಳೆಯಬೇಕು. ಕಬ್ಬಿಣ ಅಥವಾ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು 'ಶಿವ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.