ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪದ್ಮಕಸ್ವಸ್ತಿಕಾದೀನಾಮಭ್ಯಸೇದಾಸನೇಷು ಚ ಅಭಿವಂದ್ಯ ಸ್ವಗುರ್ವಂತಾನಭಿವಾದ್ಯಾನನುಕ್ರಮಾತ್

ಪದ್ಮಾಸನ, ಸ್ವಸ್ತಿಕಾಸನ ಮುಂತಾದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗೌರವದಿಂದ ವಂದಿಸಿ—

ಋಜುಗ್ರೀವಶಿರೋವಕ್ಷಾ ನಾತಿಷ್ಠೇಚ್ಛಿಷ್ಟಲೋಚನಃ ಕಿಂಚಿದುನ್ನಾಮಿತಶಿರಾ ದಂತೈರ್ದಂತಾನ್ನ ಸಂಸ್ಪೃಶೇತ್

ಕುತ್ತು, ತಲೆ ಮತ್ತು ಎದೆ ನೇರವಾಗಿರಲಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ತಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಹಲ್ಲುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಗಲದೆ ಇರಲಿ—

ದಂತಾಗ್ರಸಂಸ್ಥಿತಾ ಜಿಹ್ವಾಮಚಲಾಂ ಸನ್ನಿವೇಶ್ಯ ಚ ಪಾರ್ಷ್ಣಿಭ್ಯಾಂ ವೃಷಣೌ ರಕ್ಷಂಸ್ತಥಾ ಪ್ರಜನನಂ ಪುನಃ

ಜಿಹ್ವೆ ಹಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಲಿ; ಕಾಲುಗಳ ಹಿಮ್ಮಡಿಯಿಂದ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜನನಾಂಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು—

ಊರ್ವೋರುಪರಿ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಬಾಹೂ ತಿರ್ಯಗಯತ್ನತಃ ದಕ್ಷಿಣಂ ಕರಪೃಷ್ಠಂ ತು ನ್ಯಸ್ಯ ವಾಮತಲೋಪರಿ

ಕೈಗಳನ್ನು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿಡಬೇಕು; ಬಲ ಕೈ ಹಿಮ್ಮುಖವನ್ನು ಎಡ ಕೈ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಬೇಕು—

ಉನ್ನಾಮ್ಯ ಶನಕೈಃ ಪೃಷ್ಠಮುರೋ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಚಾಗ್ರತಃ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ನಾಸಿಕಾಗ್ರಂ ಸ್ವಂ ದಿಶಶ್ಚಾನವಲೋಕಯನ್

ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎತ್ತಿ, ಎದೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ತನ್ನ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಡೆಗೆ ನೋಡದೆ—

ಸಂಭೃತಪ್ರಾಣಸಂಚಾರಃ ಪಾಷಾಣ ಇವ ನಿಶ್ಚಲಃ ಸ್ವದೇಹಾಯತನಸ್ಯಾಂತರ್ವಿಚಿಂತ್ಯ ಶಿವಮಂಬಯಾ

ಉಸಿರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಒಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಶಿಲೆಯಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ತನ್ನದೇ ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—

ಹೃತ್ಪದ್ಮಪೀಠಿಕಾಮಧ್ಯೇ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞೇನ ಪೂಜಯೇತ್ ಮೂಲೇ ನಾಸಾಗ್ರತೋ ನಾಭೌ ಕಂಠೇ ವಾ ತಾಲುರಂಧ್ರಯೋಃ

ಹೃದಯದ ಕಮಲಾಸನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ—

ಭ್ರೂಮಧ್ಯೇ ದ್ವಾರದೇಶೇ ವಾ ಲಲಾಟೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಾ ಸ್ಮರೇತ್ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಶಿವಯೋಃ ಪರಮಾಸನಮ್

ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಾಗಿಲಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ನಾಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಅಂಬೆಯ ಪರಮ ಆಸನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ನೆನಪಿಸಬೇಕು—

ತತ್ರ ಸಾವರಣಂ ವಾಪಿ ನಿರಾವರಣಮೇವ ವಾ ದ್ವಿದಲೇಷೋಡಶಾರೇ ವಾ ದ್ವಾದಶಾರೇ ಯಥಾವಿಧಿ

ಅಲ್ಲಿ, ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಆವರಣವಿಲ್ಲದೆ, ಎರಡು ಹೂವಿನ ದಳಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹದಿನಾರು ದಳಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು ದಳಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು—

ದಶಾರೇ ವಾ ಷಡಸ್ರೇ ವಾ ಚತುರಸ್ರೇ ಶಿವಂ ಸ್ಮರೇತ್ ಭ್ರುವೋರಂತರತಃ ಪದ್ಮಂ ದ್ವಿದಲಂ ತಡಿದುಜ್ಜ್ವಲಮ್

ಹತ್ತು, ಆರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ನೆನಪಿಸಬೇಕು; ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಳಗಳಿರುವ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಒಂದು ಕಮಲವಿದೆ.

ಭ್ರೂಮಧ್ಯಸ್ಥಾರವಿನ್ದಸ್ಯ ಕ್ರಮಾದ್ವೈ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ ವಿದ್ಯುತ್ಸಮಾನವರ್ಣೇ ಚ ಪರ್ಣೇ ವರ್ಣಾವಸಾನಕೇ

ಭ್ರೂಮಧ್ಯದ ಆ ಕಮಲದೊಳಗೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿಂಚಿನ ಬಣ್ಣದ ದಳಗಳಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳವೂ ಒಂದು ಅಕ್ಷರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.

ಷೋಡಶಾರಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಿ ಸ್ವರಾಃ ಷೋಡಶ ತಾನಿ ವೈ ಪೂರ್ವಾದೀನಿ ಕ್ರಮಾದೇತತ್ಪದ್ಮಂ ಕನ್ದಸ್ಯ ಮೂಲತಃ

ಆರು ದಳಗಳಿರುವ ಕಮಲದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳದಲ್ಲೂ ಹದಿನಾರು ಸ್ವರಗಳು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವೆ; ಈ ಕಮಲವು ಮೂಲಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಕಕಾರಾದಿಟಕಾರಾಂತಾ ವರ್ಣಾಃ ಪರ್ಣಾನ್ಯನುಕ್ರಮಾತ್

‘ಕ’ ರಿಂದ ‘ಠ’ ವರೆಗೆ ಇರುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ಗೋಕ್ಷೀರಧವಲಸ್ಯೋಕ್ತಾ ಡಾದಿಫಾನ್ತಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಹಾಲಿನಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ‘ಡ’ ರಿಂದ ‘ಫ’ ವರೆಗೆ ಇರುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ವಿಧೂಮಾಂಗಾರವರ್ಣಸ್ಯ ವರ್ಣಾ ವಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಲಾನ್ತಿಮಾಃ ಮೂಲಾಧಾರಾರವಿಂದಸ್ಯ ಹೇಮಾಭಸ್ಯ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ವಕಾರಾದಿಸಕಾರಾನ್ತಾ ವರ್ಣಾಃ ಪರ್ಣಮಯಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಧೂಮವಿಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ‘ಬ’ ರಿಂದ ‘ಲ’ ವರೆಗೆ ಇರುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವೆ; ಮೂಲಾಧಾರದ ಹಳದಿ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ‘ವ’ ರಿಂದ ‘ಸ’ ವರೆಗೆ ಇರುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ಏತೇಷ್ವಥಾರವಿಂದೇಷು ಯತ್ರೈವಾಭಿರತಂ ಮನಃ ತತ್ರೈವ ದೇವಂ ದೇವೀಂ ಚ ಚಿಂತಯೇದ್ಧೀರಯಾ ಧಿಯಾ

ಈ ಎಲ್ಲ ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಯಾವದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಲೀನವಾಗುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನೂ ದೇವಿಯನ್ನು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಮಮಲಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಂ ಸಮಂತತಃ ಶುದ್ಧದೀಪಶಿಖಾಕಾರಂ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಪೂರ್ಣಮಣ್ಡಿತಮ್

ಅಂಗುಲಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸ್ಪಷ್ಟ ದೀಪಶಿಖೆಯಂತೆ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಇನ್ದುರೇಖಾಸಮಾಕಾರಂ ತಾರಾರೂಪಮಥಾಪಿ ವಾ ನೀವಾರಶೂಕಸ್ಸದೃಶಂ ಬಿಸಸುತ್ರಾಭಮೇವ ವಾ

ಅದು ಚಂದ್ರರೇಖೆಯಂತೆ, ನಕ್ಷತ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಕಿಯ ಕಣದಂತೆ ಅಥವಾ ಕಮಲದ ದಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕದಮ್ಬಗೋಲಕಾಕಾರಂ ತುಷಾರಕಣಿಕೋಪಮಮ್ ಕ್ಷಿತ್ಯಾದಿತತ್ತ್ವವಿಜಯಂ ಧ್ಯಾತಾ ಯದ್ಯಪಿ ವಾಞ್ಛತಿ

ಅಥವಾ ಅದು ಕದಂಬ ಹೂವಿನ ಗುಂಡಿನಂತೆ, ಹಿಮದ ಹನಿಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು; ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಯಸಿದವನು ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ತತ್ತತ್ತತ್ತ್ವಾಧಿಪಾಮೇವ ಮೂರ್ತಿಂ ಸ್ಥೂಲಾಂ ವಿಚಿಂತಯೇತ್ ಸದಾಶಿವಾಂತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಭವಾದ್ಯಾಶ್ಚಾಷ್ಟಮೂರ್ತಯಃ

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತತ್ವಕ್ಕೆ ಅದರ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವರನ್ನು, ಸ್ಥೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶಿವನ ತನಕ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಂಟು ರೂಪಗಳವರೆಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಶಿವಸ್ಯ ಮೂರ್ತಯಃ ಸ್ಥೂಲಾಃ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೇ ವಿನಿಶ್ಚಿತಾಃ ಘೋರಾ ಮಿಶ್ರಾ ಪ್ರಶಾನ್ತಾಶ್ಚ ಮೂರ್ತಯಸ್ತಾ ಮುನೀಶ್ವರೈಃ

ಶಿವನ ಸ್ಥೂಲ ರೂಪಗಳು ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಭಯಾನಕ, ಮಿಶ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಫಲಾಭಿಲಾಷರಹಿತೈಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಾಶ್ಚಿನ್ತಾವಿಶಾರದೈಃ ಘೋರಾಶ್ಚೇಚ್ಚಿಂತಿತಾಃ ಕುರ್ಯುಃ ಪಾಪರೋಗಪರಿಕ್ಷಯಮ್

ಫಲದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದವರು, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವವರು ಈ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಭಯಾನಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಪಾಪ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಚಿರೇಣ ಮಿಶ್ರೇ ಸೌಮ್ಯೇ ತು ನ ಸದ್ಯೋ ನ ಚಿರಾದಪಿ ಸೌಮ್ಯೇ ಮುಕ್ತಿರ್ವಿಶೇಷೇಣ ಶಾಂತಿಃ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಸಿಧ್ಯತಿ

ಮಿಶ್ರ ಅಥವಾ ಶಾಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಬಹುಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗದು; ಆದರೆ ಶಾಂತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಿಧ್ಯಂತಿ ಸಿದ್ಧಯಶ್ಚಾತ್ರ ಕ್ರಮಶೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಕಂಠನಾಥಂ ಸ್ಮರತಾಂ ಸದ್ಯಃ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯಃ ಪ್ರಸಿಧ್ಯಂತೀತಿ ಮತ್ವೈಕೇ ತಂ ವೈ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಯೋಗಿನಃ

ಶ್ರೀಕಂಠನಾಥನನ್ನು ನೆನೆಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಿ, ಕೆಲವರು ಆತನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇಂಥವರು ಯೋಗಿಗಳು.

ಸ್ಥಿತ್ಯರ್ಥಂ ಮನಸಃ ಕೇಚಿತ್ಸ್ಥೂಲಧ್ಯಾನಂ ಪ್ರಕುರ್ವತೇ ಸ್ಥೂಲಂ ತು ನಿಶ್ಚಲಂ ಚೇತೋ ಭವೇತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮೇ ತು ತತ್ಸ್ಥಿರಮ್

ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಲು ಕೆಲವರು ಸ್ಥೂಲ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಥೂಲದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರವಾದರೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿವೇ ತು ಚಿಂತಿತೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸರ್ವಾಃ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ಸಿದ್ಧಯಃ ಮೂರ್ತ್ಯಂತರೇಷು ಧ್ಯಾತೇಷು ಶಿವರೂಪಂ ವಿಚಿಂತಯೇತ್

ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಬೇರೆ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗಲೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ರೂಪವನ್ನೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಬೇಕು.

ಲಕ್ಷಯೇನ್ಮನಸಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ತತ್ತದ್ಧ್ಯಾಯೇತ್ಪುನಃ ಪುನಃ ಧ್ಯಾನಮಾದೌ ಸವಿಷಯಂ ತತೋ ನಿರ್ವಿಷಯಂ ಜಗುಃ

ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನವು ಯಾವದೋ ಒಂದು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದು ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಧ್ಯಾನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರ ನಿರ್ವಿಷಯಂ ಧ್ಯಾನಂ ನಾಸ್ತೀತ್ಯೇವ ಸತಾಂ ಮತಮ್ ಬುದ್ಧೇರ್ಹಿ ಸನ್ತತಿಃ ಕಾಚಿದ್ಧ್ಯಾನಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ

ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಧ್ಯಾನವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಬುದ್ಧಿಯ ನಿರಂತರ ಹರಿವು ಧ್ಯಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.